الجزیره گزارش داد که یادداشت تفاهم ۱۴ مادهای میان ایران و آمریکا، که در ۱۷ ژوئن امضا شد، هفته آینده منقضی میشود. توافق یادشده ضمن برقراری آتشبس، برای مذاکره جهت پایان دائمی جنگ میان دو طرف، مهلتی ۶۰ روزه تعیین کرده بود. با این حال، طی چند هفته و در پی تشدید دوباره تنشها و تبادل آتش، مسیر توافق بهتدریج رو به زوال رفت.
هرچند متن یادداشت تفاهم پایان خصومتها را اعلام کرده و تنگه هرمز را برای کشتیهای تجاری باز دانسته بود، اما عبارتهای مبهم در بخشهای حیاتی به هر دو طرف اجازه داده است تا یکدیگر را به نقض توافق متهم کنند.
با نزدیک شدن به پایان بازه ۶۰ روزه در روز یکشنبه، وضعیت همچنان نامشخص مانده و نشانهای از پیشرفت محسوس به سوی حلوفصل نهایی در آینده نزدیک دیده نمیشود.
یکی از بندهای بحثبرانگیز، ماده ۵ درباره تنگه هرمز است. این ماده عبور آزاد تجاری در تنگه را الزامی میکند، اما تفسیر آن همچنان محل مناقشه مانده است. تهران آن را بهمنزله بهرسمیتشناختن اقتدار ایران در مدیریت کل این آبراه از سوی آمریکا میبیند و میگوید فقط برای دو ماه با چشمپوشی از هزینهها یا عوارض موافقت کرده است.
واشنگتن در مقابل، این برداشت را رد میکند و تأکید دارد که متن صرفا به این معناست که ایران عبور ایمن را بدون اعمال محدودیت یا وضع عوارضِ متکی به زور تضمین خواهد کرد.
ماده ۱۰ به نفت و رفع تحریمها اختصاص دارد. بر اساس این بند، واشینگتن پذیرفت معافیتهایی صادر کند تا ایران بتواند نفت خام، محصولات نفتی و خدمات مرتبط را صادر کند. بانکداری بینالمللی، بیمه و پشتیبانی کشتیرانی نیز در فهرست خدماتی قرار دارد که با این معافیتها پوشش داده میشود. در کنار آن، ماده ۱۱ آمریکا را متعهد میکند که وجوه مسدودشده و داراییهای محدودشده ایران را «بهطور کامل برای استفاده در دسترس» قرار دهد و اعلام میکند سازوکار اجرای این اقدام در جریان مذاکرات مورد توافق قرار خواهد گرفت.
با وجود این تعهدات، چشمانداز سیاسی و دیپلماتیک روشن نیست. هیچ گفتوگوی دیپلماتیک مستقیم یا پیشرفت محسوسی به سوی حلوفصل نهایی در آینده نزدیک انتظار نمیرود و همین موضوع، سرنوشت توافق را پس از انقضای بازه ۶۰ روزه در روز یکشنبه مبهمتر کرده است.
نظر شما درباره سرنوشت این توافق چیست؟