قطر ایران را مسئول حقوقی حمله به نفتکش خود دانست
قطر در واکنشی کمسابقه به حمله به یک کشتی حامل الانجی خود در تنگه هرمز، تنها به محکوم کردن حادثه بسنده نکرد و اعلام کرد ایران را از نظر حقوقی مسئول این حمله میداند؛ موضعی که میتواند اختلاف بر سر امنیت هرمز را از سطح نظامی و سیاسی، به مرحلهای حقوقی نیز بکشاند.
به گزارش گاردین، سه نفتکش در فاصله چند ساعت در نزدیکی عمان و در محدوده تنگه هرمز هدف قرار گرفتند. یکی از این کشتیها، نفتکش قطری «الرقیات» بود که هنگام حرکت به سمت جنوب و خروج از تنگه به سوی دریای عمان، در نزدیکی «لیمه» عمان آسیب دید.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد این کشتی هدف قرار گرفته است. در پیام اضطراری خدمه کشتی شنیده شده که اعلام میکنند یک پهپاد به بخش بالایی سمت چپ کشتی، نزدیک موتورخانه، برخورد کرده است.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، این حمله را «نقض جدی و آشکار» حقوق بینالملل خواند و گفت دوحه ایران را مسئول کامل این اقدام میداند. اهمیت این موضع در آن است که قطر، که در ماههای گذشته تلاش کرده نقش میانجی میان تهران و واشنگتن را حفظ کند، این بار از ادبیات صرفاً سیاسی فاصله گرفته و از مسئولیت حقوقی سخن گفته است.
ایران مسئولیت این حادثه را نپذیرفته و آمریکا را مقصر وضعیت فعلی در تنگه هرمز دانسته است. مقامهای وزارت خارجه گفتهاند تلاش واشنگتن برای باز کردن مسیرهای تازه عبور در تنگه، با تفاهمنامهای که میان دو طرف امضا شده، در تعارض است.
تهران میگوید طبق این تفاهم، مدیریت بازگشایی تنگه باید با ایران و در هماهنگی با عمان انجام شود تا ترافیک تجاری ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد. در مقابل، عمان پیشنهاد ایجاد مسیر عبوری نزدیکتر به سواحل خود را مطرح کرده؛ پیشنهادی که ایران با آن مخالف است.
در نشست خبری تهران، سخنگوی وزارت خارجه ایران همچنین گفت تأمین امنیت عبور کشتیها در تنگه هرمز «خدمت» محسوب میشود و ایران حق دارد بابت آن هزینه دریافت کند. او گفت ایران و عمان سالها بدون دریافت هزینه، امنیت این مسیر را تأمین کردهاند و از این پس باید هزینههای مربوط به خدمات امنیتی و عبور امن پرداخت شود.
این موضع احتمالاً با مخالفت عمان، شرکتهای کشتیرانی و دولتهای غربی روبهرو خواهد شد؛ زیرا منتقدان میگویند دریافت هزینه اجباری برای عبور از آبراهی بینالمللی میتواند به مناقشهای تازه درباره آزادی کشتیرانی در هرمز تبدیل شود.
ایران همچنین پیشنهاد فرانسه و بریتانیا برای مینروبی و تأمین امنیت مسیر جنوبی تنگه، نزدیک ساحل عمان، را رد کرده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت تهران به این پیشنهاد پاسخ منفی داده و تأکید کرده که امنیت این منطقه باید توسط ایران تأمین شود.
حمله به نفتکش قطری فقط یک حادثه دریایی نیست. این حادثه شکاف تازهای را آشکار کرده است: اختلاف بر سر اینکه پس از جنگ، چه کسی قواعد عبور از تنگه هرمز را تعیین میکند؛ ایران، عمان، آمریکا یا مجموعهای از قدرتهای دریایی غربی.
برای قطر نیز ماجرا حساستر است. دوحه تاکنون تلاش کرده در بحران ایران و آمریکا نقش میانجی را حفظ کند، اما آسیب دیدن یک کشتی الانجی قطری در هرمز، این کشور را مستقیماً وارد پرونده کرده است. تفاوت مهم اینجاست که قطر این بار تنها نگفته حمله را محکوم میکند؛ گفته ایران را از نظر حقوقی مسئول میداند.