زلزله در امنترین ارز جهان؛ چه بر سر ین ژاپن آمد؟
به گزارش زومان، سالها هر زمان بازارهای جهانی با جنگ، رکود یا بحرانهای مالی روبهرو میشدند، بخشی از سرمایهها به سمت داراییهایی میرفت که اقتصاددانان از آنها با عنوان «داراییها یا ارزهای امن» یاد میکنند. ین ژاپن یکی از مهمترین این ارزها بود؛ پولی که سرمایهگذاران امیدوار بودند در روزهای پرتنش، ارزش خود را بهتر از بسیاری از ارزهای دیگر حفظ کند. اما اکنون خود این ارز زیر فشار سنگینی قرار گرفته و نگاه بازار به آینده آن تغییر کرده است.
به گزارش بلومبرگ، صندوقهای پوشش ریسک در ماه گذشته شرطهای نزولی خود علیه ارز ژاپن را به بالاترین سطح از سال ۲۰۱۷ افزایش دادهاند و معاملهگران بازار اختیار ارز نیز از خطر ضعف شدید ین میگویند؛ به طوری که حدود ۱۵ درصد احتمال میدهند نرخ دلار-ین در یک سال آینده به ۱۸۰ برسد. هرچند بسیاری از تحلیلگران هنوز این سناریو را افراطی ارزیابی میکنند.
اما چرا این خبر فقط به ژاپن مربوط نمیشود؟
ین، صرفاً پول ملی ژاپن نیست. این ارز یکی از ستونهای مهم نظام مالی جهان به شمار میرود. سالها نرخ بهره بسیار پایین در ژاپن باعث شد سرمایهگذاران با استقراض ین، در بازارهای دیگر سرمایهگذاری کنند و همزمان، در دورههای بحران نیز بسیاری از سرمایهگذاران برای کاهش ریسک، بخشی از دارایی خود را به ین منتقل کنند. به همین دلیل، تغییرات ارزش ین میتواند بر جریان سرمایه، بازار اوراق قرضه، بازار سهام و حتی ارزهای اقتصادهای نوظهور اثر بگذارد.
ریشه اصلی فشار بر ین به اختلاف نرخ بهره میان ژاپن و آمریکا بازمیگردد. در حالی که بانکهای مرکزی بسیاری از اقتصادهای بزرگ برای مهار تورم نرخ بهره را بهطور قابل توجهی افزایش دادهاند، بانک مرکزی ژاپن با احتیاط بیشتری مسیر افزایش نرخ بهره را دنبال کرده است. نتیجه این تفاوت آن بوده که نگهداری دلار برای بسیاری از سرمایهگذاران جذابتر از نگهداری ین شده و همین موضوع فشار فروش بر ارز ژاپن را افزایش داده است.
فشار نرخ بهره و موقعیتگیری بازار
با وجود هشدارهای مکرر دولت ژاپن درباره اقدام قاطع برای مهار افت ارز ملی، معاملهگران فعلا امید چندانی به آرامش پایدار ندارند. به باور بسیاری از فعالان بازار، هرگونه مداخله رسمی برای تقویت ین بیشتر شبیه یک مُسکن موقت خواهد بود؛ زیرا سرمایهگذاران ژاپن را در افزایش نرخ بهره برای مقابله با تورم عقبتر از دیگران میبینند؛ مسئلهای که به گفته آنان، ضعف ساختاری ین را تشدید کرده است.
کالوین یهائو، مدیر پرتفوی صندوق پوشش ریسک بلو ایدج ادوایزرز در سنگاپور، گفت:
«بدون هیچ مداخلهای، چه مستقیم در ارز و چه از سوی بانک ژاپن از طریق افزایش نرخها، دلار-ین تا دسامبر آینده دارد شبیه کلسترول من میشود - ۱۸۰ تا ۲۰۵.»
بدهی سنگین و فشارهای ساختاری
سرمایهگذاران بیش از هر چیز بر بدهی سنگین ژاپن تمرکز دارند؛ بدهیای که از ۲۰۰ درصد تولید ناخالص داخلی فراتر رفته و بالاترین میزان در میان اقتصادهای بزرگ به شمار میرود.
کسریهای بودجه مداوم نیز نگرانیهایی را درباره خرجکردن بیش از توان دولت ژاپن برانگیخته است.
امیر انورزاده از آسیمتریک ادوایزرز که ۳۷ سال است بازارهای ژاپن را دنبال میکند، گفت: «ما واقعا در آستانه یک بحران ارزی ژاپن هستیم.» او افزود:
«بخش زیادی از آن خودساخته است؛ از سوی سیاستگذاران بانک ژاپن که بهنظر میرسد در کمای عمیقی فرو رفتهاند.»
افزون بر این، تورم فزاینده ناشی از جنگ ایران نیز به ین ضربه زده، زیرا ژاپن بیش از ۹۵ درصد نفت خود را از خاورمیانه وارد میکند.
چشمانداز سیاست پولی ژاپن
بانک ژاپن ماه گذشته نرخ معیار خود را یکچهارم واحد درصد بالا برد و به یک درصد رساند؛ بالاترین سطح از ۱۹۹۵ و همزمان سیگنال داد که افزایشهای بیشتری در راه است. این اقدام شکاف با آمریکا را تا حدی کم کرده، اما برخی معاملهگران شرط میبندند تمرکز فدرال رزرو بر ثبات قیمتها نشانه نرخهای بالاتر در آمریکا خواهد بود.
چند نهاد و چهره شناختهشده مالی نیز از محدودههایی سخن گفتهاند که برای ین میتواند بدترین سناریو تلقی شود؛ از ۱۶۹ تا ۱۸۰ ین به ازای هر دلار .
اما آنچه امروز توجه سرمایهگذاران را جلب کرده، فقط احتمال رسیدن دلار به ۱۸۰ یا حتی ۲۰۰ ین نیست. پرسش مهمتر این است که آیا ارزی که دههها یکی از امنترین پناهگاههای سرمایه در جهان بود، میتواند جایگاه تاریخی خود را حفظ کند یا فشارهای اقتصادی، این نقش را برای همیشه دگرگون خواهد کرد.
شما آینده ین ژاپن را چگونه میبینید؟ دیدگاهتان را بنویسید.