کورههای فولاد مبارکه بعد از جنگ یکی یکی برگشتند و تولید به سطح قبل رسید، اما این تمام واقعیت را درباره وضعیت فعلی این کارخانه نشان نمیدهد.
به گزارش زومان، روزی که وزیر صمت برای راهاندازی دوباره کوره شماره ۸ به فولاد مبارکه رفت، ورق این شرکت هفتهها بود که به تابلوی بورس کالا برگشته بود. نخستین عرضه ورق گرم سال، هفتم اردیبهشت و از مسیر بازرگانی انجام شد. نوزدهم خرداد، خبر از راهاندازی کوره پس از ۴۵ روز بازسازی آمد. فاصله این دو خبر نشان میداد که ورق فولادی میتوانست به بازار برسد، حتی وقتی کارخانه هنوز نمیتوانست همه مراحل ساخت آن را مثل قبل در خودش انجام دهد.
هفتم مهر، محمد اتابک، وزیر صمت، گفت بیشتر کورههایی که از مدار خارج شده بودند، دوباره راه افتادهاند. حدود یک ماه بعد هم غلامرضا سلیمی، معاون بهرهبرداری فولاد مبارکه، از بازگشت کارگاههای آسیبدیده به تولید خبر داد.
این خبرها از پیشرفت بازسازی حکایت دارند، اما آنچه را که واقعا در این کارخانه در جریان است، شفاف نمیکند. برای سنجش بازگشت کارخانه، باید آمارهای جزئیتری را بررسی کرد.
وزن فروش به پارسال رسید، اما ترکیبش عوض شد
فولاد مبارکه در هفتماهه نخست ۱۴۰۵، در مجموع ۳.۹۵ میلیون تن کالا در داخل و خارج فروخت. وزن این کالاها تقریباً با هفتماهه نخست ۱۴۰۴ برابر بود. در ششماهه نخست امسال هم شرکت حدود ۳.۴ میلیون تن فروش ثبت کرد، یعنی ۱.۲ درصد بیشتر از مدت مشابه پارسال.
بنابراین در نگاه اول به نظر میرسد آسیب جنگ به خط تولید فولاد جبران شده و فروش آن به روال عادی بازگشته است. اما آمار کلی فروش تمام واقعیت را نشان نمیدهد.
پیش از جنگ، مسیر ورق از درون کارخانه میگذشت
برای بررسی آنچه واقعا در فولاد مبارکه میگذرد باید فرایند تولید آن را بررسی کنیم.
پیش از جنگ، فولاد مبارکه ورق را از «گندله»، یعنی گلولههای کوچک سنگآهن میساخت.
گندله ابتدا به «آهن اسفنجی» تبدیل میشد. بعد آهن اسفنجی را در کوره ذوب میکردند و فولاد مذاب را به شکل قطعههای پهن و ضخیمی به نام «تختال» درمیآوردند. تختال داغ از میان غلتکها میگذشت و آنقدر نازک میشد که میتوانستند آن را مثل یک طومار بپیچند. محصول این مرحله «کلاف گرم» بود. بخشی از این ورق دوباره از غلتکها میگذشت تا نازکتر و صافتر شود. به آن «کلاف سرد» میگفتند. روی بعضی ورقها هم لایهای از روی، قلع یا رنگ میزدند تا برای ساخت محصولاتی مثل سقف، قوطی و بدنه لوازم خانگی آماده شوند به آن «محصولات پوششدار» میگفتند.
در هفت ماه اول ۱۴۰۴، از هر ۱۰۰ تن محصول فولاد مبارکه، حدود ۵۰ تن کلاف گرم، ۲۱ تن سرد، ۴ تن پوششدار و ۲۴ تن تختال بود.
اما بعد از جنگ، بخشی از موادی که قرار بود این مسیر را در کارخانه طی کنند، پیش از رسیدن به کوره راهی بازار شدند.
فروش مواد اولیه جای خالی محصولات فولادی را پر کرد
فولاد مبارکه در هفتماهه نخست امسال ۱.۶۴ میلیون تن گندله و آهن اسفنجی فروخت. این دو ماده، که معمولاً در خود کارخانه مصرف میشوند، ۴۲ درصد از وزن کل فروش داخلی و صادراتی شرکت را تشکیل دادند. در مدت مشابه پارسال، مبارکه از هیچکدام فروشی ثبت نکرده بود.
