به گزارش زومان به نقل از نیویورک تایمز، برای هفتهها، میانجیها میان ایران و ایالات متحده تلاش کردهاند یک توافق مقدماتی را نهایی کنند که شاید در نهایت به جنگ پایان دهد. این تلاشها بارها ناکام مانده، زیرا طرفهای درگیر یکدیگر را به وقتکشی یا تحریف مفاد توافق متهم کردهاند.
اکنون مقامهای دخیل در مذاکرات میگویند پیشنویس تازهای از یک یادداشت تفاهم در دست بررسی است که بیش از گذشته به تأیید هر دو طرف نزدیک شده، هرچند درباره برخی از مفاد آن روایتهای متفاوتی وجود دارد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا هنوز آن را تأیید نکرده است.
این توافق، یک چارچوب اولیه خواهد بود که راه را برای مذاکرات اساسیتر و به احتمال زیاد دشوارتر و طولانیتر هموار میکند؛ مذاکراتی برای تعیین آینده برنامه هستهای ایران، تحریمهای آمریکا علیه این کشور و پایان رسمی جنگ.
در روزهای اخیر، تبادلهای کوتاهی از آتش میان نیروهای آمریکایی و ایرانی رخ داده که فشار بر مذاکرهکنندگان برای رسیدن به توافق را افزایش داده است.
دیپلماتهای حاضر در مذاکرات گفتند هرچه چانهزنیها بیشتر طول بکشد، احتمال دارد دو طرف ناامیدتر شوند و تبادل آتش افزایش یابد؛ موضوعی که خطر بهخطر افتادن کل روند دیپلماتیک را در پی دارد.
بر اساس گفتههای یک مقام ایرانی، مقامهای آمریکایی و دو دیپلمات دخیل در آخرین مذاکرات که همگی به شرط ناشناس ماندن درباره پیشنویس صحبت کردند در ادامه برخی جزئیات آخرین پیشنهاد آمده است.
یک «صندوق سرمایهگذاری» پساجنگ برای ایران
شاید شگفتانگیزترین و ظاهراً تازهترین بخش افزودهشده به توافق، اشاره به یک صندوق سرمایهگذاری برای ایران باشد. مقام ایرانی و یکی از دیپلماتها رقم آن را ۳۰۰ میلیارد دلار عنوان کردند، اما دیگر مقامهای دخیل در میانجیگری این رقم را تأیید نکردند.
مقام ایرانی آن را یک «برنامه بازسازی» توصیف کرد که در صورت امضای توافق نهایی به ایران وعده داده خواهد شد. تهران پیشتر در جریان مذاکرات، درخواست غرامت برای خسارتهای ناشی از بمبارانها را مطرح کرده بود؛ خسارتهایی که برخی مقامهای ایرانی آن را بین ۳۰۰ میلیارد تا یک تریلیون دلار برآورد کردهاند.
دو دیپلماتی که از آخرین پیشنویس مطلعاند، آن را یک «صندوق سرمایهگذاری» بینالمللی توصیف کردند که آمریکا در صورت دستیابی به توافق نهایی، به تسهیل آن کمک خواهد کرد. آنها گفتند جزئیات این صندوق در دوره مذاکرات بیشتر بررسی خواهد شد.
به نظر میرسد این پیشنهاد نسخهای تکاملیافته از ایدهای باشد که پیشتر استیو ویتکاف، فرستاده خاورمیانهای ترامپ، و جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور، مطرح کرده بودند. هر دو سرمایهگذار حوزه املاک هستند و برخی میانجیها گفتند آنها پیشنهاد داده بودند در صورت دستیابی به توافق، پروژههای املاک در تهران و یک صندوق سرمایهگذاری ترویج شود.
مقامهای ایرانی گفتند به مذاکرهکنندگان آمریکایی پیشنهاد دادهاند که شرکتهای آمریکایی، از جمله شرکتهای بزرگ نفت و انرژی، بتوانند برای سرمایهگذاری و قراردادهای مشارکتی وارد ایران شوند.
تکلیف میلیاردها دلار دارایی بلوکهشده ایران
سه مقام آگاه از پیشنویس گفتند انتظار میرود توافق چارچوبی، امکان آزادسازی تدریجی بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران را فراهم کند. اما آنچه روی کاغذ آمده، ممکن است با توافقهای شفاهی دو طرف یکسان نباشد.
ایران حدود ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای خود را در بانکهای خارجی بلوکهشده میداند و اصرار دارد بدون آزادسازی آنها، مذاکرات معنادار آغاز نخواهد شد. این موضوع بهویژه برای ترامپ حساس است، زیرا او بارها به باراک اوباما حمله کرده بود؛ پس از آنکه دولت اوباما ۱.۷ میلیارد دلار در ازای آزادی چهار آمریکایی بازداشتشده به ایران پرداخت کرد — موضوعی که منتقدان آن را «رسوایی پالتهای پول نقد» نامیدند.
آزادسازی مبلغی بسیار بیشتر از آنچه اوباما انجام داده بود، میتواند ترامپ را در معرض حملات مخالفان و چهرههای ضدایرانی قرار دهد. او به دستیارانش روشن کرده که هیچ توافقی را امضا نخواهد کرد که در آن آمریکا مستقیماً به ایران پول نقد پرداخت کند. ترامپ سالها اوباما را بهدلیل پرداخت نقدی برای حلوفصل یک اختلاف مالی چند دههای همزمان با توافق هستهای ۲۰۱۵ مورد انتقاد قرار داده است.
با توجه به این واقعیت سیاسی، تیم ترامپ در حال تدوین طرحهایی است که شامل آزادسازی داراییها توسط کشورهای دیگر، از جمله قطر، برای ایران باشد.
مقام ایرانی و دو دیپلمات مطلع از طرح گفتند نسخه مکتوب پیشنویس احتمالاً شامل آزادسازی تدریجی منابع مالی خواهد بود. ایران گفته خواهان دسترسی به حدود ۲۰ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده خود در خاورمیانه است.