چهار منبع آگاه از بحثهای داخلی دولت آمریکا به رویترز گفتهاند دستیاران ارشد دونالد ترامپ در تلاشاند مانع از تشدید جنگ با ایران تا پیش از انتخابات میاندورهای سوم نوامبر شوند؛ انتخاباتی که جمهوریخواهان در آن برای حفظ اکثریت شکننده خود در مجلس نمایندگان و سنا رقابت میکنند.
این به معنای تصمیم واشنگتن برای پایان دادن به جنگ نیست. بر اساس روایت منابع رویترز، کاخ سفید فعلاً ترجیح میدهد دامنه درگیری نظامی را محدود نگه دارد و فشار اقتصادی بر ایران را افزایش دهد. پس از انتخابات نیز تشدید دوباره عملیات نظامی میتواند بررسی شود، هرچند هنوز تصمیمی برای بازگشت به یک جنگ تمامعیار گرفته نشده است.
یکی از مقامهای کاخ سفید خلاصه این محاسبه را چنین بیان کرده است: «فشار بر ایران را حفظ میکنیم، اما نوامبر در اولویت است.»
جنگ به پای صندوق رأی رسیده است
مسئله برای کاخ سفید فقط تحولات میدان جنگ نیست. جنگ ایران در داخل آمریکا محبوبیت چندانی ندارد و جمهوریخواهان در آستانه انتخاباتی قرار گرفتهاند که کنترل کنگره در آن تعیین میشود.
بر اساس نظرسنجی رویترز/ایپسوس در اواخر اوت، تنها ۳۱ درصد آمریکاییها از جنگ حمایت میکنند و حدود ۶۳ درصد با آن مخالفاند. افزایش قیمت بنزین نیز یکی از مهمترین دلایل نارضایتی رأیدهندگان عنوان شده است.
به گفته منابع رویترز، محدود نگه داشتن جنگ تا نوامبر میتواند مانع از آن شود که ایران به موضوع مسلط کارزار انتخاباتی جمهوریخواهان تبدیل شود. یک وقفه نسبی در عملیات گسترده همچنین به ارتش آمریکا فرصت میدهد بخشی از ذخایر مهماتی را که در ماههای گذشته کاهش یافته، دوباره تأمین کند.اما فاصله میان این برنامه روی کاغذ و آنچه در میدان اتفاق میافتد، رو به افزایش است.
آرامشی که هر لحظه ممکن است بشکند
شدت درگیری هنوز با اوج جنگ در بهار یا دور تازه درگیریها در میانه تابستان قابل مقایسه نیست، اما ایران و آمریکا طی روزهای اخیر بار دیگر حملات متقابلی انجام دادهاند.
آمریکا در آخر هفته پرتابگرهای موشکی در جزیره لارک را هدف قرار داد و ایران در واکنش موشکهایی به سمت اردن و امارات متحده عربی شلیک کرد. آمریکا روز سهشنبه نیز اهداف دیگری را در اطراف تنگه هرمز هدف قرار داد؛ حملاتی که رویترز آنها را بزرگترین دور درگیری از ماه ژوئیه توصیف کرده و گزارش داده است که در ایران نظامیان و غیرنظامیان کشته شدهاند.
تحلیلگرانی که با رویترز گفتوگو کردهاند معتقدند تهران ممکن است به حملات دورهای علیه اهداف آمریکا و متحدانش در خلیج فارس ادامه دهد. در چنین شرایطی، هر حمله میتواند واشنگتن را برای پاسخ متقابل تحت فشار قرار دهد و چرخهای شکل بگیرد که دو طرف را، حتی بدون تصمیم اولیه برای گسترش جنگ، دوباره به یک درگیری گسترده بکشاند.
باربارا لیف، مقام ارشد پیشین وزارت خارجه آمریکا در امور خاورمیانه در دولت جو بایدن، معتقد است تهران انگیزه چندانی برای حفظ این وضعیت ندارد؛ بهویژه در شرایطی که هدف اعلامشده واشنگتن، افزایش شدید فشار اقتصادی بر ایران است.
متغیر پیشبینیناپذیر؛ خود ترامپ
در محاسبات کاخ سفید یک عامل دیگر هم وجود دارد: تصمیمهای شخص ترامپ.
نظرسنجیهای رویترز/ایپسوس نشان میدهد میزان محبوبیت او از زمان آغاز جنگ از ۴۰ درصد به ۳۳ درصد کاهش یافته است. منابع رویترز میگویند ترامپ در حال حاضر خواهان تشدید درگیری نیست، اما تصمیم او میتواند با تغییر شرایط عوض شود.
ترامپ روز سهشنبه نیز هشدار داد اگر ایران به تازهترین حملات آمریکا پاسخ دهد، حملات بعدی شدیدتر خواهد بود و گفت بزرگترین حمله هنوز انجام نشده است.
با این حال، او یک روز بعد گفت انتظار ندارد دور تازه عملیات نظامی طولانی شود و ارتباط سیاست ایران با انتخابات پیش رو را رد کرد.
