پول جریمه کجا باید خرج شود؟ جیب دولت یا جان ملت
برای بسیاری از ما این صحنه آشناست: صدای پیامک گوشی بلند میشود و خبری ناخوشایند میدهد؛ جریمه شدید! اولین حس، کلافگی است. اما سوال اصلی که در ذهن جرقه میزند این است: آیا این برگههای جریمه، واقعاً خیابانها را امنتر میکنند؟ یا فقط یک سازوکار برای پر کردن خزانهی دولت هستند؟ به نظر میرسد مردم پاسخ روشنی برای این سوال دارند و این پاسخ، چندان به مذاق سیاستگذاران خوش نمیآید.
به گزارش زومان، بر اساس نظرسنجی مرکز افکارسنجی ملت در مهرماه سال گذشته با جامعه آماری ۱۰۰۰ نفر انجام داده، مردم ایران دیدگاه جالبی به مقولهی جریمه دارند. آنها چندان با راهحل سادهی «افزایش عمومی مبلغ جریمهها» موافق نیستند.
در واقع، بیش از نیمی از جامعه (۵۰.۹ درصد) یا با این سیاست موافق نیستند یا موافقت کمی با آن دارند. انگار مردم میگویند: «صرفاً گران کردن تخلف، چارهی کار نیست.» در عوض، حمایت عمومی به سمت مجازاتهای قاطعتر و هدفمندتر سنگینی میکند. توقیف وسیله نقلیه در رانندگی خطرناک و ضبط گواهینامه در صورت تکرار تخلف، محبوبترین سیاستهای بازدارنده از نگاه مردم هستند. این یعنی جامعه به دنبال حذف رانندهی پرخطر از خیابان است، نه فقط خالی کردن جیب او.
پول جریمهها به کدام جیب میرود؟
اما داستان به همینجا ختم نمیشود. شاید مهمترین بخش این نظرسنجی، سوالی باشد که رگ خواب اقتصاد خانواده و اعتماد عمومی است: «این پولها کجا خرج بشود؟» پاسخها تکاندهنده و قاطع است. یک اجماع ملی با ۹۵.۶ درصد موافقت وجود دارد که درآمد حاصل از جرایم رانندگی باید مستقیماً برای ایمنسازی جادهها، نصب علائم، رفع نقاط حادثهخیز و بهبود زیرساختهای حملونقل هزینه شود.
در مقابل، وقتی از آنها پرسیده شد که آیا موافقند این درآمد صرف هزینههای عمومی دولت شود، ۶۲.۲ درصد محکم مخالفت کردند. این آمار یک پیام روشن دارد: مردم عمدتا جریمه را یک ابزار تنبیهی برای اصلاح رفتار و ایمنسازی میبینند، نه یک منبع درآمد مالیاتی جدید. هرگونه شائبهای مبنی بر اینکه جریمهها صرفاً برای جبران کسری بودجه است، کل فلسفهی بازدارندگی آن را از بین میبرد و به آن رنگ و بوی «باجگیری» میدهد.
چه کسی به دوربینها اعتماد دارد؟
نگاه به جزئیات این نظرسنجی، شکافهای جالبی را در باورهای اجتماعی نشان میدهد. برای مثال، دارندگان خودروی شخصی، طبیعتاً به دلیل تجربهی دست اول، کمتر از دیگران معتقدند که مجازاتها و جریمههای فعلی واقعاً باعث کاهش تخلفات میشود. از سوی دیگر، زنان بیشتر از مردان به اثربخشی مجازاتها باور دارند؛ شاید چون اغلب قربانیان رانندگیهای پرخطر هستند و به دنبال راهی برای افزایش امنیت در خیابانها میگردند.
یک یافتهی قابل تامل دیگر، ارتباط سطح تحصیلات با این دیدگاه است. هرچه سطح تحصیلات افراد کمتر باشد، بیشتر معتقدند که مجازاتها تاثیر مثبت دارند. در نهایت، این نظرسنجی مثل آینهای تمامنما نشان میدهد که اعتماد مردم به سیستم جریمهها، بیش از آنکه به مبلغ قبضها وابسته باشد، به شفافیت در هزینهکرد و قاطعیت در برخورد با متخلفان خطرناک گره خورده است.
شما فکر میکنید بهترین راه برای کاهش تخلفات رانندگی چیست؟ نظرتان را برای ما بنویسید.