به گزارش زومان، با افزایش تنشهای نظامی میان ایران و ایالات متحده، تنگه هرمز بار دیگر به کانون مناقشه ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است. همزمان با حرکت ناو هواپیمابر هستهای «یواساس جرالد آر. فورد» به سوی خلیج فارس و تقویت آرایش نیروهای آمریکایی در منطقه، ایران با برگزاری رزمایشهای دریایی و اعلام انسداد موقت بخشی از مسیر کشتیرانی، پیام روشنی درباره توان و آمادگی خود در برابر هرگونه تهدید ارسال کرده است.
آنطور که الجزیره گزارش داده، تنگه هرمز مهمترین گلوگاه انرژی جهان است؛ آبراهی باریک میان ایران و عمان که تنها مسیر اتصال خلیج فارس به آبهای آزاد بهشمار میرود. حدود ۲۰ درصد نفت جهان و نزدیک به یکپنجم تجارت جهانی LNG از این مسیر عبور میکند. طبق آمار سال ۲۰۲۴، روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه نفت از این تنگه صادر شده است.
بیشترین حجم محمولههای نفتی و گازی از کشورهای ایران، عربستان سعودی، عراق، کویت، امارات و قطر صادر و عمدتاً روانه بازارهای آسیایی چون چین، هند، ژاپن و کره جنوبی میشود. هرگونه اختلال در عبور نفتکشها از این مسیر میتواند مستقیماً بر صنایع، نیروگاهها و زنجیره تأمین انرژی این اقتصادها اثر بگذارد.
از منظر حقوق بینالملل، بخشهایی از تنگه در آبهای سرزمینی ایران و عمان واقع شده که اهرم ژئوپلیتیکی مهمی برای تهران فراهم کرده است. ایران با توان نظامی شامل قایقهای تندرو، موشکهای ضدکشتی، زیردریاییها و قابلیت مینریزی دریایی، توان ایجاد اختلال در عبور بیش از ۳۰۰۰ کشتی ماهانه را دارد. مجلس ایران پیشتر طرحی برای بستن تنگه تصویب کرد که تصمیم نهایی آن در اختیار رهبر جمهوری اسلامی است.
در کنار این تحولات، نفوذ نیروهای انصارالله یمن و تهدید تنگه بابالمندب در جنوب شبهجزیره نیز بر پیچیدگی اوضاع افزوده است. فشار همزمان بر دو شاهراه انرژی جهان میتواند خطر بیسابقهای برای تجارت جهانی و امنیت انرژی ایجاد کند.
کارشناسان هشدار میدهند که بسته شدن کامل یا جزئی تنگه هرمز احتمال دارد قیمت نفت را در کوتاهمدت به بیش از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه افزایش دهد؛ جهشی که میتواند زنجیرهای از تورم جهانی و افزایش هزینههای تولید را رقم بزند و ثبات اقتصادی کشورهای صادرکننده و مصرفکننده انرژی را به چالش بکشد.