روایت امواج مدیا از وزن سیاسی قالیباف: ماموریت رئیس مجلس برای تنظیم روابط با شرق و غرب
ترجمه مطالب از رسانههای خارجی به معنای تایید آن محتوا نیست. هدف صرفا اطلاع مخاطب از رویکرد و نگاه رسانههای جهان به جنگ کنونی است.
به گزارش زومان به نقل از امواج مدیا، تهران در تلاش است تا از زیر سایه سنگین جنگ اخیر با اسرائیل و آمریکا بیرون بیاید. در این میان، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس که امواج مدیا محافظه کار می خواندش، به نقطه ثقل دیپلماسی جدید ایران تبدیل شده است. او ماه گذشته در پاکستان دیداری تاریخی با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا داشت. اکنون، در گردشی معنادار، قالیباف مأموریت یافته تا روابط حیاتی با شرق را نیز ترمیم کند.
اختیاراتی بیسابقه برای یک فرستاده
این رسانه نوشته در ۱۷ مه، خبرگزاریهای فارس و تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، از انتصاب قالیباف به عنوان نماینده ویژه در امور چین خبر دادند. این تصمیم پس از سفر اخیر عباس عراقچی، وزیر خارجه به پکن گرفته شد. به گفته رسانهها، این پیشنهاد از سوی پزشکیان، رئیسجمهور ایران مطرح و با تأیید آیتالله مجتبی خامنهای رهبر سوم جمهوری اسلامی نهایی شده است.
این انتصاب جایگزین خلأیی شد که پس از ۱۷ مارس به وجود آمد؛ روزی که علی لاریجانی، مشاور امنیت ملی و فرستاده پیشین، در حملهای منتسب به اسرائیل ترور شد. منابع تسنیم تأکید میکنند که عنوان قالیباف «نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران» است. برخلاف لاریجانی که تنها نماینده رهبری بود، یا عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر فعلی در پکن که صرفاً نماینده رئیسجمهور بود، قالیباف اختیارات هر دو نهاد را دارد. این یعنی او قدرت تصمیمگیری بسیار وسیعی در کل نظام دارد.
بیم و امیدها در نگاه به شرق
تحلیلگران داخلی با نگاهی مشروط به این اتفاق مینگرند. یک سایت این اقدام را ادامه مسیری میداند که از سال ۲۰۱۹ و در اوج بیاعتمادی میان تهران و پکن آغاز شد.
خبرگزاری فارس در یادداشتی نوشت: «در حال حاضر انتظار میرود این تصمیم باعث افزایش سطح همکاری شود.» اما همزمان هشدار داد که مدیریت همزمان مذاکرات با آمریکا و پرونده چین توسط قالیباف، خطراتی دارد. خطر این است که چین دوباره تنها به عنوان ابزاری برای امتیازگیری از غرب دیده شود، نه یک شریک راهبردی مستقل. این رسانه یادآوری کرد که در گذشته، توافق شراکت ۲۵ ساله با چین به عنوان اهرمی در مذاکرات احیای توافق هستهای ۲۰۱۵ با دولت بایدن استفاده شد. فارس تأکید کرد: «باید اطمینان حاصل شود که برداشت اشتباه گذشته از نگاه ایران به چین تکرار نشود.»
عملگرایی اضطراری یا راهبرد پایدار؟
مجتبی نجفی، فعال رسانه ای نزدیک به دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، رفتار تهران را نوعی «عملگرایی اضطراری» میخواند؛ یعنی دولت فقط در بحرانها به روابط با چین اهمیت میدهد.
نجفی مینویسد: «امید است این بار با توجه به شرایط پیچیده کشور و ضرورت تحول در سیاست خارجی، این مسیر فقط یک تصمیم مقطعی نباشد.» او ایجاد هماهنگی در داخل را نخستین مأموریت قالیباف میداند و میافزاید: «اگر قالیباف بتواند نوعی اجماع داخلی درباره پرونده چین بسازد، نیمی از مسیر را طی کرده است.»
حاشیهنشینی دیپلماتهای رسمی
برای حمیدرضا عزیزی، استاد دانشگاه و نویسنده در وبسایت امواجمدیا، وزن سیاسی قالیباف در دوران پس از جنگ مهمتر از جزئیات اداری است. او مینویسد: «رویه دقیقا مهم نیست، بلکه خود انتصاب اهمیت دارد، چون [قالیباف] بسیار بانفوذتر از رئیسجمهور محسوب میشود و بخشی از حلقه تصمیمگیری اصلی جمهوری اسلامی است.»
به گفته عزیزی، این انتصاب نشاندهنده ادامه «حاشیهنشینی دستگاه رسمی دیپلماسی ایران در مدیریت روابط کلیدی راهبردی» است. به بیان ساده، وزارت خارجه از تصمیمگیریهای کلان و مهم کنار گذاشته شده است. با این شرایط، اکنون سکان مهمترین پروندههای بینالمللی ایران در دست مردی است که باید توازنی سخت میان شرق و غرب ایجاد کند.