این روزها که بحث بر سر تغییر قیمت و سهمیه بنزین حسابی داغ است، محمدرضا عارف هم دوباره سراغ یکی از قدیمیترین بحثهای اقتصاد ایران رفته؛ اینکه آیا دولت باید همچنان بخش بزرگی از منابع کشور را صرف ارزان نگه داشتن بنزین کند یا نه؟
براساس گزارش ایسنا، معاون اول رئیسجمهور با طرح این پرسش که آیا میتوان ثروتی را که زیر زمین قرار دارد و متعلق به همه مردم و نسلهای آینده است، امروز مصرف کرد، از هزینه سنگین ادامه وضع موجود انتقاد کرد.
به گفته او، هر زمان بحث اصلاح در این حوزه مطرح میشود، گروههای ذینفع سریع واکنش نشان میدهند، اما در مقابل، دفاع از منافع عمومی و ثروت ملی کمتر جدی گرفته میشود.
عارف برای توضیح نابرابری در مصرف بنزین به یک آمار قابل توجه اشاره کرد.
به گفته او، مصرف بنزین در دهک دهم -یعنی ثروتمندترین بخش جامعه- حدود ۲۳ تا ۲۴ برابر دهک اول است.
با این حال، هر بار که صحبت از اصلاح قیمت یا شیوه توزیع بنزین میشود، بخشی از اقشار کمدرآمد هم نگران افزایش هزینههای زندگی میشوند و در برابر تغییر مقاومت میکنند.
به باور عارف، همین حساسیت اجتماعی باعث شده دولتها در سالهای مختلف کمتر سراغ اصلاح جدی این وضعیت بروند.
او میگوید دولتها معمولاً تمایلی به ورود به تصمیمهای پرهزینه و پرحاشیه ندارند، اما ادامه این روند به این معناست که هر سال چند میلیارد دلار از منابع عمومی و سرمایه ملی برای تأمین بنزین هزینه شود.
اما ماجرا فقط به پول ختم نمیشود.
عارف به روزهای جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد و گفت مصرف بنزین در یکی از روزهای آن دوره به ۱۹۷ میلیون لیتر رسید؛ در حالی که تولید معمول کشور حدود ۱۱۰ میلیون لیتر در روز است و در برخی مقاطع میتوان آن را تا حدود ۱۲۵ میلیون لیتر افزایش داد.
این فاصله بزرگ میان تولید و مصرف، دولت را با یک انتخاب دشوار روبهرو میکند: بنزین از کجا تأمین شود؟
عارف میگوید در شرایطی که مصرف بالا میرود، گاهی کشور ناچار میشود از بنزینی استفاده کند که کیفیت مطلوبی ندارد و حتی ممکن است حاوی بنزن باشد.
او این پرسش را مطرح میکند که آیا برای اینکه هر خودرو چند لیتر بنزین بیشتری در اختیار داشته باشد، میتوان پذیرفت سوخت غیراستاندارد وارد چرخه مصرف شود؟
از نگاه معاون اول رئیسجمهور، به همین دلیل موضوع بنزین را نمیتوان فقط به قیمت هر لیتر سوخت محدود کرد. بحث اصلی این است که کشور تا چه اندازه میتواند از منابع عمومی و سرمایه نسلهای آینده برای تأمین مصرف فعلی هزینه کند.
به گفته او، دولت باید برای مردم توضیح دهد که تأمین بنزین چه هزینهای برای کشور دارد و بخشی از درآمدهایی که میتواند در حوزههای دیگر خرج شود، اکنون صرف تأمین سوخت میشود.