افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی که طی ماههای گذشته به یکی از مطالبات اصلی خانوارها تبدیل شده، حالا وارد مرحله تازهای شده است.
دولت از آماده شدن پیشنویس افزایش اعتبار خبر میدهد، اما اجرای آن همچنان به یک مانع اصلی گره خورده است: تأمین منابع مالی پایدار.
به گفته احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، پیشنویس افزایش مبلغ کالابرگ برای افرادی که قرار است مشمول افزایش شوند آماده شده، اما به دلیل حساسیت اجتماعی و ابعاد اقتصادی موضوع، اجرای آن نیازمند توافق دولت و مجلس است.
به گفته میدری، تصمیم نهایی درباره افزایش اعتبار کالابرگ باید با هماهنگی دو قوه انجام شود تا منابع مورد نیاز آن نیز مشخص شود.
این در حالی است که افزایش اعتبار کالابرگ مدتهاست در دستور کار دولت قرار دارد و رئیسجمهور نیز پیشتر بر ضرورت تقویت این حمایت معیشتی تأکید کرده بود، اما این تصمیم هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
چرا افزایش کالابرگ هنوز اجرا نشده است؟
دولت میگوید مسئله اصلی، مخالفت با افزایش اعتبار نیست؛ بلکه پیدا کردن منبعی مطمئن برای پرداخت هزینههای آن است.
فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت چندی پیش اعلام کرد که اصل افزایش اعتبار کالابرگ همچنان در برنامه دولت قرار دارد و دستور رئیسجمهور نیز بر اجرای آن است، اما دولت هنوز نتوانسته منبعی پایدار و قابل اتکا برای تأمین هزینه این افزایش پیدا کند.
به گفته او، محدودیت منابع مالی دولت باعث شده اجرای این طرح نیازمند بررسی بیشتر باشد؛ چراکه افزایش اعتبار کالابرگ بدون پشتوانه مالی میتواند در آینده با مشکل مواجه شود.
اما در همین فاصله، قیمت کالاهای اساسی افزایش یافته و ارزش واقعی اعتبار فعلی کالابرگ کاهش پیدا کرده است.
کالابرگ روی کاغذ ثابت ماند، اما سبد خرید کوچکتر شد
اما چرا باید مبلغ کالابرگ افزایش پیدا کند؟
پاسخ روشن است؛ افزایش قیمت اقلام موجود در سبد کالابرگ و کاهش قدرت خرید مشمولان.
بررسی زومان بر اساس الگوی تغذیه وزارت بهداشت و قیمت کالاهای مشمول کالابرگ نشان میدهد ثابت ماندن مبلغ اعتبار در کنار رشد قیمت مواد غذایی، باعث شده خانوارها با همان میزان اعتبار، مقدار کمتری کالا خریداری کنند.
به بیان ساده، عدد کالابرگ تغییر نکرده، اما قدرت خرید آن کاهش یافته است.
شدت این کاهش در همه کالاها یکسان نیست. بیشترین افت قدرت خرید مربوط به روغن مایع بوده که حدود ۵۷.۳ درصد کاهش داشته است.
در سایر کالاهای اساسی نیز این کاهش قابل توجه بوده است. این یعنی خانوارها برای خرید همان سبد غذایی گذشته، به اعتبار بیشتری نسبت به قبل نیاز دارند.
کالابرگ چقدر باید افزایش پیدا کند؟
سؤال اصلی حالا این است که افزایش اعتبار کالابرگ اگر اجرا شود، باید چه میزان باشد؟
بررسی دادهها نشان میدهد اگر هدف دولت بازگرداندن قدرت خرید کالابرگ به سطح دیماه ۱۴۰۴ باشد، افزایش محدود اعتبار احتمالاً نمیتواند این فاصله را جبران کند.
در بسیاری از کالاهای اساسی، قدرت خرید بین ۳۰ تا ۴۵ درصد کاهش یافته و در برخی اقلام مانند روغن، این افت از ۵۷ درصد نیز عبور کرده است.
بنابراین افزایش مبلغ کالابرگ تنها زمانی میتواند اثر واقعی داشته باشد که متناسب با رشد قیمت کالاهای مشمول طرح تعیین شود. در غیر این صورت، ممکن است مبلغ اسمی حمایت افزایش پیدا کند، اما خانوارها همچنان نتوانند همان مقدار کالای قبلی را خریداری کنند.
گره اصلی؛ پول افزایش کالابرگ از کجا تأمین میشود؟
اکنون چالش اصلی دولت نه اصل افزایش اعتبار، بلکه پیدا کردن منابع مالی اجرای آن است.
از یک طرف، فشار هزینههای زندگی باعث شده افزایش حمایت معیشتی به یک مطالبه جدی تبدیل شود و از طرف دیگر، دولت باید منبعی پیدا کند که بتواند این هزینه را به شکل پایدار تأمین کند.
به همین دلیل، هنوز زمان دقیق اجرای افزایش کالابرگ و میزان افزایش آن مشخص نشده است.
آنچه مشخص است این است که با ادامه رشد قیمت مواد غذایی، فاصله میان اعتبار فعلی کالابرگ و هزینه واقعی سبد مصرفی خانوارها بیشتر خواهد شد. به همین دلیل، تصمیم درباره افزایش کالابرگ تنها یک تصمیم حمایتی کوتاهمدت نیست؛ بلکه به مسئلهای درباره حفظ قدرت خرید خانوارها در برابر تورم تبدیل شده است.