زومان ۳۶۰: نشانه‌هایی از یک تنش زیرخاکستر؛ از خلیج فارس تا گزینه‌های تازه در واشنگتن

صبح روز پنج‌شنبه در حالی آغاز می‌شود که در ظاهر، فضای خبری به نقطه‌ای شبیه «ریست» رسیده است؛ تمرکز رسانه‌ها بار دیگر به یک مناسبت تاریخی برگشته: «روز ملی خلیج فارس». این مراسم که به مناسبت بیرون راندن پرتغالی‌ها از تنگه هرمز در سال ۱۶۲۲ برگزار می‌شود، امسال بازتابی فراتر از داخل ایران داشته و در رسانه‌های خارجی نیز مورد توجه قرار گرفته است.

اما اهمیت این بازتاب فقط در خود مراسم نیست؛ بلکه در زمینه‌ای است که این رویداد در آن رخ می‌دهد. خلیج فارس در هفته‌های اخیر به یکی از کانون‌های اصلی تحولات جهانی تبدیل شده و همین موضوع باعث شده حتی در برخی رسانه‌های عربی، نام کامل «خلیج فارس» بدون حذف یا تغییر به‌کار رود—نکته‌ای که در فضای رسانه‌ای منطقه قابل توجه است.

در چنین بستری، خبرها به‌سرعت از یک مناسبت نمادین عبور می‌کنند و دوباره به نقطه اصلی بازمی‌گردند: جنگ و پیامدهای آن. از جنوب لبنان تا واشنگتن، نشانه‌هایی دیده می‌شود که حکایت از فعال شدن دوباره خطوط تنش دارد.

در لبنان، گزارش‌ها از حمله به زیرساخت‌های حیاتی مانند ایستگاه‌های آب و نیز تحرکات نظامی جدید خبر می‌دهد. هم‌زمان، ارتش اسرائیل از شلیک به یک «هدف هوایی مشکوک» در مناطق مرزی سخن گفته است.

این تحولات، در کنار تخریب برخی تأسیسات و به صدا درآمدن آژیرها در نزدیکی مرز، می‌تواند نشانه‌ای از ورود تنش‌ها به فاز گرم‌تر باشد؛ فازی که دامنه آن ممکن است از درگیری‌های محدود فراتر برود.

در آمریکا، رسانه آکسیوس—که معمولاً به اخبار دست اول کاخ سفید دسترسی دارد—گزارش داده که فرمانده سنتکام قرار است گزینه‌های جدید اقدام نظامی علیه ایران را به دونالد ترامپ ارائه کند.

بر اساس این گزارش، این نشست می‌تواند نشانه‌ای از بررسی سناریوهای تازه باشد؛ از تلاش برای شکستن بن‌بست مذاکرات گرفته تا احتمال وارد کردن ضربه‌ای تعیین‌کننده پیش از پایان جنگ. همین گزاره، بار دیگر احتمال تغییر مسیر تحولات را پررنگ کرده است.

در کنار تحولات نظامی، فشار اقتصادی نیز ادامه دارد. آمریکا در قالب عملیاتی موسوم به «خشم اقتصادی»، شبکه‌ای از شرکت‌ها، نفتکش‌ها و نهادهای مالی را هدف قرار داده است.

در این میان، مفهومی که بیش از پیش مطرح می‌شود، «ناوگان سایه» است؛ شبکه‌ای از نفتکش‌ها که به‌گفته منابع غربی برای انتقال نفت ایران به بازارهای خارجی استفاده می‌شود. هدف از این تحریم‌ها، محدود کردن مسیرهای فروش نفت و کاهش جریان مالی مرتبط با آن عنوان شده است.

اما اثرات این بحران محدود به منطقه نمانده است. در اقیانوس آرام، برخی کشورهای جزیره‌ای با کمبود سوخت مواجه شده و حتی وضعیت اضطراری اعلام کرده‌اند.

وابستگی بالای این کشورها به واردات انرژی، آن‌ها را در برابر شوک‌های قیمتی آسیب‌پذیر کرده؛ در حالی که گزارش‌ها نشان می‌دهد شرکت‌های بزرگ نفتی در همین دوره با افزایش سود مواجه شده‌اند.

