بوی «روز مبادا» در پرفروش‌های دیجی‌کالا

شاید شما هم این روزها در گشت‌وگذارهای مجازی خود به فهرست‌های بلندبالایی از لوازم ضروری برای «روز مبادا» برخورده‌اید. کوله‌پشتی‌های اضطراری، جعبه‌های کمک‌های اولیه و لیستی از مواد غذایی فاسدنشدنی. انگار زمزمه‌ای در جامعه پیچیده که خود را برای روزهای سخت آماده کنید. اما آیا این فقط یک هیاهوی مجازی است یا نبض این نگرانی در دنیای واقعی هم شنیده می‌شود؟

به گزارش زومان، برای پاسخ به این سؤال، نیازی نیست به سراغ تحلیل‌های پیچیده سیاسی برویم. گاهی اوقات، ساده‌ترین داده‌ها، عمیق‌ترین داستان‌ها را روایت می‌کنند. کافی است نگاهی به سبد خرید مردم بیندازیم. دیجی‌کالا، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین بازارهای آنلاین کشور، هر هفته لیستی از پرفروش‌ترین کالاهای خود منتشر می‌کند؛ لیستی که می‌تواند مثل یک دماسنج اجتماعی، حرارت نگرانی‌ها و اولویت‌های جامعه را نشان دهد.

در فهرست ۵۰ کالای پرفروش دیجی‌کالا در هفت روز گذشته، سه کالا در صدر جدول خودنمایی می‌کنند: کارت هدیه طلای الکترونیک، مکمل کاهش وزن ویال، و تن ماهی طبیعت. حضور تن ماهی در رتبه سوم، آن هم با این قدرت، یک چراغ زرد پررنگ است. اما داستان به همین‌جا ختم نمی‌شود. با کمی جستجو در همین لیست، دو برند دیگر تن ماهی را در رتبه‌های ۲۳ و ۲۵ پیدا می‌کنیم. تن ماهی و انواع کنسرو، همیشه پای ثابت بسته‌های پیشنهادی برای شرایط اضطراری و جنگ بوده‌اند.

شاید بگویید این یک اتفاق است. اما وقتی این لیست را با فهرست پرفروش‌های یک ماه گذشته مقایسه می‌کنیم، داستان رنگ و بوی دیگری می‌گیرد. در لیست ۳۰ روز گذشته، پس از کارت هدیه طلای الکترونیک، این مکمل‌های ویتامین D و مگنیفورت بودند که رتبه‌های دوم و سوم را در اختیار داشتند و خبری از جولان تن ماهی در صدر جدول نبود. مقایسه این دو بازه زمانی نشان می‌دهد که در یک هفته اخیر، سهم کالاهای غذایی از سبد خرید مردم ۲۲ واحد درصد رشد کرده است. در کنار آن، خرید شوینده‌ها ۴ درصد و کارت‌های هدیه طلا نیز ۲ درصد افزایش داشته‌اند. در مقابل، خریداران تا حدی از کالاهای آرایشی-بهداشتی، لوازم برقی و قرص‌های مکمل فاصله گرفته‌اند.

در میان مواد غذایی، ماکارونی یک ستاره دیگر این میدان است که نامش چهار بار در لیست پرفروش‌های هفتگی تکرار شده. لبنیات، روغن، تخم‌مرغ، برنج و رب گوجه هم حضور داشته‌اند. انگار مردم بی‌آنکه حرفی بزنند، در حال پر کردن انباری‌های خانه‌هایشان هستند. البته می‌توان توجیهاتی برای این رفتار پیدا کرد. نزدیکی به عید نوروز می‌تواند دلیل افزایش خرید شوینده‌ها باشد و آخر ماه بودن هم می‌تواند خریدها را به سمت کالاهای ضروری سوق دهد.

این گزاره‌ها هم می‌تواند درست باشند، اما کامل نیستند. برای درک بهتر این پدیده، باید به حافظه تاریخی بازار رجوع کنیم. گزارش دیجی‌کالا از رفتار مشتریان در دوران «جنگ ۱۲ روزه» یک سند گویاست. در آن دوره پرتنش، بازدید از گروه مواد غذایی ۲۰ درصد افزایش یافت. اما جزئیات آن شگفت‌انگیزتر است: جستجو برای کنسرو ماهی ۸۵ درصد، روغن مایع ۷۴ درصد و برنج ایرانی ۷۰ درصد اوج گرفت. الگویی که امروز هم می‌توان گفت با شدتی کمتر در حال تکرار شدن است.

حضور پررنگ مواد غذایی، چیزی فراتر از یک تغییر ساده در الگوی مصرف است. این داده‌ها از منظر اقتصادی یک پیام روشن دارند: سطح نااطمینانی و انتظارات منفی در جامعه افزایش یافته است. وقتی مردم به جای خرید کالاهای رفاهی و مکمل‌های سلامتی، به ذخیره‌سازی مواد غذایی روی می‌آورند، در واقع در حال بیمه کردن خود در برابر آینده‌ای مبهم هستند. سبد خرید ما، بی‌صدا اما رسا، در حال روایت داستان پیش‌بینی و نگرانی ما از روزهای پیش رو است.

شما در هفته‌های اخیر چه تغییراتی در الگوی خرید خود داشته‌اید؟ نظراتتان را با ما در میان بگذارید.