امروز یکی از پرخبرترین روزها درباره ارائه وام و تسهیلات است. دولت همزمان، چند بسته تسهیلات در حوزههای مسکن، حمایت از خانواده، انرژیهای تجدیدپذیر و اشتغال مددجویان ابلاغ یا اعلام کرده است؛ از وام ۴۰۰ میلیون تومانی مسکن محرومان گرفته تا تسهیلات خورشیدی و وام اشتغالزایی. به نظر میرسد دولت تلاش میکند تصویری از تداوم حمایتهای اجتماعی و اقتصادی در سال جدید ارائه کند؛ سالی که وقتی آغاز شد ایران در میانه جنگ بود و حالا هم در محاصره اقتصادی.
پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا منابع لازم برای اجرای این تسهیلات وجود دارد؟
وام ۴۰۰ میلیونی مسکن محرومان؛ چه کسانی مشمولاند؟
نخستین بسته تسهیلاتی، وام قرضالحسنه مسکن محرومان است که بانک مرکزی دستورالعمل اجرایی آن را به هشت بانک عامل شامل ملی، سپه، کشاورزی، صادرات، تجارت، ملت، رفاه کارگران و پارسیان ابلاغ کرده است.
بر اساس این ابلاغیه، در سال ۱۴۰۵ تا سقف ۲۰ هزار میلیارد تومان برای حمایت از اقشار کمدرآمد فاقد مسکن اختصاص یافته است.
افراد تحت پوشش کمیته امداد، سازمان بهزیستی، خانواده شهدا، جانبازان و رزمندگان معسر، در صورت قرار داشتن در سه دهک اول درآمدی و تأیید نهادهای مربوطه، مشمول این تسهیلات خواهند بود.
سقف فردی وام ۴۰۰ میلیون تومان تعیین شده و هدف آن، کمک به تأمین یا بهبود وضعیت مسکن اقشار کمبرخوردار عنوان شده است.
جزئیات وام مسکن فرزند سوم و بیشتر در سال ۱۴۰۵
دومین بسته تسهیلاتی، وام قرضالحسنه ودیعه، خرید یا ساخت مسکن برای خانوادههای دارای فرزند سوم و بیشتر است؛ سیاستی که در ادامه برنامههای تشویقی فرزندآوری دنبال میشود.
این تسهیلات برای خانوادههای فاقد مسکن در نظر گرفته شده که از ابتدای سال ۱۳۹۹ به بعد صاحب فرزند سوم یا بیشتر شدهاند.
بانک مرکزی اجرای این طرح را به بانکهای مسکن، تجارت، صادرات، ملت و پستبانک سپرده است.
سقف فردی این وام ۴۵۰ میلیون تومان تعیین شده و بازپرداخت آن تا ۲۰ سال خواهد بود.
همچنین برای اجرای این بخش، ۵ هزار میلیارد تومان منابع پیشبینی شده است. بانکهای عامل نیز موظف شدهاند شعب پرداختکننده این وام را بهصورت شفاف در وبسایتهای خود اعلام کنند.
وام ۴۰۰ میلیونی نیروگاه خورشیدی خانگی
در حوزه انرژی هم دولت از تسهیلات جدیدی برای توسعه نیروگاههای خورشیدی خانگی خبر داده؛ وامی که میتواند تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان به شهروندان پرداخت شود.
اعلام این بسته همزمان با آغاز اجرای طرح تجهیز ۱۲ هزار مدرسه کشور به نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی صورت گرفته؛ طرحی که به گفته وزارت نیرو، تجهیزات آن تأمین شده و از هفته آینده به استانها ارسال خواهد شد.
وام اشتغال کمیته امداد؛ تسهیلات ۲۰۰ تا ۳۵۰ میلیون تومانی برای مددجویان
چهارمین بسته تسهیلاتی امروز به حوزه اشتغال اختصاص دارد.
کمیته امداد از پرداخت وامهای ۲۰۰ تا ۳۵۰ میلیون تومانی برای اشتغال مددجویان خبر داده است.
بر اساس برنامه اعلامشده، امسال هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان منابع برای ایجاد ۷۵۰۰ فرصت شغلی جدید اختصاص یافته است.
بخش عمده این وامها تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان و بخشی دیگر تا سقف ۳۵۰ میلیون تومان برای مشاغل خرد خانگی، تولیدی کوچک و خدماتی پرداخت میشود.
آیا دولت توان پرداخت این وامها را دارد؟
به این ترتیب، دولت در یک روز عملاً تکلیف چهار لسته تسهیلاتی را برای سال جدید مشخص کرده؛ اما اجرای آنها بیش از هر چیز به منابع مالی دولت وابسته است.
ایران سال ۱۴۰۵ را در حالی آغاز کرده که اقتصاد کشور از همین ابتدا زیر سایه سنگین پیامدهای جنگ ۴۰ روزه رفت؛ جنگی که خسارتهای سنگینی به زیرساختها، بخش انرژی، تجارت و فعالیتهای اقتصادی وارد کرد و حالا انتظار عمومی از دولت هم برای جبران بخشی از این آسیبها بالاست.
از سوی دیگر، اختلال در تنگه هرمز، محدودیتهای حملونقل دریایی و محاصره اقتصادی ناشی از تنشهای منطقهای، صادرات نفت ایران را چه در جنگ و چه در زمان آتشبس، با چالش جدی روبهرو کرده است؛ موضوعی که میتواند تحقق درآمدهای پیشبینیشده در قانون بودجه ۱۴۰۵ را دشوار کند.
اگر درآمدهای نفتی مطابق پیشبینیها محقق نشود، دولت ناچار خواهد شد میان بازسازی خسارتهای جنگ، هزینههای جاری و اجرای وعدههای حمایتی خود توازن سختی برقرار کند؛ موضوعی که میتواند دست دولت را برای پرداخت تسهیلات ببندد یا دستکم آن را محدودتر از آن چیزی کند که امروز روی کاغذ وعده داده شده است.