توقف وامهای خرد در روزهای جنگ؛ طناب نجات معیشت پاره شد
به گزارش زومان، رد ترکشهای جنگ به اقتصاد ایران هر روز نمایانتر میشود و حالا تا عمق پناهگاههای اقتصادی هم نفوذ کرده است.
در طوفان تورمی سالهای اخیر، برای برخی یک طناب نجات باقی مانده بود: وام. افرادی که شرایطش را داشتند وام میگرفتند و آن را تبدیل به دارایی میکردند تا بلکه بتوانند کمی از افت سریع ارزش پول را جبران کنند. کمی بعد این وامها دیگر محدود به خانه و ماشین هم نماند و شرایط تورمی، باعث شد خرید قسطی در کوچکترین نیازهای روزمره هم جای خود را باز کند.
حالا پلتفرمهای متنوعی به وجود آمدهاند که وام میدهند؛ از وام خرید کالا تا وامهای نقدی خرد؛ از یک میلیون تومان تا ۱۰۰ میلیون تومان.
اما با تداوم وضعیت جنگی، این ساز و کار مهم اقتصادی نیز در برخی بانکها و پلتفرمها تغییر کرده و متوقف شده است.
تغییر مهم پرداخت وام در روزهای جنگ
بانکداری دیجیتال و پلتفرمهای خرید کالا در سالهای اخیر شرایطی را فراهم کردهاند که افراد به راحتی و بدون مواجهه با دردسرهای بانکی، صرفا با چند کلیک اعتبار دریافت کنند. وامهایی که انعطاف بسیاری دارند و بنابراین تقاضا برای آنها بالاست.
بررسی برخی از مهمترین این پلتفرمها نشان میدهد فرایند وامدهی مثل گذشته ادامه دارد، اما یک تغییر مهم رخ داده: پرداخت وامهای خرد و کوتاهمدت متوقف شده است.
ویپاد، پلتفرم دیجیتال بانک پاسارگاد، پرداخت تسهیلات پشتوانه را متوقف کرده است. تسهیلاتی با مبلغ ۱ تا ۴۰ میلیون تومان که بدون ضامن و وثیقه و به صورت پلکانی قابل دریافت بود. کاربران برای دریافت این تسهیلات با پیام «تسهیلات در حال حاضر در دسترس نیست» مواجه میشوند.
تماس تلفنی با پشتیبانی این پلتفرم نیز تایید میکند که دلیل اصلی تصمیم این بانک، وضعیت خاص این روزها بوده است. این در حالی است که تسهیلات دیگر ویپاد که در مبالغ بیشتر و با وثیقه ارائه میشود، همچنان قابل دریافت است.
بلوبانک، یکی دیگر از پلتفرمهای مهم بانکداری دیجیتال متعلق به بانک سامان است که به پرداخت آسان تسهیلات خرد شهرت دارد. اما بررسیها نشان میدهد وام نقدی ۳ تا ۱۰ میلیون تومانی بلوبانک نیز در وضعیت «غیر فعال» قرار گرفته است.
ازکیوام، از مهمترین پلتفرمهایی که برای خرید کالا وام میدهد نیز اعتبار کوتاهمدت خود را متوقف کرده است. این پلتفرم پیش از این بدون نیاز به ضامن و دستهچک، مبلغ ۵ تا ۲۵ میلیون وام را در بازپرداخت یک تا چهار قسطه ارائه میکرد. اما اکنون کاربران برای دریافت وام کوتاهمدت با این پیام مواجه میشوند: «در حال حاضر امکان خرید با اعتبار کوتاهمدت غیرفعال است. به محض فعال شدن مجدد این سرویس، به شما اطلاع خواهیم داد.»
انتخابی که شاید ناگزیر است
توقف پرداخت وامهای کوچک که ممکن است در برخی دیگر از بانکها و پلتفرمها نیز وجود داشته باشد، سیگنال مهمی است از آنچه این روزها در مراکز مالی کشور و کسب و کارها در حال وقوع است و در مرکز آن «نااطمینانی» وجود دارد.
وقتی اقتصاد درگیر تورم بسیار بالاست، کسب و کارها نیمه خاموشاند و چشماندازی برای بازگشت به روزهای عادی وجود ندارد، برخی پلتفرمهای مالی نیز ترجیح میدهند با عدم پرداخت وامهای خرد که بدون هزینه و وثیقه پرداخت میشوند، ریسک نکنند.
از سوی دیگر در شرایط فعلی اقتصادی و معیشتی، احتمالا تقاضا برای وامهای خرد نیز به شدت افزایش مییابد. در این اوضاع بانکها برای حفاظت از منافع خود و کاهش ریسک تصمیم میگیرند منابع مالی محدود را صرف وامهای بزرگتر با وثایق سنگینتر کنند. آنها در نظر میگیرند که در شرایط جنگی، لایههای ضعیفتر اقتصادی زودتر آسیب میبینند و احتمال سوخت شدن وامهای خرد بسیار بالاتر میرود.
قربانیان صف اول
انتخاب اینکه تا پایان جنگ، پرداخت وامهای خرد قطع شود، انتخابی عقلانی و اجتنابناپذیر برای دوام آوردن در این شرایط برای بانکها است. اما در هر صورت این تصمیم قربانیانی نیز دارد: میلیونها نفر از اقشار متوسط و فرودست که این وامها برایشان در این وضعیت سخت معیشتی تنها کورسوی امید بود تا بتوانند از پس مخارج ضروری روزمره بربیایند.
حذف وامهای خرد توسط پلتفرمهای بزرگ، واقعیتی تلخ را نشان میدهد: وقتی عدم قطعیت بالا میرود، ضعیفترین حلقههای زنجیره اولین قربانیان هستند.