جیحان ترکیه؛ مسیر انتقال نفت آذربایجان به اسرائیل

طبق گزارش ایسنا، آمار شرکت کپلر نشان می‌دهد صادرات نفت آذربایجان به «اسرائیل» در ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل حدود ۳۱ درصد افزایش یافته و به میانگین روزانه حدود ۹۴ هزار بشکه رسیده است؛ رقمی که از سال ۲۰۲۲ بی‌سابقه است و سهم آذربایجان را در سبد واردات نفت «اسرائیل» افزایش داده است. بر پایه داده‌های LSEG، نفت خام آذربایجان در سال گذشته حدود ۴۶.۴ درصد از واردات نفت «اسرائیل» را تشکیل داد که بیشترین سهم در این دهه است.

این وضعیت در حالی است که آمار رسمی ترکیه نشان می‌دهد تجارت رسمی با «اسرائیل» از ژوئن ۲۰۲۴ عملاً صفر بوده و آنکارا ممنوعیت تجاری اعلام کرده است. ترکیه می‌گوید کنترلی بر محل فروش نفتی که از طریق خط لوله باکو–تفلیس–جیحان پمپاژ می‌شود ندارد و شرکت دولتی بوتاش در فروش این محموله‌ها دخیل نیست.

تحلیلگران کپلر و ورتکسا می‌گویند یکی از روش‌های دورزدن ممنوعیت، خاموش کردن ردیاب‌های کشتی (AIS) و اعلام مقاصد جعلی به مقامات دریایی است تا محموله‌ها رسماً ثبت نشوند. به‌عنوان نمونه، گزارش‌ها از عملیات نفتکش افراماکس والفوگلیا حاکی است که این کشتی ۷ ژانویه در جیحان بارگیری و حدود ۶۸۰ هزار بشکه نفت خام آذربایجان را در «اسرائیل» تخلیه کرده است. همچنین نفتکش سوئزماکس «کیمولوس» در ۳۱ دسامبر در جیحان بارگیری و بین اول تا پنجم ژانویه ردیاب خود را خاموش کرده؛ داده‌های کپلر نشان می‌دهد محموله این کشتی چهارم ژانویه در بندر اشکلون تخلیه شده است.