گندم روسیه با تعرفه صفر در راه ایران

درحالی‌که تعیین قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید هنوز به نتیجه نرسیده، گمرک ایران سهمیه واردات ۴.۵ میلیون تن گندم و جو از کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا را با تعرفه صفر ابلاغ کرده؛ تصمیمی که می‌تواند به افزایش عرضه این دو محصول در بازار داخلی کمک کند، اما تأثیر آن بر قیمت‌ها به میزان واردات واقعی و نحوه توزیع بستگی دارد.

به گزارش تسنیم، بر اساس ابلاغیه جدید گمرک، سهمیه واردات گندم برای سال ۲۰۲۶ میلادی سه میلیون تن و سهمیه واردات جو یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن تعیین شده است. این اقدام در چارچوب توافق تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و به دنبال درخواست وزارت جهاد کشاورزی انجام می‌شود.

از مجموع سهمیه سه میلیون تنی گندم، دو میلیون و ۲۵۰ هزار تن به روسیه، ۷۰۰ هزار تن به قزاقستان و ۵۰ هزار تن به بلاروس اختصاص دارد. گمرک همچنین سهمیه‌های مربوط به استان‌های مازندران، گیلان، گلستان و خراسان رضوی را مشخص کرده است.

بر اساس ابلاغیه، واردکنندگان می‌توانند با رعایت شرایط تعیین‌شده و بر مبنای اولویت ثبت سفارش، از معافیت تعرفه‌ای استفاده کنند. این امکان صرفاً به گمرکات چهار استان یادشده محدود نیست و واردات از تمام گمرکات کشور با مبدأ اتحادیه اوراسیا مشمول شرایط اعلام‌شده خواهد بود.

حذف تعرفه واردات به این معناست که گندم و جو مشمول این سهمیه‌ها، بدون پرداخت حقوق گمرکی مربوط وارد کشور می‌شوند.

در نتیجه، بخشی از هزینه واردات کاهش پیدا می‌کند و در صورت ورود محموله‌ها به بازار، امکان افزایش عرضه و کاهش فشار بر قیمت‌ها وجود دارد.

بااین‌حال، تعرفه صفر لزوماً به معنای کاهش فوری قیمت گندم و جو نیست. نرخ ارز مورد استفاده برای واردات، قیمت جهانی محصول، هزینه حمل‌ونقل، حجم محموله‌های ترخیص‌شده و نحوه توزیع، همگی در قیمت نهایی نقش دارند.

تأثیر این تصمیم بر دو بازار نیز یکسان نخواهد بود. قیمت گندم به دلیل نقش دولت در خرید تضمینی و تأمین آرد، بیش از سایر محصولات از سیاست‌های حمایتی و تنظیم بازار تأثیر می‌پذیرد. بنابراین کاهش هزینه واردات گندم الزاماً به کاهش مستقیم قیمت نان یا سایر محصولات غذایی منجر نمی‌شود.

در مقابل، افزایش عرضه جو می‌تواند اثر مستقیم‌تری بر بازار نهاده‌های دامی داشته باشد. جو یکی از اقلام اصلی خوراک دام است و کاهش احتمالی قیمت آن می‌تواند بخشی از هزینه تولید دامداران را تعدیل کند؛ هرچند انتقال این کاهش هزینه به قیمت گوشت و لبنیات قطعی یا فوری نیست.

اهمیت واردات گندم و جو تنها به کنترل قیمت‌ها محدود نمی‌شود. این دو محصول در تأمین امنیت غذایی و ذخایر راهبردی کشور نیز نقش دارند.

افزایش واردات، در صورت تحقق سهمیه‌ها، می‌تواند امکان تقویت ذخایر گندم و جو را فراهم کند و نیاز به برداشت از موجودی انبارها را کاهش دهد. این موضوع به‌ویژه در شرایطی اهمیت دارد که اختلال در تجارت خارجی، حمل‌ونقل یا تولید داخلی می‌تواند تأمین کالاهای اساسی را دشوارتر کند.

بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی بنیاد ملی گندمکاران، خرید تضمینی گندم در سال زراعی ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵ به حدود ۸.۴۸ میلیون تن رسیده است. در همین حال، وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده که قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید هنوز نهایی نشده است.

در چنین شرایطی، واردات بدون تعرفه اگرچه می‌تواند به تأمین نیاز بازار و تقویت ذخایر کمک کند، اما چگونگی ورود و توزیع محموله‌ها برای تولیدکنندگان داخلی نیز اهمیت دارد. عرضه گسترده محصول وارداتی در زمان نامناسب ممکن است بر قیمت فروش محصول کشاورزان فشار وارد کند.