معمای ناترازی ۳۰ میلیون لیتری بنزین؛ ایده دولت چیست؟
احتمالا شما هم اخباری درباره احتمال تغییر سیاستهای بنزینی شنیدهاید. دولت هم این موضوع را انکار نکرده و حتی از ضرورت آن گفته است. آمارهای تازه میگویند وضعیت ناترازی سوخت در ایران جنگزده رو به افزایش است و شکاف میان تولید بنزین و مصرف آن بزرگتر شده.
به گزارش ایرنا، امروز سماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی گفت:
تولید بنزین روزانه از ۱۱۵ میلیون لیتر در سال گذشته به ۱۱۰ میلیون لیتر کاهش یافته، در حالی که مصرف با افزایش ۱۰ میلیون لیتری نسبت به سال قبل از ۱۳۰ میلیون به ۱۴۰ میلیون لیتر در روز رسیده و ناترازی ۳۰ میلیون لیتری را رقم زده است.
بررسی زومان از دادههای پیشین نشان میدهد این وضعیت مقطعی نبوده؛ مثلا گزارش آماری مرکز پژوهشهای مجلس درباره مصرف بنزین در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ میگوید که این میزان بهطور میانگین حدود ۱۳۲ میلیون لیتر در روز بوده است.
اندکی بعد از این بازه، وقتی سیاست اصلاح قیمت در ۲۲ آذر ۱۴۰۴ انجام شد، روند مصرف بنزین در ایران برای مدت کوتاهی کاهشی شد. محسن پاکنژاد وزیر نفت، ۳۰ آذرماه از کاهش مصرف روزانه به میزان حدودا ۹ میلیون لیتر خبر داد؛ او گفت که مقدار مصرف از ۱۲۹ میلیون لیتر به ۱۲۰ میلیون لیتر کاهش یافته است.
فشار بر بودجه؛ هزینه ناترازی چقدر است؟
حالا اعدادی که سقاب اصفهانی میگوید، بیشتر نشان میدهد که سیاست اصلاح قیمت فقط برای مدت کوتاه توانست ترمز مصرف را بکشد. به عبارت بهتر، اصلاح قیمتی _آنطور که در سال گذشته رخ داد_ نتوانست مصرف بنزین در ایران را به صورت پایدار کاهش دهد. چرا که تورم خیلی زود قیمت اولیه را بیاثر کرد.
او همین امروز گفت که مصرف بنزین در کشور افزایش یافته و به ۱۴۰ میلیون لیتر در روز رسیده است.
معاون پزشکیان آمار دیگری هم ارائه کرد که این افزایش مصرف در آن دخیل است؛ خروج ۵.۵ میلیارد دلار ارز برای واردات سوخت در سال گذشته! سقاب اصفهانی تاکید کرد که این ارزبری نه تنها توان تأمین کالاهای اساسی را تحلیل برده، بلکه مانند وزنه سنگینی بر پای بودجه کشور بسته شده است.
در چنین شرایطی، او میگوید دولت با دو مسیر مواجه است: نخست واردات سوخت که به معنای افزایش فشار بر منابع ارزی کشور و کاهش توان تأمین کالاهای اساسی است و دوم مدیریت مصرف و افزایش بهرهوری در کنار اصلاح تدریجی زیرساختهای تولید.
اگرچه افکارعمومی هر زمزمه اصلاح سیاستهای بنزینی را مقدمهای برای افزایش قیمت تلقی میکند اما هنوز هیچ مقام دولتی، حتی تلویحی از چنین تصمیمی خبر نداده است. سقاب هم گفت که فعلاً برنامهای برای افزایش قیمت حاملهای انرژی وجود ندارد و رویکرد دولت به سمت مدلهای تشویقی و پرداخت پاداش صرفهجویی تغییر کرده است؛ با هدف اینکه از طریق مشارکت مصرفکنندگان، فشار بر شبکه انرژی کاهش یابد.
اصلاح و افزایش قیمت حاملهای انرژی به دلیل شرایط اقتصادی و دغدغههای اجتماعی فعلاً شدنی و منطقی نیست.- اسماعیل سقاب اصفهانی
شنیدههای زومان حاکی از آن است که دولت در شرف یک تصمیم جدید در مورد انرژی است. تصمیمی که در آن احتمالا هر فرد یا خانوار سهمیه مشخصی دارد و میتواند بخشی از آن سهمیه را هم به فروش برساند. در این حالت خانوادههایی که مصرفشان بیشتر است، باید از دیگر خانوارها خریداری کنند. البته این تصمیم در اتاقهای کارشناسی در حال بررسی است و بحث در خصوص جزئیات در جریان است.