ترکیه با تأیید پیوستن به ائتلاف دریای سرخ به رهبری عربستان، پرسشهای تازهای درباره جاهطلبیهای منطقهای آنکارا برانگیخت.
برای بسیاری، پذیرش نقش تابع در سازوکاری که ریاض هدایتش میکند، بهویژه با توجه به گذشته عثمانی منطقه، تصمیمی غیرمنتظره بهنظر میرسد. با این حال هنوز روشن نیست این طرح واقعا جان بگیرد، چون آمریکا هنوز با آن موافقت نکرده و بیشتر ۵۱ کشوری که برای پیوستن دعوت شدهاند، همچنان مردد ماندهاند.
بهگزارش المانیتور علاقه ترکیه به ماجراجوییهای نظامی بینالمللی روندی رو به گسترش داشته است. رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه، روز پنجشنبه در آنکارا به همتای لبنانیاش، جوزف عون، گفت که ترکیه مایل است در نیروی پس از سازمان ملل در لبنان مشارکت کند. گونول تول از مؤسسه خاورمیانه میگوید انگیزه آنکارا به منافعش در سوریه و مدیترانه شرقی برمیگردد، اما رندا سلیم از مرکز استیمسون معتقد است اسرائیل اجازه نخواهد داد نیرویی از ترکیه در لبنان مستقر شود.
عراق نیز به صحنهای مهم برای دیپلماسی ترکیه بدل شده است.
علی الزیدی نخستوزیر تازهنفس عراق، روز چهارشنبه در سومین سفر خارجی خود از زمان آغاز کارش در ماه مه با اردوغان دیدار کرد و این سفر، موفقیتآمیز ارزیابی شد. شرکت دولتی نفت ترکیه (TPAO)، در این دیدار ۱۵ درصد از سهم عملیات کرکوک بریتیش پترولیوم را به دست آورد و پیشتر نیز روشن شده بود که ترکیه برای گرفتن سهمی از «کیک کرکوک» در چارچوب توافقی تازه برای صادرات نفت خام کرکوک از طریق خط لولهای به پایانههای ساحلی ترکیه در مدیترانه فشار میآورد.
توافق قدیمی همین هفته منقضی شد، اما بهطور غیررسمی تا زمان رسیدن طرفها به توافق جدید تمدید شده است.
عراق نیز پیشنهاد کرده روزانه یک میلیون بشکه نفت در اختیار ترکیه بگذارد؛ رقمی که اهمیت بالایی دارد. با وجود این، از خواسته عراق برای دریافت آب بیشتر از رودهای فرات و دجله برای کاهش فشار خشکسالی در آن کشور، هیچ اشارهای نشد. بهطرزی قابلتوجه، فائق زیدان، رئیس پرنفوذ شورای عالی قضایی عراق، یک روز بعد از دیدار الزیدی روز پنجشنبه با اردوغان دیدار کرد و جزئیاتی منتشر نشد. با این حال، صرف اینکه اردوغان از او پذیرایی کرد، از نگاه ناظران عراقی نشانه دیگری است از اینکه زیدان امروز قدرتمندترین مرد عراق بهشمار میرود.
این دیدارها همزمان با مذاکرات دقیقه نودی میان دولت عراق و رهبران کرد بر سر پیشنویس قانون عفو جریان داشت؛ قانونی که قرار است هزاران جنگجوی پ.ک.ک و زندانیان متهم به ارتباط با این گروه را از پروندهها پاک کند.
گزارشها نشان میدهد ترکیه از بغداد خواسته در خلع سلاح و بازگرداندن به زندگی غیرنظامی جنگجویان پ.ک.ک که شرایط لازم را دارند، کمک کند و احتمال دارد از زیدان هم برای همین هدف کمک خواسته شده باشد. بخش اصلی نیروهای مسلح پ.ک.ک در شمال عراقِ تحت کنترل کردها مستقر هستند و کردها دولت را به تعلل متهم میکنند.
در اردوغان نیز ظاهرا درباره این قانون دوگانگی وجود دارد، زیرا نگران واکنش منفی پایگاه ملیگرایش است؛ پایگاهی که همچنان پ.ک.ک و رهبر زندانی آن، عبدالله اوجالان، را «قاتل کودکان» میخواند.
با این همه، عمر چلیک سخنگوی حزب عدالت و توسعه اردوغان، این هفته گفت این قانون پیش از آغاز تعطیلات پارلمان در همین ماه، به مجلس ارائه خواهد شد. اختلافنظرها همچنان گسترده است و دولت باور دارد میتواند اراده خود را پیش ببرد، چون کردها در موقعیت ضعیفتری قرار دارند. سرنوشت این پرونده هنوز باید روشن شود.
شما آینده نقش منطقهای ترکیه را چگونه میبینید؟