عصر داغ موضعگیریها درباره تفاهمنامه ایران و آمریکا؛ ترامپ، عراقچی و ونس چه گفتند؟
به گزارش زومان، از صبح امروز، فضای خبری پیرامون مذاکرات ایران و آمریکا با موجی تازه از گمانهزنیها همراه شد؛ موجی که از افزایش احتمال رسیدن دو طرف به یک چارچوب اولیه تفاهم حکایت داشت و بحث درباره جزئیات احتمالی این توافق را دوباره به صدر توجه رسانهها برد.
اما این فضا آرام نماند و از عصر امروز سطح اظهارنظرها از سوی مقامات رسمی و میانجیگران افزایش یافته و عملاً روایتهای متعددی از روند مذاکرات شکل گرفته است.
در همین بستر، نخستین واکنش تند را دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نشان داد.
او در اظهاراتی بیانیه اخیر تهران درباره توافق را «کاملاً نادرست» توصیف کرد.
ترامپ در ادامه همان پیام، با اشاره به برخی تحولات امنیتی، مدعی خنثی شدن یک حمله پهپادی شد و با لحنی هشدارآمیز از تهران خواست در رویکرد خود بازنگری کند.
در برابر این ادبیات، ساعتی بعد عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تصویری متفاوت از روند مذاکرات ارائه داد.
او در شبکه ایکس نوشت که تفاهمنامه اسلامآباد هیچگاه تا این اندازه به نهایی شدن نزدیک نبوده است؛ اما همزمان هشدار داد که تا زمان تکمیل روند، انتشار گمانهزنیها درباره جزئیات، نهتنها کمکی به مذاکرات نمیکند بلکه میتواند فضای رسانهای را منحرف کند.
پیام او بر صبر تا اعلام رسمی تکیه داشت و دقایقی پس از انتشار توسط دونالد ترامپ در تروث سوشال بازنشر شد.
تفاهمنامه اسلامآباد هیچگاه تا این اندازه به نهایی شدن نزدیک نبوده است. گمانهزنیها درباره جزئیات، نهتنها کمکی به روند مذاکرات نمیکند بلکه میتواند فضای رسانهای را دچار انحراف کند.- برشی از پست عراقچی در شبکه ایکس
در ادامه همین تبادل مواضع، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز وارد میدان شد و سعی کرد تصویری متفاوت از محتوای احتمالی توافق ارائه دهد.
او تأکید کرد در ساختار این توافق هیچ پرداخت نقدی به ایران وجود ندارد و اگر تهران به تعهدات خود پایبند بماند، منافع اقتصادی به شکل تدریجی شکل خواهد گرفت.
در ساختار این توافق هیچ پرداخت نقدی به ایران وجود ندارد. اگر ایران به تعهدات خود پایبند بماند، منافع اقتصادی به شکل تدریجی شکل خواهد گرفت. این توافق فرصتی برای بازسازی منطقه و حرکت به سمت ثبات پایدار است.- بخشی از پست ونس در شبکه ایکس
ونس با همین موضع، کوشید روایتی مثبتتر از روند مذاکرات ارائه کند؛ روایتی که در امتداد تلاش واشنگتن برای کنترل فضای سیاسی و رسانهای پیرامون این پرونده قرار گرفت.
همزمان، نخستوزیر پاکستان نیز به عنوان یکی از میانجیگران اصلی وارد صحنه شد و در اظهارنظری جداگانه اعلام کرد متن نهایی توافق صلح به دست آمده و اسلامآباد در حال هماهنگی نزدیک با دو طرف برای تکمیل مراحل پایانی است.
او در همان فضا از تلاشهایی برای برهم زدن روند صلح سخن گفت، بیآنکه جزئیات بیشتری از این ادعا ارائه کند.
در تهران نیز اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، واکنشی همسو با مواضع پیشین نشان داد و گفت بخش عمده متن تفاهمنامه نهایی شده است، اما اختلافنظرها، بهویژه از سوی طرف آمریکایی، همچنان به روند مذاکرات تلاطم میدهد.
او افزود تصمیمگیری نهایی در ایران پس از جمعبندی نهادهای ذیربط اعلام خواهد شد؛ جملهای که نشان میدهد فرآیند داخلی تصمیمسازی هنوز ادامه دارد.
در کنار این مواضع رسمی، گزارشهای رسانهای هم بر پیچیدگی ماجرا افزوده است. برخی رسانهها، از جمله العربیه و بلومبرگ، مدعی شدند دو طرف به یک «یادداشت تفاهم» نزدیک شدهاند و نه یک توافق نهایی کلاسیک؛ ادعایی که اگر تأیید شود، میتواند شکل حقوقی توافق را تغییر دهد.
در همین گزارشها از ژنو هم به عنوان یکی از گزینههای احتمالی برای امضای این تفاهمنامه نام برده شد.
آنچه تاکنون در گزارشها برجسته شده، حول چند محور اصلی میچرخد: استمرار برنامه صلحآمیز هستهای ایران، رفع تحریمهای یکجانبه و سازوکار جبران خسارتها. لایههای زیرین این روایتها، موضوعات دیگری را هم پیش کشیدهاند؛ از وضعیت داراییهای بلوکهشده ایران تا نقش منطقهای توافق و وضعیت تنگه هرمز. درباره این موارد، هنوز اجماع روشنی دیده نمیشود.
در جمعبندی آنچه در ساعات اخیر دیده شد، بیش از یک تصویر نهایی از توافق، مجموعهای از روایتهای موازی و گاه متضاد شکل گرفته است؛ روایتهایی که از یکسو از نزدیک شدن به یک چارچوب تفاهم سخن میگویند و از سوی دیگر بر اختلافات و ابهامهای باقیمانده تأکید دارند. پرونده مذاکرات ایران و آمریکا، در همین لحظه، در نقطهای حساس و تعیینکننده ایستاده است.