نام باراک راوید خبرنگار آکسیوس را بسیار شنیدهایم. او ساعتی پیش در شبکه اکس یک فرض مطرح کرد؛ آنکه اگر آمریکا و ایران به یک یادداشت تفاهم (MOU) برسند و مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران آغاز شود، نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در اجرای آن تعیینکننده خواهد بود.
اگر فرض وقوع توافق تحقق یابد، او میگوید در آن صورت طرفها احتمالاً ناچار میشوند به توافقی بازگردند که در سپتامبر ۲۰۲۵ در قاهره و با میانجیگری مصر شکل گرفته بود.
اشاره باراک راوید به توافقیست که عمرش کوتاه بود و خیلی زود فروپاشید!
توافق قاهره، از امضا تا انحلال؛ چه شد که دوام نیاورد؟
موضوع توافق قاهره است؛ همانکه ۱۸ شهريور ۱۴۰۴ میان تهران و آژانس برای ازسرگیری بازرسی از برخی تأسیسات به امضا رسیده بود.
اما ۷۰ روز بعد، در پنجشنبه ۲۹ آبان ۱۴۰۴، قطعنامه شورای حکام آژانس که تهران را برای اجرای تعهدات پادمانی تحت فشار قرار میدهد به تصویب رسید. این اولین و محکمترین ضربه به توافقی بود که در قاهره امضا شد.
قطعنامه شورای حکام میگفت که ایران در اجرای الزامات «توافقنامه پادمانی» ذیل معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) در وضعیت عدمپایبندی قرار دارد؛ الزامی که بر اساس آن، ایران باید امکان راستیآزمایی آژانس درباره انحراف نیافتن مواد هستهای به سمت ساخت سلاح را فراهم کند.
طولی نکشید که پسلرزه این قطعنامه در تهران احساس شد. وزارت امور خارجه ایران یک روز بعد، این قطعنامه را محکوم کرد و آن را «غیرقانونی و ناموجه» خواند.
عراقچی: توافق قاهره توسط آمریکا و سه کشور اروپایی کشته شد
وزارت امور خارجه ایران در واکنش اعلام کرد برنامه هستهای ایران ماهیت صلحآمیز دارد و این قطعنامه را که با «اعمال فشار آمریکا، آلمان، فرانسه و انگلیس بر کشورهای عضو این نهاد» تصویب شده، محکوم کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در بیانیهای جداگانه گفت این قطعنامه «توافق قاهره» را از بین برده است.
طی نامه رسمی به مدیرکل آژانس اعلام شد که این تفاهم دیگر معتبر نبوده و خاتمه یافته تلقی میشود.- عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران
پس از آنکه همکاری ایران و آژانس در پی حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ فروپاشید، قرار بود توافق قاهره زمینه ازسرگیری همکاری دو طرف را فراهم کند.
در جریان آن جنگ _ معروف به ۱۲ روزه _ اسرائیل و ایالات متحده سه تأسیسات هستهای ایران را هدف قرار دادند و ایران نیز در پاسخ، حملاتی علیه اسرائیل انجام داد.
سازمان ملل در تاریخ ۵ مهر ۱۴۰۴ با فعال شدن سازوکار اسنپبک در برجام، تحریمهای ایران را دوباره برقرار کرد. این روند پس از آن آغاز شد که تروئیکای اروپایی شامل بریتانیا، فرانسه و آلمان اعلام کردند ایران با عبور از محدودیتهای غنیسازی اورانیوم، مفاد برجام را نقض کرده است.
عراقچی در پیامی در اکس درباره پایان توافق قاهره نوشته بود: «همانطور که دیپلماسی در ماه خرداد توسط اسرائیل و آمریکا مورد تهاجم قرار گرفت، «توافق قاهره» نیز توسط آمریکا و سه کشور اروپایی کشته شد.»