ترامپ به خبرنگاران گفت: «من نامزد انتخابات نیستم. حزب من در انتخابات شرکت میکند و من به حزبم کمک خواهم کرد.» او سپس بار دیگر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را دلیل سیاست خود عنوان کرد.
فقط انتخابات نیست؛ مهمات هم مسئله است
فشار برای محدود کردن جنگ صرفاً ریشه سیاسی ندارد. با ورود درگیری به هفتمین ماه، توان ادامه عملیات در سطح فعلی نیز به بخشی از محاسبات واشنگتن تبدیل شده است.
یکی از مقامهای ارشد کاخ سفید به رویترز گفته است: «جدول زمانی تغییر کرده.» مقام دیگری نیز گفته: «تقویم حالا سیاست در قبال ایران را هدایت میکند.»
رویترز پیشتر در ماه اوت گزارش داده بود ارتش آمریکا «تقریباً تمام» ذخیره برخی موشکهای دوربرد و هدایتشونده خود را مصرف کرده است. واشنگتنپست نیز گزارش داده فرماندهان نیروهای زمینی، دریایی و هوایی در ارزیابی مکتوبی به پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، هشدار دادهاند که ادامه طولانی جنگ میتواند آمادگی ارتش برای دیگر جبههها را کاهش دهد.
پنتاگون این نگرانی را رد کرده و گفته ارتش آمریکا هر آنچه برای انجام مأموریت خود نیاز دارد در اختیار دارد.
کاخ سفید نیز تصویری کاملاً متفاوت از وضعیت ارائه میکند. اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، در اظهاراتی که بازتابدهنده موضع رسمی دولت ترامپ است، گفت عملیات نظامی آمریکا تواناییهای نظامی ایران را بهشدت کاهش داده و تحریمها و محاصره دریایی نیز فشار سنگینی بر اقتصاد ایران وارد کرده است. او همچنین تأکید کرد ترامپ اجازه دستیابی ایران به سلاح هستهای را نخواهد داد.
جای موشک را تحریم میگیرد؟
در هفتههای اخیر، دولت ترامپ به موازات محدود نگه داشتن نسبی عملیات نظامی، فشار اقتصادی را افزایش داده است. واشنگتن کشورهایی را که با ایران تجارت میکنند به تحریمهای گسترده تهدید کرده و همزمان محاصره خود در تنگه هرمز را ادامه داده است.
منطق این راهبرد، بر اساس گفته منابع و کارشناسان به رویترز، این است که فشار اقتصادی بتواند تهران را به پذیرش امتیازهایی در مذاکرات احتمالی آینده وادار کند؛ امتیازهایی که به ارزیابی دولت آمریکا، ماهها عملیات نظامی نتوانسته به دست آورد.
اما خود این مسیر نیز بدون ریسک نیست.ایران دههها با مجموعهای از تحریمهای آمریکا و بینالمللی روبهرو بوده است. این فشارها به اقتصاد ایران آسیب زدهاند، اما آنطور که رویترز مینویسد، تاکنون نتوانستهاند سیاستهای تهران را به شکلی که واشنگتن انتظار داشته تغییر دهند.
حتی اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، گفته است تشدید فشار اقتصادی ممکن است ایران را به واکنش نظامی سوق دهد. در این صورت، ابزاری که قرار است جایگزین تشدید جنگ شود، خود میتواند زمینه دور تازهای از درگیری را فراهم کند.
چین، شکاف بزرگ در حلقه فشار
مانع دیگر برای راهبرد واشنگتن، چین است.برخی قدرتهای بزرگ به کارزار آمریکا برای منزوی کردن ایران نپیوستهاند و چین مهمترین آنهاست. همین موضوع درباره میزان اثربخشی تحریمهای تازه تردید ایجاد کرده است.
الکس پلیتساس، پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک، میگوید هدف بسته تازه تحریمها افزودن فشار اقتصادی به فشار ناشی از محاصره و کشاندن ایران به میز مذاکره است؛ گزینهای که دولت آمریکا فعلاً آن را به بازگشت به عملیات نظامی گسترده ترجیح داده است.
اما به گفته او، «چین پیشتر نشان داده حاضر نیست با این مسیر همراه شود» و همین مسئله میتواند اثربخشی فشار اقتصادی را محدود کند.
در نتیجه، آنچه در واشنگتن «آرام نگه داشتن» جنگ تا نوامبر خوانده میشود، بیشتر از آنکه نشانه نزدیک شدن به پایان درگیری باشد، یک تغییر موقت در اولویتهاست: فشار اقتصادی بیشتر، عملیات نظامی محدودتر و تلاش برای عبور از انتخابات بدون بازگشت به جنگ تمامعیار.
اما این راهبرد به دو متغیری وابسته است که کاخ سفید کنترل کاملی بر آنها ندارد: رفتار ایران و تحولات میدان جنگ. اگر دور حمله و پاسخ دوباره شتاب بگیرد، ممکن است تقویم انتخاباتی آمریکا پیش از رسیدن به نوامبر اهمیت خود را از دست بدهد.