مجموعهای از رخدادهای میدانی و مواضع تند دیپلماتیک طی ۲۴ ساعت گذشته، گمانهزنیها پیرامون احتمال وقوع دور تازهای از تحولات را تقویت کرده است.
در همین راستا، حمیدرضا عزیزی تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه بینالمللی بحران در توییتی به بررسی تحولات سیاسی ۲۴ ساعت اخیر پرداخته و نوشته است: «چند تحول وجود دارد که ارزش توجه بهعنوان نشانههای احتمالی تشدید تازهای در جنگ ایران و آمریکا را دارد.»
به گفته او، محرک فوری ممکن است یمن باشد، نه مستقیماً ایران. حملات حوثیها به عربستان تشدید شده، از جمله یک حمله موشک بالستیک به ریاض و حملاتی به دیگر اهداف سعودی.
هشداری که وزارت خارجه آمریکا شب گذشته صادر کرد، از نگرانی گستردهتری حکایت دارد. این وزارتخانه نسبت به احتمال «تشدید غیرمنتظره» هشدار داد، از شهروندان آمریکایی خواست در سفر به خاورمیانه تجدیدنظر کنند و بهطور مشخص هشدار داد که ایران و گروههای حامی آن ممکن است منافع آمریکا را هدف قرار دهند.- حمیدرضا عزیزی
این تحلیلگر مسائل سیاسی در بخش دیگری از تحلیل خود به تغییر برنامه دونالد ترامپ اشاره کرده و نوشته است: «ترامپ یک روز زودتر از برنامه از کمپ دیوید به کاخ سفید بازگشت. دلیل رسمی برای این تصمیم اعلام نشد. همچنین گزارشهایی از جابهجایی بمبافکنهای بی-۱بی در پایگاه نیروی هوایی سلطنتی در بریتانیا وجود دارد، از جمله خروج یکی از این هواپیماها. مقصد و مأموریت آن هنوز نامشخص است.»
به باور عزیزی، آنچه این تحولات را پراهمیتتر میکند، واکنش ایران است.
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کرده اطلاعات ایران نشان میدهد واشنگتن بار دیگر در تلاش است کشورهای منطقه را برای اقدام نظامی علیه ایران با خود همراه کند. این قرارگاه هشدار داده هرگونه حمله آمریکا، پایگاهها و منافع آمریکا در سراسر منطقه را هدف «ضربات پیوسته، مؤثر و دردناک» قرار خواهد داد.
محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی فراتر رفته است. او در مصاحبهای تازه هشدار داد که در صورت وقوع جنگی دیگر، نیروهای دریایی آمریکا در سراسر اقیانوس هند میتوانند هدف قرار گیرند و در همین حال از پیشرفتهایی در موشکها و پدافند هوایی ایران سخن گفت. پیامی که او در پی انتقال آن است این است که حمله جدید آمریکا واکنشی گستردهتر از چرخههای تشدید پیشین برخواهد انگیخت، نه صرفاً یک تبادل دوجانبه دیگر.- حمیدرضا عزیزی
عزیزی معتقد است که بُعد هستهای این تحولات نیز روزبهروز اهمیت بیشتری مییابد.
او با اشاره به سخنان دبیر شورای عالی امنیت ملی، مینویسد: «رضایی میگوید خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) در حال بررسی است و آن را بهصراحت به رفتار آمریکا مرتبط دانست. مجلس نیز پس از آخرین قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در حال پیشبرد طرحی سهفوریتی درباره خروج از پیمان NPT است. در حال حاضر، به نظر میرسد این اقدام عمدتاً نوعی علامت بازدارندگی است، نه شاهدی بر اینکه تصمیمی برای خروج از این پیمان گرفته شده باشد.»
به گفته عزیزی، همه تحولات در حالی رخ میدهد که فعالیت دیپلماتیک در واقع تشدید شده است. پاکستان، قطر، چین و ترکیه در انتقال پیامها یا بررسی پیشنهادها میان تهران و واشنگتن نقش داشتهاند.
به باور این تحلیلگر، اما این فعالیت دیپلماتیک را نباید لزوماً نشانه کاهش خطر جنگ دانست. بازیگران منطقهای شاید به این دلیل فعالتر شدهاند که خطر تشدید تازهای را احساس میکنند.
گزارشهایی از افزایش فعالیتهای شناسایی آمریکا در اطراف ایران وجود دارد. جدای از این، هیچیک از این تحولات بهتنهایی ثابت نمیکند که واشنگتن تصمیم به اقدام نظامی جدید گرفته است. اما مجموع این تحولات از افزایش خطر تشدید دوباره تنش حکایت دارد.- حمیدرضا عزیزی
زمانبندی این رویدادها نیز اهمیت دارد، چرا که رهبران جهان برای مجمع عمومی سازمان ملل (UNGA) گرد هم میآیند. به نظر میرسد تهران روزبهروز نگرانتر میشود که دیپلماسی و آمادهسازی نظامی همزمان در حال پیشروی باشند.
عزیزی در پایان نتیجه گیری می کند که این نشانهها حاکی از آن است که تهران اکنون اقدام نظامی جدید آمریکا را احتمالی جدی تلقی میکند.
به گفته او، «واکنش ایران (تهدیدهای نظامی، هشدار به کشورهای منطقه، علامتدهی هستهای و تشدید دیپلماسی) از پیش بر همین اساس شکل گرفته است. این لزوماً به معنای قریبالوقوع بودن حملهای دیگر نیست، اما خطر یک چرخه تشدید تازه — و بهطور بالقوه گستردهتر — بهوضوح در حال افزایش است.»