آغاز موج تورم صد در صدی در کشور؛ شکاف گرانی در استانها رکورد زد
برخی اقتصاددانان درباره خطر تورم سهرقمی هشدار میدهند، اما برای ساکنان بعضی از روستاهای ایران، این هشدار قدیمی شده است و علاقهای به شنیدنش ندارند. آنها همین حالا با تورم سه رقمی دست و پنجه نرم میکنند.
به گزارش زومان، مرکز آمار ایران میگوید تورم نقطهبهنقطه در فروردینماه امسال به ۷۳ درصد رسیده است. این یعنی هزینه یک خانواده برای خرید سبدی از کالاها نسبت به ماه مشابه سال قبل، به طور متوسط ۷۳ درصد بیشتر شده است. با این حال، بسته به اینکه کجا زندگی میکنید یا چه الگوی مصرفی دارید، شدت این موج گرانی کاملا متفاوت است؛ سیلی که ابتدا به سراغ طبقات پایین آمده، آیا به طبقات بالاتر هم نفوذ خواهد کرد؟
رکوردشکنی در سایه روزهای ملتهب
در فروردینماه، لابهلای اخبار آتشبس موقت و در روزهای خاموشی گسترده اینترنت، بازارها هم بیسروصدا به جیب شهروندان حمله میکردند. تورم ۷۳ درصد عدد بزرگی است. این عدد دستکم از ابتدای دهه شصت شمسی و سالهای جنگ هشتساله تاکنون، بی سابقه بوده است. رکورد این عدد در دست سال ۱۳۷۴ است، اما حالا اقتصاد ایران وارد عصر رکوردهای جدید شده است.
ریشههای یک گرانی مهارگسیخته
علاوه بر اینکه تنشهای جنگ و اخلال در سمت عرضه، احتمالا در این قیمتها نقش داشته است، اما هنوز ریشه این عدد بالا را باید در حذف «ارز ترجیحی» جستجو کرد. منظور دلارهای ارزانقیمت دولتی که پیشتر برای واردات کالاهای اساسی اختصاص مییافت و حالا قطع شده است. دولت سعی کرد با ارائه کالابرگ پادزهری برای آن درست کند؛ اما به نظر کارساز نشد.
در روزهایی که این حمایتهای ارزی متوقف شد، قیمت مواد غذایی با جهشهای قابل ملاحظهای روبهرو شد، تا جایی که تورم خوراکیها رکوردهای عجیبی ثبت کرد و از مرز ۱۱۵ درصد نیز عبور کرد. طبیعتا کسانی که سبد خوراکیها در مصرفشان سهم بزرگتری دارد، تورمهای بالاتری را هم تجربه میکنند.
شکاف بزرگ میان استانها
این طوفان تورمی در همه جای کشور یکسان نمیوزد. گزارشهای رسمی نشان میدهد ساکنان غرب کشور ضربه سنگینتری خوردهاند. برای مثال، تورم کل در استانهای ایلام و کردستان از ۹۰ درصد فراتر رفته است. درحالیکه در استانهای تهران، البرز و اصفهان، این شاخص زیر ۷۰ درصد باقی مانده است. کمترین میزان با ۶۰ درصد به تهران و بیشترین میزان با ۹۴ درصد به ایلام اختصاص دارد. این اختلاف ۳۴ واحد درصدی میان بالاترین و کمترین تورم استانی، یک زنگ خطر دیگر است. بررسیها نشان میدهد چنین شکاف عمیقی از ابتدای دهه ۹۰ تاکنون بیسابقه بوده و به بالاترین حد خود در ۱۴ سال گذشته رسیده است؛ شکافی که میتواند نابرابری در رفاه و قدرت خرید میان مناطق مختلف را تشدید کند.
روستاهایی که زیر بار قیمتها کمر خم کردند
اگر از شهرها خارج شویم، اوضاع اقتصادی ساکنین روستاها وخیمتر میشود. تورم در مناطق روستایی به ۸۸ درصد رسیده که ۱۴.۵ واحد درصد بیشتر از شهرهاست. دادهها نشان میدهد روستانشینان در سه استان، تورمهای سهرقمی یا نزدیک به آن را تجربه کردهاند. این نرخ در روستاهای لرستان ۱۰۴.۳ درصد و در ایلام ۱۰۰ درصد بوده است. خراسان شمالی نیز با نرخ ۹۹.۵ درصدی، در همین مسیر حرکت میکند. به بیان ساده، هزینه اجناس مختلف در سبد مصرف خانوار این روستاها تقریبا دو برابر شده است.
این فشار مستقیما روی دهکهای پایین درآمدی حس میشود. در سمت دیگری از گزارش مرکز آمار مشاهده میشود تورم برای فقیرترین بخشهای جامعه ۸۴ درصد بوده، درحالیکه ثروتمندترین دهکها تورم ۶۹.۷ درصدی را تجربه کردهاند. کنار هم قرار دادن این آمار ها می تواند یک نتیجه را هم در یک حالت در بر داشته باشد: در استانهای با تورم بالا، افراد بیشتری شبیه به دهکهای پایین جامعه خرج میکنند و احتمالا مناطق فقیرنشین بیشتری وجود دارد، در حالی که در استانهای کمتورمتر، سهم ثروتمندترها بیشتر است.
کوچ اجباری از ترس فقر
ثبت این اختلاف تاریخی میان مناطق ایران پیامدهای سنگینی به دنبال دارد. برخی کارشناسان هشدار میدهند این شوک قیمتی، در نهایت شکاف قدرت خرید را به یک شکاف عمیق رفاهی تبدیل میکند. یک پیامد این وضعیت، میتواند مهاجرت اجباری افراد از استانهای متورم به سمت مناطق کم تورمتر باشد. این درحالی است که البته برخی دیگر معتقدند این موج گرانی، سرانجام سفر استانی خود را آغاز کرده و استان به استان را فتح خواهد کرد!
با این همه، واقعیت هشدارآمیزتر این است که ارقام فعلی، صرفا نتیجه تصمیمات گذشته دولت مثل کسری بودجه و شوکهای ارزی است و احتمالا هنوز اثرات مستقیم جنگ در آنها نمایان نشده است.
حالا که این آمارها بر اساس الگوی مصرف مناطق مختلف منتشر شده، تجربه روزمره شما چگونه است؟ چقدر تورم استان محل زندگی شما با زندگی روزمره شما تطبیق دارد؟