در مجموع، آنچه از کنار هم قرار دادن این نشانه‌ها به‌دست می‌آید، تصویری از یک بحران چندلایه است؛ بحرانی که هم‌زمان در سطوح نمادین، نظامی و اقتصادی در حال بازتعریف خود است.

سؤال اینجاست: آیا این بازگشت هم‌زمان خبرها به هرمز، نشانه‌ای از آرامش پیش از توافق است یا مقدمه‌ای برای ورود به مرحله‌ای تازه از تنش؟

بلومبرگ: سنتکام درخواست کرده است که موشک هایپرسونیک دارک ایگل ارتش که مدت‌ها به تعویق افتاده بود، برای استفاده احتمالی علیه ایران به خاورمیانه ارسال شود و به دنبال سامانه‌ای با برد بیشتر برای هدف قرار دادن سکوهای پرتاب موشک بالستیک در عمق این کشور است.

بلومبرگ: چند کشتی مرتبط با ایران در حال عبور از تنگه هرمز هستند، در حالی که این آبراه عملاً به دلیل محاصره‌های اعمال‌شده از سوی تهران و ایالات متحده، برای بیشتر حمل‌ونقل بین‌المللی بسته مانده است.

انتخاب: دونالد ترامپ مدعی شد: «صدراعظم آلمان باید زمان بیشتری را صرف پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین (جایی که او کاملاً بی‌تأثیر بوده است!) و درست کردن کشور ویران خودش، به ویژه در زمینه مهاجرت و انرژی کند، و زمان کمتری را صرف دخالت در کار کسانی کند که در حال از بین بردن تهدید هسته‌ای ایران هستند، و بدین ترتیب جهان، از جمله آلمان را به جای امن‌تری تبدیل می‌کنند!»

بر اساس قانونی به نام «قانون اختیارات جنگی» دولت آمریکا برای ادامه هر اقدام نظامی فراتر از ۶۰ روز باید از کنگره مجوز بگیرد.

این ضرب‌الاجل برای جنگی که از ۲۸ فوریه (۱۰ اسفند) با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، فردا (اول ماه می / ۱۱ اردیبهشت) به پایان می‌رسد.

با مبنا قرار دادن تاریخ ۲۸ فوریه به عنوان مبنا البته این مهلت ۶۰ روزه امروزه به پایان رسیده اما ترامپ یک روز دیرتر کنگره را از عملیات نظامی مطلع کرده و به همین دلیل این ضرب‌الاجل فردا به پایان می‌رسد.

انتخاب: العربیه به نقل از کاخ سفید نوشت: در آستانه پایان مهلت دو ماهه، در حال برگزاری گفت‌وگو با کنگره در خصوص ادامه جنگ با ایران هستیم.

پزشکیان در شبکه اجتماعی اکس نوشت: جهان شاهد رواداری و صلح‌طلبی ایران بوده است. آنچه با عنوان محاصره دریایی در حال انجام است امتداد عملیات نظامی علیه ملتی است که تنها هزینه ایستادگی و استقلال خود را می‌پردازد. تداوم این رویکرد ظالمانه غیر قابل تحمل است.

انتخاب: الحدث به نقل از کاخ سفید نوشت: ترامپ دیپلماسی با ایران را ترجیح می‌دهد.

انتخاب: هگست وزیر جنگ ترامپ در جریان پرسش و پاسخی با تیم کین، سناتور دموکرات ویرجینیا که چندین قطعنامه مربوط به اختیارات جنگ را برای محدود کردن اختیارات رئیس‌جمهور در استفاده از نیروی نظامی رت رهبری کرده است، ادعا کرد که مهلت ۶۰ روزه برای جنگ با ایران در طول آتش‌بس «متوقف» شده است.

او گفت: «ما در حال حاضر در آتش‌بس هستیم و برداشت ما این است که در زمان آتش‌بس، شمارش معکوس ۶۰ روزه متوقف یا معلق می‌شود.»

بر اساس قانون اختیارات جنگ ۱۹۷۳، رئیس‌جمهور امریکا، ۶۰ روز پس از اعزام نیرو به منطقه درگیری فرصت دارد تا عملیات نظامی‌ای را که توسط کنگره مجوز ندارند، خاتمه دهد.

