همتی:‌ بانک مرکزی به‌جای ارزپاشی، ۱.۵ میلیارد دلار ارز خرید

به گزارش زومان، عبدالناصر همتی در جدیدترین اظهارات خود، تصویری از مسیر آینده سیاست پولی و ارزی کشور ارائه کرد.

اما اگر از اصطلاحات تخصصی و جزئیات آماری عبور کنیم، سخنان رئیس کل بانک مرکزی یک پیام کلی داشت: سیاست پولی و ارزی در سال پیش رو همچنان بر کنترل منابع، حذف نرخ‌های رانتی و جلوگیری از رشد بی‌ضابطه پول متمرکز خواهد بود.

از دل سخنان همتی می‌توان پنج محور اصلی را برای سیاست‌های آینده بانک مرکزی استخراج کرد.

براساس آنچه ایبنا گزارش داد، همتی معتقد است که در شرایط تحریم و محدودیت انتقال پول، بانک مرکزی نمی‌تواند ورود و خروج ارز را بدون کنترل رها کند.

به زبان ساده، بانک مرکزی در سال پیش رو نیز بازار ارز را مدیریت خواهد کرد و تأمین ارز را براساس اولویت‌ها پیش می‌برد.

کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه تولید در ابتدای این صف قرار خواهند داشت.

این سیاست به بانک مرکزی امکان می‌دهد منابع محدود را کنترل کند، اما هم‌زمان دسترسی به ارز را برای برخی واردکنندگان محدودتر می‌کند. به همین دلیل، نحوه تخصیص و سرعت تحویل ارز یکی از مسائل مهم سال آینده خواهد بود.

یکی از نکات اصلی سخنان همتی، تعریف بانک مرکزی از یکپارچه‌سازی بازار ارز بود.

از نگاه او، یکپارچه‌سازی به این معنا نیست که نرخ اسکناس، حواله و ارز وارداتی دقیقاً برابر شوند. هدف اصلی، حذف نرخ‌های دستوری و انتقال معاملات به بازاری رسمی و قابل نظارت است.

بنابراین بانک مرکزی فعلاً بیش از آنکه به دنبال برابر کردن همه نرخ‌ها باشد، قصد دارد مسیر دریافت ارز را شفاف‌تر کند و سود ناشی از ارز ارزان را کاهش دهد.

با این حال، هرچه فاصله نرخ‌ها بیشتر باشد، انگیزه استفاده از این اختلاف نیز بیشتر می‌شود. در نتیجه، موفقیت این سیاست فقط به ثبت معاملات در سامانه وابسته نیست؛ میزان فاصله نرخ‌ها نیز اهمیت دارد.

همتی انتقادها درباره آغاز دوباره ارزپاشی را رد و تاکید کرد که بانک مرکزی در چهار ماه گذشته یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار خریدار خالص ارز بوده است.

معنای این آمار آن است که بانک مرکزی می‌گوید بیشتر از آنکه ارز بفروشد، ارز خریده و به ذخایر خود اضافه کرده است.

پیام این بخش روشن است: بانک مرکزی نمی‌خواهد برای پایین نگه داشتن موقت قیمت دلار، ذخایر را به‌طور گسترده وارد بازار کند. در شرایط تحریم و تنش‌های سیاسی، حفظ این ذخایر برای مقابله با شوک‌های احتمالی اهمیت دارد.

به گفته همتی، تقاضای روزانه ارز در مرکز مبادله پیش از اصلاح سیاست‌ها حدود ۶۰۰ میلیون دلار بود، اما پس از تغییرات ابتدا به ۱۰۰ میلیون دلار و سپس به حدود ۱۵۰ میلیون دلار رسید.

اگر چه بخشی از این کاهش حجم تقاضا می‌تواند ناشی از کاهش میزان صادرات در پی شرایط ناشی از جنگ اخیر و محاصره دریایی باشد اما برداشت بانک مرکزی این است که بخش زیادی از تقاضای قبلی، واقعی نبوده و به دلیل فاصله میان نرخ رسمی و آزاد شکل گرفته است.

به بیان ساده، وقتی ارز ارزان‌تر از بازار عرضه شود، افراد بیشتری برای دریافت آن وارد صف می‌شوند؛ حتی اگر نیاز فوری یا واقعی نداشته باشند.

همتی از حذف بخش بزرگی از ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی دفاع کرد و گفت این سیاست حدود هفت میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار تعهد ارزی برای کشور ایجاد کرده است.

از نگاه بانک مرکزی، تثبیت مصنوعی نرخ ارز نه‌تنها کمبود منابع را حل نمی‌کند، بلکه صف تقاضا و بدهی ارزی می‌سازد.

حذف ارز ترجیحی می‌تواند تقاضای غیرواقعی و رانت را کاهش دهد، اما هزینه واردات را نیز بالا می‌برد. در نتیجه، دولت باید مراقب باشد که هزینه این اصلاح مستقیماً به قیمت دارو، مواد غذایی و سایر کالاهای ضروری منتقل نشود.

در بخش بانکی نیز مسیر مشابهی دیده می‌شود. همتی از محدود کردن رشد ترازنامه بانک‌ها و برخورد با بانک‌های ناسالم سخن گفت.

به زبان ساده، بانک مرکزی می‌خواهد جلوی وام‌دهی و خلق پول بی‌ضابطه را بگیرد؛ زیرا این روند یکی از عوامل رشد نقدینگی و تورم است. در مقابل، وعده داده شده سرمایه در گردش بنگاه‌های تولیدی همچنان در اولویت قرار گیرد.

سخنان همتی نشان می‌دهد سیاست بانک مرکزی در سال پیش رو بر پنج محور استوار خواهد بود: ادامه کنترل بازار ارز، حذف نرخ‌های رانتی، افزایش ذخایر، محدود کردن رشد بانک‌ها و اولویت دادن به ارز کالاهای ضروری و تولید.