به گزارش زومان، وعده افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. با وجود رشد قیمت کالاهای اساسی در ماههای اخیر، تازهترین اظهارنظرهای مقامهای دولتی نشان میدهد حداقل در کوتاهمدت قرار نیست اعتبار این طرح افزایش پیدا کند و کالابرگ مرداد نیز به احتمال زیاد با همان مبالغ گذشته به حساب سرپرستان خانوار واریز خواهد شد.
دلیل این توقف را باید در یک عبارت خلاصه کرد؛ کمبود منابع مالی. اگرچه دولت از افزایش اعتبار کالابرگ استقبال میکند، اما تأمین هزینه آن برای بودجه عمومی به چالشی جدی تبدیل شده است.
نشانههای این موضوع را میتوان در سخنان دو مقام ارشد دولت طی هفته گذشته دید.
فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت در نشست خبری هفتگی خود اعلام کرد که دولت علاقهمند به افزایش مبلغ کالابرگ است، اما بدون تأمین منابع پایدار چنین اقدامی امکانپذیر نیست.
محمدرضا عارف معاون اول رئیسجمهور نیز در هفتم مرداد نشست برنامه راهبردی دو ساله دولت، با اشاره به افزایش قیمت کالاهای اساسی، اعلام کرد که هنوز امکان افزایش اعتبار کالابرگ فراهم نشده است.
کالابرگ از تورم عقب افتاد
این در حالی است که دادههای هزینه خانوار تصویر متفاوتی از قدرت خرید کالابرگ ارائه میدهد. اعتبار فعلی کالابرگ برای هر نفر حدود یک میلیون تومان است، اما دادههای مربوط به هزینهها نشان میدهد که سبد ۱۱ قلم کالای مشمول این طرح نسبت به گذشته بیش از ۶۸ درصد افزایش یافته است.
اما دولت چه سناریوهایی را برای افزایش مبلغ کالابرگ بررسی میکند؟
اظهارات مسئولان نشان میدهد کنار گذاشتن ایده افزایش اعتبار کالابرگ در دستور کار است، اما شکل اجرای آن احتمالاً با گذشته تفاوت خواهد داشت.
یعقوب اندایش معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون چهارم تیرماه اعلام کرده بود هدف اصلی دولت حفظ همان سبد غذایی با قدرت خرید گذشته است.
محدودیت منابع باعث شده افزایش اعتبار متناسب با نرخ تورم فعلاً امکانپذیر نباشد و دولت به دنبال راهکارهای دیگری برای تأمین منابع باشد.- یعقوب اندایش
بر همین اساس، طبق اعلام اندایش چند سناریو روی میز قرار گرفته است.
یکی از گزینهها افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی اعتبار برای برخی دهکهای درآمدی است.
در مقابل، خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی ممکن است افزایش بیشتری دریافت کنند و برای سایر دهکها نیز یا افزایش محدودتری در نظر گرفته شود یا اعتبار فعلی بدون تغییر باقی بماند.
اگر این سناریو اجرا شود، برای نخستین بار مبلغ کالابرگ بهصورت یکسان میان همه خانوارها توزیع نخواهد شد و میزان حمایت به دهک درآمدی و وضعیت معیشتی افراد وابسته خواهد بود.
چرا افزایش اعتبار به این سادگی نیست؟
پشت این تصمیم، یک معادله مالی بزرگ قرار دارد. منابع پیشبینیشده برای اجرای طرح از محل حذف ارز ترجیحی و افزایش نرخ ارز کالاهای اساسی در بودجه ۱۴۰۵ حدود ۹۹۶ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.
اما در سمت دیگر، جامعه هدف این طرح قرار دارد؛ حدود ۸۷ میلیون نفر که هر ماه از کالابرگ الکترونیکی استفاده میکنند.
به همین دلیل، حتی افزایش چند صد هزار تومانی اعتبار هر نفر نیز بار مالی بسیار سنگینی برای دولت ایجاد میکند.
در نتیجه، به نظر میرسد دولت فعلاً میان دو هدف گرفتار شده است؛ از یک سو تلاش برای حفظ قدرت خرید خانوارها در برابر تورم و از سوی دیگر محدودیت منابعی که اجازه افزایش گسترده اعتبار کالابرگ را نمیدهد. تا زمانی که این معادله مالی حل نشود، احتمالاً مبلغ کالابرگ بدون تغییر باقی خواهد ماند و هرگونه افزایش، تنها در قالب سناریوهای محدود و هدفمند برای برخی دهکها دنبال خواهد شد.