مهلت ۶۰ روزه روز جمعه به پایان می‌رسد، اما هگست با این موضوع مخالفت کرد.

کین در پاسخ گفت: «به نظر من قانون این سخن را تأیید نمی‌کند.»

واشنگتن‌پست: پس از هفته‌ها فشار بی‌نتیجه بر ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، ترامپ روزهای اخیر را صرف این استدلال کرده است که بسته ماندن تنگه، تهران را به آستانه یک مشکل انفجاری در زیرساخت‌های انتقال نفت کشانده؛ مشکلی که ایران را ناگزیر خواهد کرد به میز مذاکره بازگردد.

انتخاب: نیویورک‌تایمز نوشت: اکنون که مذاکرات ایران و آمریکا دوباره به بن‌بست رسیده، برخی تحلیلگران معتقدند چین ممکن است بتواند مسیر رسیدن به صلح را هموار کند.

سنتکام مدعی شد: تفنگداران دریایی آمریکا سوار بر ناو USS New Orleans (LPD 18) در جریان عملیات محاصره دریایی علیه ایران، در دریای عرب مراقبت (نگهبانی) می‌دهند. تا امروز، ۴۴ کشتی تجاری دستور یافته‌اند که مسیر خود را برگردانند یا به بندر بازگردند.

محمدباقر قالیباف در شبکه اجتماعی اکس نوشت: اگر دو دیوار بسازید، یکی از نیویورک سیتی تا ساحل غربی و دیگری از لس‌آنجلس تا ساحل شرقی، طول مجموع آن‌ها ۷٬۷۵۵ کیلومتر خواهد شد که هنوز هم حدود ۱٬۰۰۰ کیلومتر کمتر از مجموع مرزهای ایران است. موفق باشید با محاصره کردن کشوری با چنین مرزهایی!

پی‌نوشت: برای پیت هگست — ۱ کیلومتر = ۰٫۶۲ مایل

دونالد ترامپ درباره ایران مدعی شد: کارخانه‌های پهپادسازی آنها حدود ۸۲ درصد تعطیل شده‌اند. کارخانه‌های موشک‌سازی آنها تقریباً ۹۰ درصد تعطیل شده‌اند. ما در شرایطی هستیم که برخی آن را "جنگ" می‌نامند. ایران مشتاق رسیدن به توافق است. من فقط می‌توانم این را به شما بگویم.

مهر: شنیده شدن صدای پدافند در برخی مناطق تهران.

فارس: صدای شلیک پدافند در جنوب و مرکز تهران شنیده شد. احتمال واکنش پدافند به حضور ریزپرنده در آسمان پایتخت وجود دارد.

تسنیم: صدای پدافند مربوط به مقابله با ریزپرنده‌ها و پهپادهای شناسایی است. صدای پدافند همچنان در برخی نقاط، از جمله غرب و مرکز و جنوب شرق تهران ادامه دارد.

تسنیم: وزارت امور خارجه امارات متحده اعلام کرد که به‌دلیل تحولات اخیر در منطقه، سفر شهروندان این کشور به ایران، عراق و لبنان ممنوع شده است و از شهروندانی که در این کشورها حضور دارند خواسته شده هرچه سریع‌تر آنجا را ترک کرده و به امارات بازگردند.

انتخاب: سخنگوی وزارت خارجه درباره موج رسانه‌ای درباره مذاکرات و خبرها پیرامون سفر هیات آمریکایی به اسلام‌آباد گفت: متاسفانه موج‌های رسانه‌ای در رسانه‌های داخلی ایجاد می‌شد که امیدواریم از این موارد درس بگیریم و توییت‌های طرف‌های مقابل صرفا ترجمه نشود. ما به مردم اطمینان دادیم که با آن‌ها روراست باشیم و اگر قرار باشد مذاکره‌ای انجام شود، اطلاع‌رسانی می‌کنیم.

فایننشال‌تایمز مدعی شد: در یکی از نخستین نمونه‌های مهم همکاری دفاعی میان اسرائیل و امارات، تل‌آویو سامانه‌های پیشرفتهٔ تسلیحاتی را به امارات متحده عربی ارسال می‌کند تا به دفاع از این پادشاهی خلیج فارس در برابر موشک‌ها و پهپادهای ایرانی کمک کند.