اگر گندله و آهن اسفنجی را که ماده اولیه ساخت ورق فولادی هستند کنار بگذاریم، فروش محصولات فولادی مبارکه از ۳.۹۵ میلیون تن در هفت ماهه نخست ۱۴۰۴ به ۲.۳۱ میلیون تن در هفت ماهه نخست امسال میرسد.
به بیان ساده، وزن کل فروش تقریباً ثابت مانده، اما فروش تختال و انواع ورق در مجموع حدود ۴۲ درصد افت کرده است.
سرنخ این تغییر در خط تولید بود. بعد از جنگ، تولید تختال بیشتر از تولید ورق افت کرد. مبارکه بخشی از ظرفیت تبدیل تختال به ورق را دوباره به کار انداخت، اما خودش به اندازه قبل نمیتوانست تختال بسازد. طبق گزارش مدیریتی شهریور، شرکت در نیمه اول سال حدود ۷۱۱ هزار تن تختال از بورس کالا خرید. فولاد هرمزگان تأمینکننده اصلی بود. مبارکه در مهر هم ۱۰۳ هزار تن دیگر خرید تا مجموع خرید هفتماههاش به ۸۱۴ هزار تن برسد.
به این ترتیب، کارخانه از دو طرف مسیرش را عوض کرد. بخشی از گندله و آهن اسفنجی را که قبلاً خودش به عنوان ماده اولیه مصرف میکرد، فروخت و برای ادامه تولید ورق، بخشی از تختال موردنیازش را از بیرون خرید.
در مجموع، در هفت ماهه نخست ۱۴۰۵ فروش تختال ۱۹ درصد، محصولات گرم ۱۸ درصد، محصولات سرد ۳ درصد و محصولات پوششدار یک درصد نسبت به سال قبل کمتر شد. این در حالی است که فروش گندله ۳۹ درصد و فروش آهن اسفنجی ۳ درصد افزایش یافت.
سود بیش از ۲ برابر شد، تولید به روال قبل برنگشت
فولاد مبارکه در هفتم و یازدهم فروردین امسال در جریان جنگ ۴۰ روزه هدف حملات قرار گرفت. مدیرعامل این شرکت اعلام کرد توقف تولید این مجموعه ۲۱۵ همت درآمد از دست رفته داشته است.
با این حال آمارهای درآمد و سود تصویر دیگری را نشان میدهند. گزارشهای مالی این شرکت نشان میدهند درآمد عملیاتی آن از حدود ۱۶۱ همت در ۶ ماهه نخست ۱۴۰۴ به ۲۵۱ همت در شش ماهه نخست ۱۴۰۵ رسیده است – یعنی ۵۶ درصد رشد.
سود فولاد مبارکه حتی بیشتر از درآمد آن رشد کرد و از ۲۵.۴ همت به ۵۹.۲ همت رسید – ۱۳۳ درصد رشد.
این آمارها شاید این تصور را ایجاد کند که فولاد مبارکه از جنگ آسیب زیادی ندیده و توانسته به سرعت خود را بازسازی کند. اما گزارشهای مالی تصویر جامعی از واقعیت نشان نمیدهند.
واقعیت این است که مهمترین دلیل اصلی رشد درآمد و سوددهی فولاد مبارکه، بالا رفتن قیمت فروش محصولات فولادی بود. ترکیب فروش هم عوض شد و گندله و آهن اسفنجی بخشی از افت فروش محصولات فولادی را جبران کردند.
در واقع فولاد مبارکه فرایند بازسازی را به سرعت آغاز کرده و توانسته با وجود آسیبها، فروش را ادامه دهد و سود بیشتری بسازد. اما سود بیشتر به معنای تولید بیشتر نیست.
در نیمه اول سال، تولید تختال شرکت هنوز حدود یکسوم دوره مشابه پارسال بود و در مهر هم مبارکه برای ادامه تولید ورق ۱۰۳ هزار تن تختال خرید.
فولاد مبارکه توانسته فروش را سر پا نگه دارد، اما هنوز همه حلقههای تولیدش به روال قبل برنگشتهاند. نشانه روشنتر بازگشت، بالا رفتن تولید تختال در خود مجتمع و کمتر شدن نیاز به خرید آن از کارخانههای دیگر است.