در شرایطی که اقتصاد ایران همچنان با فشار تحریمها، محدودیتهای ارزی و نگرانی درباره آینده قیمتها مواجه است، عبدالناصر همتی رئیسکل بانک مرکزی از برنامههای دولت برای مدیریت این دوره سخت سخن گفته است؛ برنامهای که به گفته او بر سه محور اصلی استوار است: تأمین ارز، کنترل تورم و حمایت از تولید.
او اعلام کرد بانک مرکزی از بهمنماه و با پیشبینی شرایط سختتر، اقدام به ذخیرهسازی ارز در نقاط مختلف کرده تا بتواند تأمین ارز کالاهای اساسی و دارو را تضمین کند.
به گفته همتی، این ذخایر باعث شده بانک مرکزی بتواند اطمینان دهد که ارز مورد نیاز کالاهای ضروری تأمین خواهد شد و تا پایان سال نیز ارز مورد نیاز بخش صنعت فراهم میشود.
یکی از بخشهای مهم سخنان رئیسکل بانک مرکزی، ارزیابی او از فشارهای تحریمی آمریکا بود.
همتی با اشاره به دوره تحریمهای شدید دولت ترامپ گفت:
در سال ۱۳۹۹، درآمد نفت و گاز دولت به ۷ میلیارد دلار رسیده بود، اما کشور توانست آن دوره را پشت سر بگذارد.
او درباره تهدیدهای جدید آمریکا برای اعمال تحریمهای گستردهتر گفت: «دیگر چه کاری مانده که انجام ندادهاید؟»
وعده تأمین ۲۰ میلیارد دلار ارز برای صنعت
همتی در بخش دیگری از سخنانش از برنامه بانک مرکزی برای تأمین ارز بخش تولید خبر داد.
او اعلام کرد که تا پایان سال حدود ۲۰ میلیارد دلار ارز مورد نیاز صنعت تأمین خواهد شد.
به گفته او، بانک مرکزی تلاش میکند در کنار تأمین ارز، موانع موجود برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان را نیز کاهش دهد؛ از جمله مقرراتی که به گفته او دستوپاگیر شدهاند.
آیا تورم مهار شده است؟
یکی از مهمترین ادعاهای رئیسکل بانک مرکزی، کنترل شتاب تورم بود.
همتی با تاکید بر اینکه وظیفه اصلی دولت، کنترل تورم است و بانک مرکزی نیز باید با همین هدف سیاستهای خود را تنظیم کند؛ تأکید کرد افزایش نقدینگی بدون هدف و چاپ پول نمیتواند راهکار حل مشکلات اقتصادی باشد.
به گفته او، بانک مرکزی توانسته شتاب تورم را متوقف کند و تورم ماه مرداد حدود ۴ درصد بوده است. همچنین رشد نقدینگی نیز روند کاهشی داشته است.
البته این ادعا در شرایطی مطرح میشود که سطح عمومی قیمتها همچنان بالاست و خانوارها با فشار هزینههای زندگی مواجه هستند؛ بنابراین کاهش سرعت رشد تورم الزاماً به معنای کاهش قیمتها نیست، بلکه میتواند به معنای کندتر شدن افزایش قیمتهاست.
شکاف نرخ ارز؛ موقت یا نشانه یک مشکل بزرگتر؟
رئیسکل بانک مرکزی درباره فاصله میان نرخهای مختلف ارز نیز گفت: این شکاف را موقتی میداند و معتقد است نباید به دلیل نوسانات کوتاهمدت، مسیر سیاست ارزی تغییر کند.
او همچنین اعلام کرد از ابتدای سال تاکنون بهطور میانگین روزانه ۱۷۵ میلیون دلار ارز تأمین شده است؛ رقمی که در مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۰۵ میلیون دلار بوده است.
به گفته او، کاهش فعالیتهای اقتصادی باعث شده بخشی از درآمدهای دولت از محل مالیات و حق بیمه کاهش یابد، اما این موضوع به معنای توقف فعالیت اقتصادی کشور نیست.
تأمین مالی تولید بدون چاپ پول؟
همتی در پایان از برنامهای برای تأمین مالی تولید خبر داد و گفت: قرار است حدود ۷۰۰ هزار میلیارد تومان از طریق ابزارهای تأمین مالی و بدون اتکا به چاپ پول برای بخش تولید فراهم شود.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا این برنامهها میتواند فاصله میان وعدههای سیاستگذار و واقعیتهای اقتصاد را کاهش دهد؟
بانک مرکزی بر ذخایر ارزی، کنترل تورم و حمایت از تولید تأکید دارد؛ اما موفقیت این سیاستها به عواملی مانند تداوم دسترسی ارزی، شرایط تحریمها، رشد تولید و کنترل هزینههای دولت وابسته خواهد بود.