هزینه ۴۶۰۰ همتی برای هیچ!/ چرا یارانهها و کالابرگ حریف غول فقر نشدند؟
روزهای اخیر احتمالا شما گذرتان به فروشگاهها افتاده تا موجودی کالابرگ الکترونیک خود را به برنج، روغن یا گوشت تبدیل کنید. به گزارش زومان، دولت این طرح را با هدف تامین حداقل معیشت مردم و مقابله با فقر اجرا کرد و کالابرگ به لیست سیاستهای حمایتی که در این سالها اجرا شده بود اضافه شد. سیاستهایی که برخی آنها کل مردم را در بر میگرفتند و برخی محدود به گروههای خاص و محروم بودند. از مستمری کمیته امداد و بهزیستی گرفته تا یارانه نان و دارو و یارانههای نقدی و همچنین تغذیه کودکان و کارت امید مادران. طبق گزارشها در سال ۱۴۰۴ از حدود ۳۰ میلیون خانوار ایرانی ۴ میلیون خانوار تحت پوشش نهادهای حمایتی بودهاند.
اما گزارشهای رسمی به نکته مهمی اشاره دارند؛ قدرت اثرگذاری این برنامهها در مقابل وضعیت اقتصادی کشور بسیار کم است.
سهم اعتبارات حمایتی دولت از بودجه عمومی؛ ۳۳ درصد
مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به بررسی برنامههای حمایتی دولت در سال آینده با توجه به لایحه بودجه ۱۴۰۵ پرداخته است. طبق این گزارش خرج دولت برای این برنامهها با احتساب طرح جدید کالابرگ که پس از حذف ارز ترجیحی اجرا شد، به ۱۹۶۴ همت افزایش مییابد. رقمی که نسبت به سال ۱۴۰۴ (۹۲۳ همت) بیش از دو برابر شده و ۳۳ درصد از منابع عمومی دولت را تشکیل میدهد.
این عدد بیشترین سهم برنامههای حمایتی از بودجه عمومی دولت از سال ۱۴۰۰ است و نشان میدهد خرج دولت برای معیشت مردم افزایش یافته است. اگرچه تامین منابع مالی کالابرگ از طریق صندوق توسعه ملی است که در واقع یعنی دولت برای سیر کردن امروزِ جامعه، دست در جیب آینده کرده و از ذخایر استراتژیک کشور برداشت میکند. یعنی بدهکار کردن نسلهای بعدی برای گذران امروز.
اثر اندک سیاستهای حمایتی بر فقر
فارغ از اینکه پول از کجا میآید، سوال اساسی این است: آیا این پولپاشیها مؤثر بوده است؟
مرکز پژوهشهای مجلس گزارش کرده که در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ کاهش رشد اقتصادی و بنابراین درآمد جامعه و قدرت خرید خانوارها، باعث شده که نرخ فقر ۱۲.۱ واحد درصد افزایش یابد.
در مقابل اما سیاستهای حمایتی دولت و پرداخت انواع مستمری و یارانه، باعث شده در این مدت فقر ۱.۵ واحد درصد کاهش یابد. و بنابراین تغییرات کلی نرخ فقر در این ۶ سال برابر با ۱۰.۶ واحد درصد است. طبق آمارهای رسمی در سال ۱۳۹۷ نرخ فقر حدود ۲۵ درصد بود که در سال ۱۴۰۳ به حدود ۳۶ درصد رسید.
این یعنی اگرچه دولت خرج هنگفتی برای حمایت از فقرا انجام داده است، خرجی که از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ در مجموع به بیش از ۴۶۰۰ هزار میلیارد تومان میرسد، اما سرعت تخریب تورم و رکود، بسیار بیشتر از سرعت ساختوسازِ سیاستهای حمایتی بوده است. همین موضوع باعث شده اثر حمایتهای دولت در عمل بسیار ناچیز باشد و این حمایتها حکم یک مسکن ضعیف برای بیماری را داشته باشد که نیاز به جراحی فوری دارد.
به نظر شما آیا ادامه دادن به سیاستهایی مثل کالابرگ و یارانه راه درستی است یا دولت باید روشهای دیگری برای مهار فقر پیدا کند؟ دیدگاه خود را بنویسید.