دلارهای نفتی گم شدهاند؟ ناگفته های ارزی پس از جنگ دوازده روزه
باز هم دلار و باز هم رکوردهای جدید. قصهای تکراری که هر روز جیبهای ما را کوچکتر میکند. اما این بار داستان یک پیچیدگی عجیب دارد. برخلاف تصور عمومی، به نظر میرسد صندوق ارزی کشور خالی نیست. پس چرا ارزش پول ملی ما مدام آب میرود؟
جیب پر از نفت، بازار تشنهی دلار؟
بیایید به دخل و خرج ارزی کشور نگاهی بیندازیم. برخلاف تصور، آمارهای رسمی تصویر جالبی را نشان میدهند. به گزارش زومان، نماگرهای اقتصادی بانک مرکزی میگوید که ایران فقط در شش ماه نخست امسال، بیش از ۳۰ میلیارد دلار نفت صادر کرده است. این رقم، نسبت به سالهای قبل عددی قابل توجه است و نشان میدهد که چرخ صادرات نفت، با وجود تمام فشارها، همچنان به خوبی میچرخد. حتی در دوران برجام هم صادرات ما در نیمهی اول سال به این سطح نرسیده بود.
اما داستان به همین جا ختم نمیشود. شاخص مهم دیگری به نام حساب جاری وجود دارد که در واقع تراز نهایی ورود و خروج ارز به کشور است. این شاخص هم با مازاد بیش از ۱۱.۵ میلیارد دلاری، یکی از بهترین عملکردهای خود را ثبت کرده است. به زبان ساده، روی کاغذ، در نیمه نخست امسال ورودی دلار به کشور بسیار بیشتر از خروجی آن بوده است.
معمای دلارهای سرگردان
اینجا همان نقطهای است که داستان جنایی-اقتصادی ما شروع میشود. اگر عرضه دلار از طریق صادرات وضعیت مطلوبی دارد، پس چرا قیمت آن افسار پاره کرده و دلار اتفاقا در پاییز با رشد بالایی مواجه شده است؟ دو فرضیه اصلی وجود دارد. فرضیهی اول این است که دلارهای حاصل از فروش نفت، هنوز به طور کامل به چرخهی اقتصاد داخلی بازنگشتهاند. موضوعی که تحت عنوان تراستیها در ماههای اخیر حسابی سروصدا کرده است. یعنی ما نفت را فروختهایم، اما پولش هنوز پشت مرزها مانده است. اما احتمالا همه مسئله را نمیتواند توضیح دهد. اما فرضیهی دوم، ما را به سمت یک متهم داخلی هدایت میکند.
اژدهای تورم، دلار را میبلعد؟
در میان نظرات مختلف برخی اقتصاددانها میگویند دلار هم در نهایت یک کالاست؛ مثل پنیر، خودرو یا مسکن. وقتی یک بیماری به نام «تورم» به جان اقتصاد میافتد و قیمت همهچیز را بالا میبرد، چرا باید انتظار داشته باشیم که دلار از این قاعده مستثنی باشد؟ شواهد نشان میدهد که در ماههای اخیر، این تورم بوده که قیمت دلار را به دنبال خود کشانده است.
در واقع، سمت عرضهی ارز (دولت و بانک مرکزی) تلاش کرده با دلارهای نفتی جلوی رشد قیمت را بگیرد، اما زورش به تورم نرسیده است. اما خب ریشهی این تورم کجاست؟ یکی از متهمان اصلی خود دولت است: کسری بودجه. وقتی هزینههای دولت از درآمدهایش بیشتر میشود، این شکاف با روشهایی پر میشود که نتیجه نهایی آن افزایش نقدینگی و شعلهور شدن آتش تورم است. پس این جاست که صحبت برخی تحلیلگران پررنگتر میشود: تا زمانی که این اژدهای داخلی مهار نشود، حتی درآمدهای نجومی نفتی هم نمیتوانند جلوی سقوط ارزش پول ملی را بگیرند.
شما فکر میکنید دلیل اصلی افزایش قیمت دلار چیست؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.