از تعلیق تحریمها تا توافق بر سر نقشهراه؛ همه آنچه در مذاکرات سوئیس گذشت
به گزارش زومان، دور تازه مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس، پس از روزهایی پرتنش بامداد دوشنبه به پایان رسید؛ مذاکراتی که حالا با توافق طرفین برای ادامه گفتوگوهای فنی در روزهای آینده وارد مرحله تازهای شده است.
در همین چارچوب، پاکستان و قطر بهعنوان میانجیان اصلی اعلام کردند دو طرف بر سر تشکیل یک «کمیته عالی» به توافق رسیدهاند؛ نهادی که مأموریت آن نظارت سیاسی بر روند میانجیگری و هدایت گروههای تخصصی در حوزههای هستهای، تحریمها و سازوکارهای اجرای توافق خواهد بود.
براساس بیانیه مشترک دوحه و اسلام آباد، پیشرفت حاصلشده در مذاکرات «دلگرمکننده» بوده؛ توصیفی که پس از ماهها ابهام و توقف در روند گفتوگوها، توجه ناظران را جلب کرده است.
همزمان با این توافقات ساختاری، سیانان یکی از مهمترین خروجیهای مذاکرات را ایجاد یک «خط ارتباطی» میان تهران و واشنگتن برای مدیریت تنشها در تنگه هرمز میداند؛ مسیری که با هدف جلوگیری از سوءتفاهمها و تضمین عبور ایمن کشتیهای تجاری در بازه ۶۰ روزه پیشبینیشده در توافق، تعریف شده و میتواند نقش مهمی در کاهش ریسکهای مرتبط با این گذرگاه حیاتی انرژی ایفا کند.
سید عباس عراقچی نیز در پیامی در شبکه ایکس به مجموعهای از دستاوردهای مطرحشده در مذاکرات اشاره کرد؛ از کاهش تنش در لبنان و تعلیق برخی محدودیتهای نفتی و پتروشیمی گرفته تا آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده و آغاز طرحهای بازسازی اقتصادی.
او همچنین از لغو محاصره دریایی و باز شدن مسیر دسترسی به منابع مالی خبر داد.
موضوعی که در گزارش کمیته رسانه هیئت مذاکرهکننده ایران نیز به آن اشاره شده و براساس آنچه فارس از گزارش این کمیته منتشر کرده است، بند ۱۰ این توافق دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) را موظف کرده اسناد مرتبط با تعلیق تحریمهای نفتی، پتروشیمی و مشتقات را برای دوره ۶۰ روزه صادر کند؛ اقدامی که در صورت اجرا، امکان فروش رسمی نفت و دریافت درآمدهای آن از طریق سازوکارهای بانکی را برای ایران فراهم میکند.
این کمیته همچنین از امضای یادداشت تفاهمی میان ایران و قطر برای آزادسازی داراییهای بلوکهشده خبر داده است.
با وجود این تحولات، سیانان معتقد است که موضوع لبنان و درگیریهای میان اسرائیل و حزبالله بهعنوان یکی از عوامل فشار بر روند مذاکرات باقی مانده است؛ موضوعی که حتی با تمدید آتشبس نیز بهطور کامل مهار نشده است.
در همین چارچوب، اسماعیل بقایی سخنگوی هیئت مذاکرهکننده اعلام کرده است که در نخستین بند یادداشت تفاهم، ایجاد سازوکاری برای نظارت بر تداوم توقف درگیریها در لبنان با حضور میانجیها پیشبینی شده است.
سازوکاری که براساس آن طرفین توافق کردهاند یک «اتاق رفع تنش» با مشارکت لبنان و با تسهیلگری قطر و پاکستان ایجاد شود تا با مدیریت تنشهای میدانی از تشدید درگیریها جلوگیری کند.
در مجموع، آنچه از روند مذاکرات در سوئیس برمیآید، شکلگیری یک چارچوب چندلایه برای مدیریت همزمان تنشهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی است؛ از بازتعریف سازوکارهای نظارتی در مناطق پرتنش مانند لبنان گرفته تا تسهیل محدود تحریمها و باز شدن مسیرهایی برای فروش نفت و دسترسی به منابع مالی.
با این حال، بخش مهمی از این تحولات همچنان در مرحله اجرا و آزمون قرار دارد و پایداری آنها به میزان پایبندی طرفین و کارآمدی سازوکارهای تازهتأسیس وابسته خواهد بود؛ موضوعی که میتواند در نهایت تعیین کند این روند به یک توافق پایدار تبدیل میشود یا صرفاً یک دوره موقت کاهش تنش باقی میماند.
همانطور که عراقچی نیز گفته است؛ کارآمدی این سازوکار در عمل، نخستین آزمون واقعی توافق اخیر خواهد بود.