به گزارش زومان، دولت هر ساله طبق قانون بودجه بخش مهمی از درآمد خود را از مالیاتی کسب میکند که از مردم میگیرد. اگر لایحه بودجه ۱۴۰۵ در مجلس تصویب شود، کل درآمد مالیاتی دولت چه از درآمد افراد باشد، چه مالیات بر واردات و حقوق گمرکی یا مالیات بر ارزش افزوده و موارد دیگر، در سال بعد ۲۹۶۱ همت خواهد بود که ۵۷ درصد از کل منابع عمومی دولت را تشکیل میدهد. این حجم مالیات نسبت به سال قبل ۶۳ درصد رشد را نشان میدهد.
اما اینکه این پول دقیقا خرج چه چیزی میشود، سوال مهمی است که شاید خیلی وقتها ذهن بسیاری از ما را مشغول کرده باشد. مرکز پژوهشهای مجلس به این سوال پاسخ مشخصی داده است. طبق گزارش این مرکز، مالیات پرداختی توسط مردم صرف سه خرج عمده میشود: آموزش، بهداشت و نهادهای نظامی. مالیاتها صرف هزینههای عمومی دستگاهها میشوند. یعنی حقوق و دستمزد و سایر هزینههای جاری که سازمانهای مختلف برای ادامه فعالیت خود به آن نیاز دارند.
طبق لایحه بودجه ۱۴۰۵، مجموع اعتبارات هزینهای عمومی تمام ارگانهای دولتی بالغ بر ۲۸۲۳ همت است. طبق لایحه بودجه، دولت در سال بعد به ۶۲ ارگان از جیب مردم اعتبار میدهد. اما بیش از ۸۰ درصد این رقم فقط در ۱۰ ارگان خرج میشود.
رتبه اول: مخارج صندوقهای ورشکسته بازنشستگی
در صدر این لیست وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی قرار دارد که اعتبارات هزینهای عمومی آن بالغ بر ۵۳۸ همت خواهد بود که با اختلاف از تمام وزارتخانهها و نهادهای دیگر بیشتر است. یعنی ۱۹ درصد از کل هزینههای عمومی. بخش اعظمی (۴۹۹ همت) از این پول هنگفت خرج مستمری بازنشستگان دولت(صندوق بازنشستگی کشوری) میشود. ورشکستگی صندوق بازنشستگی کشور در سالهای اخیر باعث شده تا این صندوق از پرداخت حقوق بازنشستگانی که در طول خدمت حق بازنشستگی پرداخت کردهاند، عاجز باشد و در نتیجه بار آن به بودجههای سنواتی محول شود. باری که احتمالا هر سال بزرگتر از سال قبل میشود و نیازمند اصلاحات جدی است.
اگر بخواهیم این هزینه را ملموستر بفهیمم میتوان گفت اگر یک نفر در سال آینده در مجموع ۱۰ میلیون مالیات به دولت بپردازد، یک میلیون و ۸۸۵ هزار تومان آن صرف حقوق بازنشستهها میشود.
آموزش و درمان در رتبه دوم
مخارج آموزش پایهای در رتبه دوم قرار دارد. هزینههای عمومی وزارت آموزش و پرورش در سال آینده ۴۴۳ همت است، یعنی ۱۶ درصد از کل هزینهها. به عبارت دیگر از ۱۰ میلیون مالیات پرداختی، یک میلیون و ۵۵۲ هزار تومان آن خرج آموزش در مدارس خواهد شد.
پس از آموزش، بهداشت و آموزش پزشکی قرار دارد که ۱۴ درصد از کل اعتبارات هزینهای بالغ بر ۴۰۵ همت بودجه دریافت خواهد کرد. بنابراین اگر یک نفر ۱۰ میلیون مالیات بدهد، دولت یک میلیون و ۴۱۹ هزار تومان آن را خرج خدمات درمانی میکند.
علاوه بر آموزش پزشکان، ۸۹ همت هم خرج آموزش دانشگاههای غیر پزشکی یعنی زیرمجموعه وزارت علوم خواهد شد. و از مالیات فرضی ۱۰ میلیون تومانی که یک شهروند میپردازد، ۳۱۲ هزار تومان به این دانشگاهها میرسد.
یک چهارم مالیات سهم ارگانهای نظامی و امنیتی
اما پس از مخارج مستمری بازنشستگی، آموزش و بهداشت، ۲۷ درصد یعنی بیش از یک چهارم مالیاتی که میپردازیم به حساب نهادهای نظامی و امنیتی میرود. این نهادها شامل وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۲۹۵ همت)، ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۱۸۳ همت)، فرماندهی کل انتظامی جمهوری اسلامی ایران (۱۲۴ همت)، ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (۸۵ همت)، وزارت اطلاعات (۶۱.۶ همت) و ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (۳.۷ همت) هستند.
به عبارت دیگر از هر ۱۰ میلیون تومان مالیات، ۲ میلیون و ۶۶۵ هزار تومان آن خرج امور امنیتی و نظامی میشود:
- یک میلیون و ۳۳ هزار تومان برای وزارت دفاع
- ۶۴۱ هزار تومان برای سپاه
- ۴۳۴ هزار تومان برای نیروی انتطامی
- ۲۹۸ هزار تومان برای ارتش
- ۲۱۸ هزار تومان برای وزارت اطلاعات
- ۱۳ هزار تومان برای فرماندهی کل نیروهای مسلح
بنیاد شهید، دادگستری و سایر دستگاهها
در میان ۱۰ دستگاهی که بیش از ۸۰ درصد اعتبارات هزینهای را دریافت میکنند، نام دو دستگاه دیگر نیز دیده میشود. بنیاد شهید و امور ایثارگران که ۱۴۸ همت یعنی ۵ درصد هزینههای عمومی را دریافت میکند و در رده ششم قرار دارد. یعنی ۵۱۹ هزار تومان از ۱۰ میلیون مالیات.
دادگستری هم با ۱۰۴ همت در رده هشتم قرار گرفته است و از هر ۱۰ میلیون تومان مالیات، ۳۶۴ هزار تومان سهم میبرد.
جز این ۱۰ دستگاه، ۴۴ دستگاه دیگر نیز از اعتبارات هزینهای دولت که از طریق مالیاتهای دریافتی تامین میشود، سهم میبرند که سایر وزاراتخانهها، نهادهای زیرمجموعه دولت، مجلس شورای اسلامی و سازمانها و مراکز فرهنگی و دینی را در بر میگیرد. با این حال سهم هر یک این دستگاهها کمتر از ۲ درصد است.