بانک مرکزی مسیر خرید ارز را کوتاه کرد

تصمیمی که می‌تواند زمان تأمین ارز را کاهش دهد، سرعت واردات کالاهای ضروری را بالا ببرد و بخشی از گره‌های بازار ارز تجاری را باز کند. اما این تغییر دقیقا چه معنایی برای اقتصاد و مردم دارد؟

به گزارش زومان، یکی از مهم‌ترین مشکلات واردکنندگان، زمان‌بر بودن فرآیند تأمین ارز بوده است. تا پیش از این، بسیاری از متقاضیان ارز باید وارد فرآیند «جورسازی» در مرکز مبادله می‌شدند؛ یعنی منتظر می‌ماندند تا عرضه‌کننده و خریدار ارز در سامانه به یکدیگر متصل شوند.

حالا بانک مرکزی مسیر جدیدی باز کرده است. بر اساس دستورالعمل تازه، واردکننده می‌تواند از قبل با یک صادرکننده مشخص به توافق برسد و سپس معامله را مستقیما در بستر مرکز مبادله نهایی کند؛ بدون اینکه وارد صف تطبیق عرضه و تقاضا شود.

به زبان ساده، اگر یک کارخانه تولیدی برای واردات مواد اولیه به ارز نیاز داشته باشد و صادرکننده‌ای هم ارز حاصل از صادرات خود را در اختیار داشته باشد، دو طرف می‌توانند سریع‌تر و مستقیم‌تر معامله را انجام دهند.

هدف اصلی این تصمیم، کاهش زمان انتظار برای تأمین ارز است. در شرایطی که بسیاری از واحدهای تولیدی از طولانی شدن فرآیند تخصیص ارز گلایه دارند، سیاستگذار تلاش کرده بخشی از بروکراسی موجود را حذف کند.

در واقع بانک مرکزی می‌خواهد ارزهای صادراتی سریع‌تر وارد چرخه اقتصاد شوند و فاصله میان صادرکننده و واردکننده کمتر شود. هرچه این فاصله کوتاه‌تر شود، سرعت تأمین مواد اولیه، تجهیزات و کالاهای مورد نیاز کشور نیز افزایش پیدا می‌کند.

دامنه این تصمیم محدود نیست. بیش از ۲۵۰۰ ردیف تعرفه امکان استفاده از سازوکار جدید را دارند؛ از تجهیزات پزشکی و دارویی گرفته تا قطعات صنعتی، چیپ‌های الکترونیکی، تجهیزات تصویربرداری، مواد اولیه تولید و کالاهای واسطه‌ای.

به همین دلیل اثر این تصمیم تنها به چند صنعت خاص محدود نمی‌شود و می‌تواند بخش بزرگی از زنجیره تولید کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

این سیاست به تنهایی قرار نیست قیمت دلار را پایین بیاورد، اما می‌تواند کارایی بازار ارز تجاری را افزایش دهد.

هرچه صادرکنندگان راحت‌تر ارز خود را عرضه کنند و واردکنندگان سریع‌تر به ارز دسترسی پیدا کنند، بخشی از تقاضایی که ممکن است به بازارهای غیررسمی منتقل شود در همان بازار رسمی پاسخ داده خواهد شد. این موضوع می‌تواند فشار روی بازار آزاد را تا حدی کاهش دهد.

از سوی دیگر، افزایش سرعت گردش ارز باعث می‌شود منابع ارزی مدت کمتری معطل بمانند و نقدشوندگی بازار ارز تجاری افزایش پیدا کند.

برای صادرکنندگان نیز این تصمیم مزیت‌هایی دارد. آنها راحت‌تر می‌توانند مشتری ارز خود را پیدا کنند و فرآیند بازگشت ارز صادراتی سرعت بیشتری بگیرد.

در واقع بانک مرکزی تلاش کرده نوعی ارتباط مستقیم‌تر میان دو حلقه اصلی بازار ارز یعنی صادرکننده و واردکننده ایجاد کند؛ ارتباطی که در صورت موفقیت، می‌تواند بازگشت ارز صادراتی را تسهیل و انگیزه حضور فعال‌تر صادرکنندگان در بازار رسمی را تقویت کند. هر چه صادرکنندگان بیشتر ترغیب شوند که دلارهای خود را عرضه کنند، شانس کنترل بازار ارز از سوی بانک مرکزی نیز بیشتر می‌شود.

اثر این سیاست برای مردم بیشتر از مسیر تولید و واردات دیده می‌شود. اگر تأمین ارز مواد اولیه، دارو، تجهیزات پزشکی و قطعات صنعتی سریع‌تر انجام شود، ریسک کمبود کالا کاهش پیدا می‌کند و هزینه‌های ناشی از تأخیر در واردات نیز کمتر می‌شود.

به بیان دیگر، بانک مرکزی در این تصمیم بیش از آنکه به دنبال کنترل مستقیم نرخ ارز باشد، تلاش کرده گلوگاه‌های تأمین ارز را باز کند تا چرخ تولید و واردات با اصطکاک کمتری بچرخد.

موفقیت یا عدم موفقیت این سیاست نیز در نهایت به این بستگی دارد که چه میزان از صادرکنندگان و واردکنندگان از مسیر جدید استقبال کنند و حجم معاملات مستقیم تا چه اندازه افزایش یابد.