دیپلماسی لبه پرتگاه؛ میانجیهای پاکستانی در انتظار پاسخ تهران
سیانان در گزارشی نوشت: در حالی که بنبست بین واشنگتن و تهران ادامه دارد و جهان به امید توافق منتظر است، احتمال واقعی یک نتیجه جایگزین -از سرگیری جنگ- در حال افزایش است.
زمان در حال گذر است و جمعه، آخرین مهلت پیشبینیشده برای دریافت پیشنهاد صلح اصلاحشده ایران توسط پاکستان است، پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نسخه قبلی آن را رد کرد.
به گفته منابع آشنا با این روند، میانجیگران در اسلامآباد معتقدند که توافق منصفانهای در دسترس است و اکنون نوبت تهران است که به آن پاسخ دهد. آنها خستگیناپذیر برای رسیدن به توافق تلاش کردهاند، اما از آنجایی که بیشتر این هفته منتظر آن پاسخ بودهاند، ایالات متحده و ایران تهدیدها و طعنههای خود را دو برابر کردهاند.
تا همین چهارشنبه -اولین روزی که انتظار میرفت تهران پاسخ دهد- ترامپ تصویری ساختگی از خود در حال نگه داشتن اسلحه در دست در تروثسوشال منتشر کرد و به رهبران ایران هشدار داد.
بعداً، از دفتر بیضی، ترامپ افزود: «در حال حاضر، هرگز توافقی حاصل نخواهد شد مگر اینکه آنها موافقت کنند که هیچ سلاح هستهای وجود نخواهد داشت.»
اما ایران با این خواسته کلیدی قاطعانه مخالفت کرده است. روز پنجشنبه، رهبری ایران، در پیامی تاکید کرد که ایران از قابلیتهای هستهای و موشکی خود «محافظت» خواهد کرد و «بازیگران خارجی» جایی در خلیج فارس جز «اعماق آبهای آن» ندارند.
به نظر میرسد این اظهارات متقابل، تقریباً چهار هفته پس از اولین آتشبس موقت ایالات متحده و ایران، فاصله بیشتری بین طرفین ایجاد میکند. اواخر روز پنجشنبه، ترامپ گفت که هیچکس جز خودش و تعداد انگشتشماری دیگر از وضعیت مذاکرات با ایران خبر ندارد، که نشان میدهد مذاکرات علیرغم ظاهر عمومی توقف، در حال پیشرفت است.
اما قابلیتهای هستهای ایران به وضوح همچنان یک نقطه اختلاف اصلی است، چرا که ترامپ خواستار تضمینهایی برای مهار برنامه هستهای خود است، در حالی که تهران اصرار دارد که حق غنیسازی اورانیوم برای اهداف صلحآمیز را دارد. این یک خط قرمز حیاتی برای هر دو طرف است که اوضاع را در بنبست قرار میدهد.
به نظر میرسد تهران در حال بازی با زمان است، مذاکرات در مورد مذاکرات را به تعویق میاندازد و پیشنهادهای متعددی را با حرکتی ظاهراً تدریجی ارسال میکند - شاید به این امید که ترامپ در نهایت از مبارزه خسته شود، یا اینکه فشار سیاسی داخلی بر سر افزایش قیمت بنزین او را مجبور به مذاکره کند.
اما گفته میشود ترامپ در حال سبک سنگین کردن گزینههای خود برای وادار کردن تهران به بازگشت به میز مذاکره است، از جمله اینکه مقامات نظامی او را در مورد دور جدید احتمالی حملات به ایران توجیه کردند.
با این حال، منابع آگاه از مذاکرات به سیانان گفتند که استراتژی ترجیحی فعلی او اعمال حداکثر فشار اقتصادی است. این منابع گفتند که تیم او در حال آماده شدن برای تمدید محاصره دریایی بنادر ایران توسط ایالات متحده، از جمله بستن طولانیتر تنگه هرمز است.
مشخص نیست اگر ایران با پیشنهاد جدید به طور مطلوب پاسخ ندهد، پس از جمعه چه اتفاقی خواهد افتاد. با این حال، آنچه مسلم است، این است که اگر هر دو طرف نتوانند بر سر شرایط صلح به توافق برسند، برای بازگشت به جنگ آماده هستند.