آمار رسمی از بدهی دولت؛ بزرگ‌ترین طلبکار کیست؟

دولت هم بدهکار است و هم از بخش‌های مختلف اقتصاد طلب دارد. اما اگر این دو را مقابل یکدیگر قرار دهیم، کدام بیشتر است؟

براساس گزارش ایرنا از تازه‌ترین گزارش «مرکز مدیریت بدهی‌های عمومی و روابط مالی دولت» وزارت اقتصاد، بدهی قطعی دولت در پایان اسفند ۱۴۰۴ به ۲۷۶۰ همت رسیده است. در مقابل، دولت ۲۵۳۵ همت طلب قطعی دارد.

بنابراین اگر مطالبات دولت را از بدهی‌های آن کم کنیم، دولت در مجموع ۲۲۵ همت بیشتر از آنچه طلب دارد، بدهکار است.

بله. آخرین آمار قبلی مربوط به پایان پاییز ۱۴۰۴ بود.

مقایسه این دو گزارش نشان می‌دهد تنها در سه ماه زمستان، بدهی‌های دولت حدود ۱۰ درصد افزایش یافته است.

البته مطالبات دولت با سرعت بیشتری رشد کرده و در همین سه ماه ۲۴ درصد افزایش یافته است.

اعداد در مورد شرکت‌های دولتی بسیار بزرگ‌تر است.

در پایان سال ۱۴۰۴، مجموع بدهی شرکت‌های دولتی به ۵۸۸۹ همت رسیده، در حالی که میزان مطالبات آنها ۳۶۱۰ همت بوده است.

یعنی شرکت‌های دولتی در مجموع ۲۲۷۹ همت بیشتر از مطالباتشان بدهی دارند.

به بیان ساده، در حالی که اختلاف بدهی و طلب خود دولت ۲۲۵ همت است، این شکاف برای شرکت‌های دولتی بیش از ۱۰ برابر است.

یکی از راه‌های سنجش بزرگی بدهی، مقایسه آن با تولید ناخالص داخلی یا GDP کشور است.

مجموع بدهی دولت و شرکت‌های دولتی در پایان اسفند ۱۴۰۴ معادل ۲۲.۲ درصد تولید ناخالص داخلی بود. این نسبت تا پایان خرداد ۱۴۰۵ به ۲۱.۷ درصد کاهش پیدا کرده است.

اگر دولت و شرکت‌های دولتی را جدا کنیم، تصویر به این شکل است:

بدهی خود دولت از معادل ۶ درصد GDP در پایان سال ۱۴۰۴ به ۵.۹ درصد در پایان بهار ۱۴۰۵ رسیده است.

نسبت بدهی شرکت‌های دولتی به GDP نیز از ۱۶.۲ درصد به ۱۵.۸ درصد کاهش یافته است.

بنابراین روند صعودی نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی که از ابتدای سال ۱۴۰۴ آغاز شده بود، در سه ماه نخست ۱۴۰۵ تغییر جهت داده و نزولی شده است.

البته کاهش این نسبت لزوماً به معنای کاهش رقم اسمی بدهی نیست؛ این شاخص بدهی را در مقایسه با اندازه اقتصاد می‌سنجد.

بزرگ‌ترین طلبکار دولت، بخش خصوصی و تعاونی است.

دولت در مجموع ۲۲۰۷ همت به بخش خصوصی و تعاونی بدهکار است. پس از آن، بانک مرکزی، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری با ۴۳۹ همت قرار دارند و دولت ۱۱۴ همت نیز به مؤسسات عمومی غیردولتی، مانند شهرداری‌ها و بنیادها، بدهکار است.

اما دولت از چه کسانی طلب دارد؟

بیشترین طلب دولت نیز از بخش خصوصی و تعاونی است؛ این بخش ۱۰۶۵ همت به دولت بدهکار است.

دولت همچنین ۹۰۸ همت از بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و ۵۶۲ همت از مؤسسات عمومی غیردولتی طلب دارد.

بزرگ‌ترین طلبکار شرکت‌های دولتی، شبکه بانکی است.

شرکت‌های دولتی در مجموع ۳۴۶۷ همت به بانک مرکزی، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری بدهکارند. بدهی آنها به نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی نیز ۱۳۸۴ همت و بدهی به بخش خصوصی و تعاونی ۱۰۳۸ همت است.

در سمت مقابل، بخش عمده طلب شرکت‌های دولتی مربوط به بخش خصوصی و تعاونی است.

این شرکت‌ها ۳۵۷۰ همت از بخش خصوصی و تعاونی طلب دارند، در حالی که مطالبات آنها از مؤسسات عمومی غیردولتی تنها ۲۶ همت و از بانک‌ها حدود ۱۳ همت است.

اگر خود دولت و شرکت‌های دولتی را کنار هم قرار دهیم، مجموع بدهی آنها در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۸۶۴۹ همت می‌رسد.

در مقابل، مجموع مطالبات دولت و شرکت‌های دولتی حدود ۶۱۴۵ همت است.

به این ترتیب، ارقام وزارت اقتصاد نشان می‌دهد مسئله اصلی فقط بزرگی بدهی دولت نیست؛ بلکه بخش قابل توجهی از بدهی‌ها در شرکت‌های دولتی متمرکز شده و شبکه بانکی نیز یکی از مهم‌ترین طلبکاران این شرکت‌هاست.