رئیس‌کل بانک مرکزی از کاهش رشد ماهانه نقدینگی به ۱.۳ درصد در شهریور و نصف‌شدن تورم ماهانه در تابستان خبر داد.
عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، در گفت‌وگویی خبری درباره اقدامات بانک مرکزی در شش ماه نخست امسال گفت: بانک مرکزی در این مدت دو هدف اصلی را دنبال کرده است: کنترل تورم و تأمین کالاهای اساسی، دارو، معیشت مردم و مواد اولیه کارخانه‌ها در شرایطی که فشارهای اقتصادی افزایش یافته بود.
طبق گزارش ایبنا، به گفته همتی، رشد نقدینگی به دلیل دو جنگ متوالی و فشارهای ناشی از آن شتاب گرفته بود و بانک مرکزی تلاش کرد این روند را کنترل کند. رشد ماهانه نقدینگی در شهریورماه به ۱.۳ درصد رسید و رشد نقطه‌به‌نقطه آن در شش ماه نخست امسال روندی نزولی داشته و اکنون ۵۱ درصد است. او افزود که بانک مرکزی هدف‌گذاری برای کنترل رشد نقدینگی انجام داده و می‌کوشد در ماه‌های آینده این کنترل را افزایش دهد؛ زیرا اثر کنترل نقدینگی به‌تدریج در تورم دیده خواهد شد.
همتی گفت تورم می‌تواند از سمت عرضه یا تقاضا ایجاد شود، اما در این دوره به دلیل التهابات و نقدینگی اضافه‌شده، تقاضا و فشار تقاضا بالا رفته بود. به گفته او، تورم ماهانه در سه ماه تیر، مرداد و شهریور تقریباً نصف سه ماه قبل از آن بوده و همین موضوع باعث شده تورم نقطه‌به‌نقطه متوقف شود و به سمت کاهش برود.
او تأکید کرد: «من صحبت از تورم پایین نمی‌کنم»، چون مردم همچنان افزایش قیمت‌ها را در زندگی روزمره حس می‌کنند.
وقتی گفته می‌شود نرخ تورم کاهش پیدا کرده، به این معنا نیست که قیمت‌ها کاهش یافته‌اند، بلکه به معنای کاهش شتاب افزایش قیمت‌هاست.- عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی
همتی گفت آنچه هدف گرفته شده بود، ورود اقتصاد به دوره‌ای از تورم‌های سنگین بود و بانک مرکزی تلاش کرد از وقوع چنین شرایطی جلوگیری کند.
در پاسخ به پرسشی درباره زمان رسیدن تورم به سطحی پایدار، او گفت بر اساس روندهای موجود، تورم به میانگین بلندمدت خود نزدیک شده است. به گفته او، اقتصاد در سال‌های گذشته در محدوده این میانگین بود، اما شوک جنگ تورم را از آن دور کرد. اکنون تلاش بانک مرکزی بازگرداندن تورم به میانگین بلندمدت و سپس بهبود شرایط با کنترل بیشتر نقدینگی است.
فشار خارجی و جنگ اقتصادی
همتی گفت هدف آمریکا و اسرائیل این بود که با استفاده از تورم بر مردم فشار بیاورند و کشور را وارد دوره‌ای از تورم‌های سنگین کنند، اما این اتفاق نیفتاد. او افزود که برای کنترل نقدینگی برنامه وجود دارد و برای مهار التهابات ارزی هم برنامه‌هایی در نظر گرفته شده است؛ چون این التهابات می‌تواند دوباره تورم را تشدید کند.
او با اشاره به شرایط جنگی گفت: «ما داریم با یک ابرقدرت اقتصادی مقابله می‌کنیم» و دولت آمریکا را «بی‌رحم» توصیف کرد. به گفته او، قرار بود ایران ظرف دو هفته فروپاشی اقتصادی را تجربه کند، اما ماه‌ها گذشته و کشور همچنان ایستاده است. همتی ادامه داد که اخیراً نیز اعلام شده اقتصاد ایران ظرف دو هفته دچار فروپاشی می‌شود، اما بخشی از این مدت گذشته و ایران در خط مقدم جنگ اقتصادی به مقابله ادامه خواهد داد.
