چگونه قطع اینترنت بازار زعفران را از این گرفت؟
به گزارش زومان، قطع دسترسی به اینترنت، فارغ از آنکه بسیاری از کسبوکارهای وابسته به دنیای وب را دچار مشکل کرده است، بر یک بازار سنتی و مهم ایران نیز اثری عمیق گذاشته است. در بیش از ۶۰ روز گذشته و همزمان با تشدید درگیریها، این انزوای دیجیتال برای صادرکنندگان زعفران به معنای توقف نبض تجارت در بازارهای جهانی بوده است.
در حالی که این محصول استراتژیک برای حفظ جایگاه خود نیازمند حضور مستمر و آنلاین در بازارهای رقابتی است، خاموشی دنیای دیجیتال باعث شد تا رشتههای ارتباطی صادرکنندگان با مشتریان بینالمللی در حساسترین لحظات معامله از هم گسیخته شود. این وضعیت، فراتر از یک اختلال ساده، به واقعیت تلخی بدل شده که نتیجهای جز عقبنشینی اجباری از بازارهای کلیدی و واگذاری عرصههای استراتژیک به رقبا نداشته است.
محسن احتشام، رئیس شورای ملی زعفران، با نگرانی از وضعیت یاد شده به اطلاعات میگوید: افغانستان به بازیگر اصلی تبدیل شده است. مشکل اینجاست که وقتی صادرکننده ایرانی نمیتواند مستقیماً با مشتری حرف بزند، کالا از طریق واسطههای کشورهای همسایه جابهجا میشود و در نهایت، زعفران باکیفیت ایران با نام کشور دیگر در بازارهای جهانی ثبت و عرضه میشود.
قطع اینترنت سبب از دست رفتن بازارهای صادراتی شده و این موضوع تنها یک مشکل فنی ساده نیست، بلکه یک ضربه به جایگاه برند ایران در جهان است. طبق برآوردهای اولیه، حدود ۲۰۰ تا ۲۳۰ تن صادرات در سال گذشته انجام شده، اما این عدد میتوانست بسیار بیشتر باشد اگر ارتباطات صادرکنندگان قطع نمیشد.
اما چرا افغانستان جای ایران را در بازار جهانی زعفران گرفت؟ پاسخ این سؤال را باید در آمارهای رسمی گمرکی جستوجو کرد؛ دادههایی که تصویر دقیقتری از تحولات تجارت منطقهای ارائه میدهند.
بر اساس آمار اداره گمرک ایران، ایران در ۲۱ مارس تا ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۵ بیش از ۹۹.۵ تن زعفران به ارزش بیش از ۹۴ میلیون دلار صادر کرده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل، رشد ۷۳ درصدی در حجم و افزایش ۴۵ میلیون دلاری در ارزش صادرات را نشان میدهد. این ارقام در ظاهر حاکی از تداوم برتری ایران در بازار جهانی است.
اما همزمان، آمارهای منتشرشده از سوی وزارت صنعت و تجارت افغانستان نیز از رشد صادرات این کشور حکایت دارد. افغانستان در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۶ تُن زعفران به ارزش ۵۴ میلیون دلار صادر کرده است؛ رقمی که نسبت به سال قبل حدود ۱۰ میلیون دلار افزایش داشته و نشاندهنده رشدی نزدیک به ۱۰ درصد است.
بنابراین، مسئله اصلی نه فقط حجم صادرات، بلکه از دست رفتن ارتباط مستقیم با مشتری، کاهش قابلیت عرضه رسمی با نام ایران و تقویت موقعیت رقبا در بازارهای مشترک است. اختلال در اینترنت نشان داد که در تجارت زعفران که هر خللی در زیرساخت ارتباطی میتواند فرصتساز رقبا و تهدیدکننده جایگاه ایران در سطح جهانی باشد.