بحث تغییر سهمیه و قیمت بنزین دوباره به یکی از مهمترین موضوعات اقتصادی تبدیل شده؛ موضوعی که این بار نه فقط با گمانهزنی درباره افزایش قیمت، بلکه با صحبتهای رسمی درباره تغییر سازوکار مصرف سوخت همراه شده است.
در حالی که طی روزهای اخیر اعداد مختلفی درباره نرخهای احتمالی بنزین مطرح شده، دولت هنوز قیمت جدیدی را اعلام نکرده، اما یک بخش از ماجرا را قطعی کرده است: سهمیههای فعلی قرار است تغییر کند.
محسن حاجیمیرزایی رئیس دفتر رئیسجمهور روز گذشته به باشگاه خبرنگاران جوان اعلام کرد که کاهش سهمیههای بنزین قطعی است و پس از پایان سهمیه تعیین شده، مصرفکنندگان باید هزینه بیشتری برای سوخت پرداخت کنند.
او با اشاره به فاصله قیمت بنزین در ایران با کشورهای اطراف، تأکید کرده که ادامه شرایط فعلی نیازمند اصلاح است.
به گفته حاجیمیرزایی، هنوز درباره قیمت نهایی تصمیمگیری نشده، اما کاهش تولید در شرایط اخیر باعث شده موضوع مدیریت مصرف جدیتر دنبال شود.
حذف کارت آزاد جایگاهها؛ تجربه آزمایشی کرمان چه نشان داد؟
در کنار بحث سهمیهها، دولت بررسی تغییرات دیگری در نظام توزیع بنزین را نیز آغاز کرده است.
عباس پازوکی معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول رئیسجمهور اعلام کرده حذف کارت آزاد جایگاهها و تغییر ساختار سهمیهبندی از جمله گزینههای در دست بررسی است.
به گفته او، این طرح از ابتدای مرداد بهصورت آزمایشی در استان کرمان اجرا شده است. در این مدل، سهمیه ۵۰۰۰ تومانی به کارت سوخت شخصی افراد منتقل شد و سوختگیری با سه نرخ انجام شد:
- ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان
- ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان
- ۵۰ لیتر با نرخ ۵۰۰۰ تومان
پازوکی اعلام کرده اجرای یکماهه این طرح در کرمان باعث کاهش ۱۲ درصدی مصرف، حذف صفهای سوختگیری و صرفهجویی ۲۷ میلیون لیتری بنزین شده است.
بنزین چهارم میآید؟
یکی از مهمترین بخشهای این طرح، تعیین تکلیف افرادی است که سهمیه آنها تمام میشود یا به سوخت بیشتری نیاز دارند.
به گفته پازوکی، سه گزینه برای این گروه بررسی شده است. گزینه نخست، عدم عرضه بنزین مازاد بود که کنار گذاشته شده است.
گزینه دوم، ایجاد نرخ چهارم بنزین با قیمتی بالاتر از ۵۰۰۰ تومان بود؛ اما به گفته او، این گزینه به دلیل اختلاف زیاد میان هزینه خرید بنزین از پالایشگاه و قیمت فروش با چالش مواجه است.
او توضیح داده که دولت بنزین را حدود ۸۷ هزار تومان از پالایشگاه خریداری میکند و تعیین نرخ جدید در سطح پایینتر میتواند دوباره بار یارانهای ایجاد کند.
گزینه سوم، عرضه بنزین مازاد با قیمتی نزدیک به هزینه تأمین آن است؛ مدلی که به گفته پازوکی میتواند هم نیاز اضطراری مردم را پاسخ دهد و هم انگیزه قاچاق سوخت را کاهش دهد.
با این حال، هنوز تصمیم نهایی درباره قیمتها اعلام نشده است. آنچه مشخص است این است که دولت از مرحله بررسی کلی عبور کرده و حالا تغییر در سهمیه و شیوه عرضه بنزین را بهعنوان یک گزینه اجرایی دنبال میکند.