بدترین فضای کسبوکار در ۷ سال؛ قطع اینترنت مانع تازه تولید شد
به گزارش زومان، حال کسبوکارها در زمستان ۱۴۰۴ خوب نبوده است. تازهترین گزارش مرکز پژوهشهای اتاق ایران نشان میدهد شاخص محیط کسبوکار به ۶.۲ واحد رسیده؛ عددی که بدترین وضعیت از زمستان ۱۳۹۸ به بعد محسوب میشود. این شاخص از صفر تا ۱۰ محاسبه میشود و هرچه عدد آن بالاتر باشد، یعنی فضای فعالیت برای تولیدکننده، فروشنده و فعال اقتصادی سختتر شده است.
اهمیت این عدد وقتی بیشتر میشود که بدانیم آخرین بار چنین وضعیتی در دورهای دیده شد که خروج آمریکا از برجام، اقتصاد ایران را وارد یکی از پرتنشترین دورههای خود کرد. حالا اقتصاد ایران پس از چند شوک پیاپی، دوباره به همان نقطههای سخت نزدیک شده است؛ جایی که نه قیمتها قابل پیشبینی است، نه تأمین مالی آسان، نه حتی اینترنت و ارتباطات قابل اتکا.
شاخصی که میگوید کار کردن سختتر شده است
شاخص محیط کسبوکار فقط یک عدد ساده نیست. این شاخص از کنار هم قرار گرفتن ۷۰ عامل مختلف ساخته میشود؛ از وضعیت فروش و بازار گرفته تا ثبات اقتصاد کلان، سیاستهای دولت، شرایط سیاسی و امنیتی، آموزش، فرهنگ و دسترسی به زیرساختها.
عدد ۶.۲ یعنی فعالان اقتصادی احساس کردهاند کار کردن در زمستان ۱۴۰۴ بسیار سختتر از سالهای قبل شده است. این عدد از زمستان ۱۳۹۸ به بعد بیسابقه بوده؛ همان دورهای که اقتصاد ایران زیر فشار تحریم، بیثباتی و جهشهای شدید قیمتی قرار گرفت.
برای مردم عادی، معنای این شاخص روشن است: وقتی فضای کسبوکار بدتر میشود، تولید سختتر میشود، هزینهها بالا میرود و در نهایت فشار آن به قیمت کالاها، خدمات و اشتغال میرسد.
تولیدکنندهها با ظرفیت پایینتر کار کردند
گزارش اتاق ایران نشان میدهد میانگین ظرفیت فعالیت بنگاههای اقتصادی در زمستان ۱۴۰۴ به ۳۴ درصد رسیده است. این کمترین سطح از زمستان ۱۳۹۸ محسوب میشود.
یعنی بسیاری از بنگاهها نتوانستهاند با تمام توان کار کنند. کارخانه، کارگاه یا کسبوکاری که میتوانست بیشتر تولید کند، بهدلیل فشارهای مختلف با ظرفیت پایینتری جلو رفته است.
این اتفاق فقط مشکل صاحبان کسبوکار نیست. وقتی ظرفیت تولید پایین میآید، عرضه کالا و خدمات هم محدودتر میشود. نتیجه میتواند خود را در گرانی، کمبود بعضی کالاها، کاهش درآمد نیروی کار و حتی کند شدن رشد اقتصادی نشان دهد.
به زبان ساده، اقتصاد مثل موتوری بوده که روشن مانده، اما با توان کامل کار نکرده است.
سه مانع اصلی؛ قیمت، پول و اینترنت
فعالان اقتصادی سه مانع را بیشتر از بقیه برجسته کردهاند:
- غیرقابل پیشبینی بودن قیمت مواد اولیه و محصولات،
- دشواری تأمین مالی از بانکها
- محدودیت دسترسی به اینترنت و شبکه تلفن همراه.
اولین مانع، نوسان قیمتهاست. وقتی تولیدکننده نمیداند مواد اولیه را فردا با چه قیمتی میخرد، نمیتواند برای تولید، فروش یا حتی حفظ نیروی کار برنامهریزی کند.
دومین مانع، سختی گرفتن پول از بانکهاست. در چنین شرایطی، کسبوکارها برای ادامه فعالیت، خرید مواد اولیه یا پرداخت هزینههای جاری به نقدینگی نیاز دارند؛ اما تأمین مالی برای بسیاری از آنها دشوارتر شده است.
اما شاید مهمترین بخش این گزارش، حضور اینترنت در میان سه مانع اصلی کسبوکار باشد؛ موضوعی که در سالهای گذشته کمتر در چنین سطحی در گزارشهای محیط کسبوکار دیده میشد.
سومین مانع، اینترنت است؛ نکتهای مهم و کمسابقه.
طبق گزارش اتاق ایران، این نخستین بار است که محدودیت اینترنت و شبکه تلفن همراه وارد فهرست سه مانع اصلی فعالیت کسبوکارها شده است. این یعنی مشکل ارتباطی در زمستان امسال، مستقیما به قلب اقتصاد و فعالیت بنگاهها رسیده است.
اتاق بازرگانی ایران خسارت قطعی اینترنت برای کشور را روزانه ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار برآورد کرده است.
قطع و اختلال اینترنت، فروش آنلاین، ارتباط با مشتری، پرداخت، ارسال سفارش، تبلیغات، پشتیبانی و حتی کارهای ساده اداری را مختل میکند. برای بخشی از اقتصاد امروز، اینترنت دیگر ابزار جانبی نیست؛ بخشی از زیرساخت فعالیت اقتصادی است.
گزارش زمستان ۱۴۰۴ نشان میدهد فضای کسبوکار در ایران وارد یکی از سختترین دورههای چند سال اخیر شده است. شاخص محیط کسبوکار به بدترین سطح از زمستان ۱۳۹۸ رسیده، ظرفیت تولید پایین آمده و اینترنت برای نخستینبار به یکی از سه مانع اصلی فعالیت اقتصادی تبدیل شده است.
پیام این گزارش فقط افزایش فشار اقتصادی نیست؛ بلکه سختتر شدن خودِ کار کردن در اقتصاد ایران است: کسبوکارها فقط با تورم و کمبود پول درگیر نیستند؛ بیثباتی، اختلال ارتباطی و نبود امکان برنامهریزی هم نفس اقتصاد را تنگ کرده است.