طرح آزمایشی توکن‌سازی کارت‌های بانکی برای استفاده از سهمیه آزاد و کارت‌های سوخت اضطراری جایگاه‌ها در تهران کلید خورد.
فارس خبر داد که، اجرای آزمایشی طرح شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت اضطراری جایگاه و توکن‌سازی کارت‌های بانکی در تهران با هدف شفاف‌سازی و جلوگیری از قاچاق سوخت آغاز شد. بر اساس ضوابط جدید، استفاده از سهمیه آزاد بنزین منوط به اتصال کارت بانکی به تراکنش سوخت‌گیری خواهد بود تا هویت، زمان و مکان برداشت هر لیتر بنزین به‌صورت برخط ثبت شود.
اجرای مصوبه قانونی برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت و قانون بودجه سال ۱۴۰۳ وزارت نفت را موظف کرده است شرایطی فراهم کند تا دست‌کم ۹۵ درصد از ناوگان خودروهای بنزین‌سوز و گازوئیل‌سوز منحصرا از کارت‌های سوخت شخصی استفاده کنند. هم‌اکنون حدود ۴۰ درصد از حجم سوخت‌گیری‌ها از بستر کارت‌های اضطراری پمپ‌بنزین‌ها انجام می‌گیرد که هویت مصرف‌کنندگان واقعی در آن‌ها ثبت نمی‌شود.
برخی مراجعان به پمپ‌بنزین‌ها گزارش داده‌اند که شماری از کارگران جایگاه‌ها برای ارائه کارت اضطراری یا انجام فرایند توکن‌سازی مبالغ غیرقانونی درخواست می‌کنند. مسئولان هوشمندسازی کارت سوخت در شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی گفتند:
«فرایند توکن‌سازی کارت بانکی در حد یکی دو دقیقه در جایگاه انجام می‌شود و هدف از توکن‌سازی کارت جایگاه، احراز هویت فرد استفاده‌کننده از کارت سوخت جایگاه است تا سوءاستفاده‌های احتمالی از کارت سوخت جایگاه‌ها یا کارت آزاد بنزین به حداقل کاهش پیدا کند.»
فرایند کنونی عرضه بنزین آزاد مشکلات متعددی به همراه دارد که مهم‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر می‌شود:
- تصدی‌گری جایگاه‌ها بر کارت‌ها و ایجاد نارضایتی برای مردم
- اعلام اتمام سهمیه کارت سوخت در طول شبانه‌روز توسط برخی جایگاه‌ها
- دریافت هزینه‌های غیرقانونی از رانندگان در قبال تحویل کارت سوخت اضطراری
- نبود شفافیت آماری و ثبت نشدن اطلاعات هویتی، مکانی و زمانی مراجعان
- برداشت سوخت توسط افراد غیرمجاز و عرضه خارج از شبکه
- ناممکن بودن سیاست‌گذاری هدفمند برای گروه‌های مختلف جامعه
سامانه جدید نگاشت تراکنش سوخت‌گیری با تراکنش بانکی اهداف گوناگونی را دنبال می‌کند که به تفکیک عبارت‌اند از:
- شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت اضطراری و ایجاد پروفایل مصرف برای هر کد ملی
- تخصیص سهمیه به سکوهای اینترنتی بر اساس عملکرد واقعی و پشتیبانی از خودروهای امدادی
- امکان برداشت شبانه‌روزی سوخت بدون معطلی و در دسترس قرار گرفتن دائم کارت اضطراری
- رصد، ساماندهی و پایش مداوم عرضه خارج از شبکه به‌ویژه در مناطق مرزی
- مدیریت بهینه تخصیص منابع سوخت در شرایط بحرانی کشور
- افزایش عدالت اجتماعی در دسترسی به منابع یارانه‌ای و جلوگیری از سوءاستفاده افراد سودجو
- ایجاد بسترهای داده‌کاوی تحلیلی به منظور ردیابی الگوهای غیرعادی مصرف سوخت