همتی گفت مردم فشارهای اقتصادی را در زندگی روزمره لمس می‌کنند و این فشارها سنگین است، اما بانک مرکزی بدون برنامه نیست. واکنش بانک مرکزی تابع شرایط است و این بانک برای سناریوهای مختلفی که ممکن است علیه کشور به کار گرفته شود، سناریوهای واکنش متناسب را در نظر گرفته است. او افزود که در کنار کنترل تورم، تأمین نیازهای ضروری کشور نیز دنبال شده و کالاهای اساسی، دارو و نیازهای ضروری تأمین شده‌اند.
خلق نقدینگی توسط بانک‌ها
رئیس‌کل بانک مرکزی خلق نقدینگی توسط بانک‌ها را یکی از مسائل مهم حوزه نقدینگی دانست و گفت بانک مرکزی با این مسئله برخورد جدی کرده و جلوی فعالیت بانک‌های ناتراز را می‌گیرد. به گفته او، بانک‌های ناتراز به‌سرعت به سمت اصلاح هدایت می‌شوند و این موضوع در ماه‌های آینده نیز با جدیت پیگیری خواهد شد. همتی گفت: هر بانکی را که بتوانیم اصلاح کنیم، اصلاح می‌کنیم و اگر نتوانیم، حتماً از صحنه فعالیت بانکی خارجش می‌کنیم. او افزود اگر از محل بانک‌های ناتراز فشاری به پایه پولی و نقدینگی وارد نشود، بانک مرکزی از مسیرهای دیگر نیز رشد نقدینگی را کنترل خواهد کرد تا به نتایج مطلوب در حوزه تورم و ثبات اقتصادی برسد.
رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به ریشه‌های التهابات اخیر بازار ارز گفت:
بانک مرکزی با طراحی تابع واکنش مشخص، ضمن مقابله با عملیات روانی دشمن، تقاضای مردم را به سمت بازارهای رسمی هدایت می‌کند. برای مدیریت این التهابات، عرضه ۲ میلیارد دلار ارز برنامه‌ریزی شده است.
دلایل نوسانات ارزی از زبان همتی
همتی گفت دشمنان از چند هفته پیش کوشیدند با تشدید فشارها و استفاده از ابزارهای رسانه‌ای و توییتر، القای روانی منفی در جامعه ایجاد کنند. به گفته او هدف آنها بالا بردن انتظارات تورمی بود؛ زیرا با افزایش این انتظارات، مردم به سمت خرید دارایی‌هایی می‌روند که ریسک‌های تورمی یا کاهش درآمدهای ارزی را پوشش دهد. همتی گفت که همین موضوع باعث ایجاد تقاضای کاذب در بازار شد.
او افزود بانک مرکزی برای تمام این سناریوها تابع واکنش طراحی کرده بود و بلافاصله پس از بروز التهاب وارد عمل شد. همتی می‌گوید که انتخاب رقم ۱۰ هزار دلار برای عرضه به هر نفر نیز دلایل کارشناسی و راهبردی داشت. به گفته او، این سقف با قوانین مبارزه با قاچاق ارز منطبق است و اگر محدودیت قانونی نبود، شاید مبالغ بیشتری عرضه می‌شد.
درباره پیام این اقدام به خارج از مرزها، همتی گفت قصد بانک مرکزی این بود که با عرضه یک میلیارد دلار در مرحله اول از مجموع ۲ میلیارد دلار برنامه‌ریزی‌شده، به وزیر خزانه‌داری آمریکا و کسانی که مدعی بودند منابع ارزی ایران رو به اتمام است، نشان دهد بانک مرکزی منابع کافی دارد و قدرت مدیریت بازار را حفظ کرده است. او گفت بانک مرکزی هرگز با مردم خلاف واقع صحبت نکرده و هرچه اعلام کرده، عملیاتی شده است.
همتی با اشاره به حاشیه‌های مطرح‌شده گفت برخی این اقدام را بلوف تصور کردند، اما در عمل نشان داده شد که نیازهای واقعی در حال تأمین است. او می‌گوید هدف اصلی این است که نیازهای واقعی مردم در بازارهای رسمی تأمین شود و آنها مجبور نباشند برای خرید ارز به بازارهای غیررسمی و واسطه‌هایی مراجعه کنند که چهره مناسبی برای اقتصاد کشور ندارند.
او خاطرنشان کرد این عرضه برای همه در دسترس است و بسیاری از بانک‌ها نیز آن را به‌صورت آنلاین می‌فروشند. بانک مرکزی تا زمانی که ضرورت احساس شود، این مسیر را ادامه خواهد داد تا التهابات فروکش کند و بازار به ثبات کامل برسد.