در بانک ایران ونزوئلا چه می‌گذرد؟شریک غایب، وام های خاص

تحولات اخیر در کاراکاس در کنار تمام آثار کلان سیاسی و اقتصادی، یک علامت سوال بزرگ و نگران‌کننده را پیش روی نظام بانکی ما قرار داده است: تکلیف بانک ایران ونزوئلا چه خواهد شد؟ برای یافتن پاسخ، کافی است سری به صورت‌های مالی این بانک بزنیم تا ببینیم پشت دیوارهای آن واقعاً چه می‌گذرد.

بانک مشترک ایران ونزوئلا که در سال ۱۳۸۸ به عنوان «نخستین بانک بین‌المللی کشور» و با هدف توسعه پیوندهای اقتصادی متولد شد، امروز وضعیتی عجیب دارد. سهام این بانک به صورت ۵۰-۵۰ میان بانک توسعه صادرات ایران و بانک بندس ونزوئلا تقسیم شده و ۸ عضو هیئت مدیره (۴ نفر ایرانی و ۴ نفر ونزوئلایی) آن را اداره می‌کنند.

این بانک با ۱۲۳ کارمند، تا پایان شهریور امسال حدود ۳ هزار میلیارد تومان سپرده جذب کرده است. اما نکته‌ی شگفت‌انگیز در بخش سودآوری نهفته است. این بانک در سال ۱۴۰۳ توانسته ۳.۳۷ همت سود خالص شناسایی کند. شاید در نگاه اول این عدد نشانگر یک عملکرد درخشان باشد، اما وقتی دقیق‌تر نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که حدود ۹۸ درصد از این رقم، یعنی ۳.۲۹ همت، تنها حاصل «سود تسعیر ارز» است.

به زبان ساده‌تر، این بانک کار بانکداری واقعی انجام نداده؛ بلکه تنها با گران شدن قیمت ارز، دارایی‌هایش باارزش‌تر شده‌اند. در واقع، این بانک با تنفس مصنوعی نرخ ارز زنده مانده است.

صورت های مالی اسفند این بانک نشان می دهد:جمع دارایی‌های بانک به ۱۳.۴۲ همت می‌رسد که بیش از یک‌سوم آن، یعنی ۴.۶ همت، موجودی نقد است. یادداشت‌های صورت مالی رازی را فاش می‌کنند: بیش از ۱.۶ میلیون دلار و ۶۰۰ هزار یورو اسکناس در صندوق این بانک موجود است. این حجم از اسکناس فیزیکی، احتمالا نشانه‌ای از تلاش بانک برای دور زدن محدودیت‌ها و جابجایی فیزیکی پول به دلیل قطع بودن دسترسی به شبکه بانکی جهانی است.

ماجرا زمانی جالب‌تر می‌شود که به سپرده‌های ارزی این بانک در سایر بانک‌ها نگاه کنیم. بانک ایران ونزوئلا حدود ۳.۴۹ همت سپرده در بانک‌هایی نظیر توسعه صادرات، کونلون (Kunlun)  چین و بانک تجارتی ایران و اروپا دارد. اما طبق پانویس‌ها، بخشی از این پول به دلیل «محدودیت‌های موجود» (احتمالا تحریم‌ها) اصلاً قابل برداشت نیست و عملاً بلوکه شده است.

در بخش تسهیلات، این بانک تا پایان شهریور ۱۴۰۴ حدود ۴ هزار و ۲۶۹ همت وام داده که ۳ همت آن ارزی بوده است. در میان تسهیلات کلان و اشخاص مرتبط نیز نکات جالبی وجود دارد. این بانک حدود ۲۹ میلیارد تومان به اشخاص مرتبط با خود (که نام دو عضو هیئت مدیره هم در میان آن‌هاست) وام داده است. وام‌های کلان این بانک نیز به دو گروه صنعتی انتخاب و گروه گلدیران پرداخت شده است.

اما جالب‌ترین بخش داستان اینجاست: صورت‌های مالی منتشرشده، امضای اعضای ونزوئلایی را ندارد. این یعنی شریک خارجی مدت‌هاست که در مدیریت بانک غایب است. بنابراین، بانک ایران ونزوئلا را می‌توان یک بانک کوچک دانست که بیشتر نقش «پارکینگ دارایی‌های دولت» را بازی می‌کند؛ بانکی که شریکش غایب است، بخشی از پولش در چین قفل شده و برای بقا به اسکناس‌های داخل گاوصندوق متکی است.

به نظر شما آیا حفظ این بانک با ساختار فعلی توجیه اقتصادی دارد یا باید در آن تجدیدنظر کرد؟ دیدگاه خود را بنویسید.