جنگ ایران و آمریکا:سپاه در دور تازه جنگ از موشک میان‌برد خیبرشکن استفاده کرد

بامداد پنجشنبه ۱۲ شهریور در حالی به صبح رسید که دور تازه درگیری ایران و آمریکا دیگر فقط با شمار حملات سنجیده نمی‌شود. در تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین مسیرهای انرژی جهان، رفت‌وآمد کشتی‌ها به‌شدت کاهش یافته و تازه‌ترین داده‌ها از عبور تنها شش کشتی کالایی در روز چهارشنبه حکایت دارد؛ کمتر از نصف میانگین روزهای اخیر. هم‌زمان، فشار برای بازگشایی مسیر کشتیرانی بالا گرفته و استرالیا محدودیت عبور از هرمز را «غیرقابل قبول» خوانده است. در خشکی و آسمان هم جنگ آرام نگرفته است. دونالد ترامپ از آمادگی آمریکا برای حملات بیشتر گفته، ایران حملات موشکی علیه اهداف مرتبط با آمریکا در منطقه انجام داده و کویت اعلام کرده پدافند هوایی این کشور با حملات موشکی و پهپادی منتسب به ایران مقابله کرده است. در جنوب لبنان نیز تحرکات نظامی اسرائیل ادامه دارد. از بامداد تا صبح پنجشنبه، هرمز بیش از پیش به نقطه اتصال جنگ نظامی با فشار بر تجارت، انرژی و کشورهای منطقه تبدیل شده است.

تازه‌ترین داده‌های شرکت ردیابی کشتی کپلر که رویترز به آن استناد کرده، نشان می‌دهد روز چهارشنبه فقط شش کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ رقمی که یک روز قبل ۱۱ کشتی بود.

دو کشتی بسیار بزرگ حمل گاز، دو نفتکش دوربرد و دو کشتی باری دیگر در میان شناورهای عبوری بوده‌اند. متوسط عبور روزانه طی ۱۰ روز گذشته حدود ۱۳ کشتی بوده و به این ترتیب رفت‌وآمد ثبت‌شده چهارشنبه به کمتر از نصف این میانگین رسیده است.

البته این آمار ممکن است بعداً تغییر کند؛ برخی کشتی‌ها هنگام عبور از منطقه فرستنده‌های موقعیت‌یاب خود را خاموش می‌کنند و ممکن است با تأخیر وارد داده‌های ردیابی شوند.

هم‌زمان با ادامه جنگ ایران و آمریکا، تنش در جبهه لبنان نیز فروکش نکرده است. خبرگزاری رسمی لبنان گزارش داد نیروهای اسرائیلی صبح پنجشنبه در شهرهای حداثا و براشیت در جنوب لبنان اقدام به انفجارهایی کرده‌اند.

براساس همین گزارش، پهپادهای اسرائیلی نیز از بامداد بر فراز منطقه صور مشاهده شده‌اند. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که جنوب لبنان همچنان یکی از جبهه‌های درگیری میان اسرائیل و حزب‌الله است.

الجزیره در گزارشی درباره حملات روزهای اخیر نوشته است ایران از موشک بالستیک میان‌برد «خیبرشکن» برای حمله به اهداف و زیرساخت‌های نظامی آمریکا در منطقه استفاده کرده است.

به نوشته این رسانه، تهران با استفاده از این موشک در پی نشان‌دادن این است که پس از ماه‌ها حملات متناوب آمریکا و اسرائیل، همچنان توان موشکی قابل توجهی در اختیار دارد.

موج تازه درگیری‌ها پس از حمله آمریکا به پرتابگرهای موشکی ایران در جزیره لارک، نزدیک بندرعباس و تنگه هرمز، آغاز شد. ایران پس از آن به دارایی‌های نظامی آمریکا در اردن حمله کرد و در ادامه اهداف آمریکایی دیگری در منطقه، از جمله در امارات، هدف قرار گرفتند.

دونالد ترامپ بار دیگر گفته ایالات متحده در صورت لزوم آماده حملات بیشتر علیه ایران است. او در عین حال گفته دور تازه درگیری‌ها «خیلی طولانی» نخواهد شد، اما آمریکا آماده است «هر زمان» به ایران حمله کند.

این اظهارات پس از حملات آمریکا به جنوب ایران مطرح شد. مقام‌های ایرانی شمار جان‌باختگان این حملات را ۱۸ نفر اعلام کرده‌اند. ایران نیز در پاسخ، حملات موشکی علیه اهداف مرتبط با آمریکا در منطقه انجام داده است.

فشار دیپلماتیک بر ایران درباره وضعیت تنگه هرمز نیز ادامه دارد. ریچارد مارلز، معاون نخست‌وزیر و وزیر دفاع استرالیا، خواستار بازگشایی تنگه شد و اقدامات ایران برای محدودکردن کشتیرانی را «غیرقابل قبول» خواند.

مارلز گفت هدف باید هم‌زمان کاهش تنش در خاورمیانه و بازگشت زنجیره تأمین جهانی سوخت به شرایط عادی باشد. او همچنین محدودکردن عبور کشتی‌ها را مغایر اصل آزادی دریانوردی و کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل دانست.

در جنوب لبنان، ارتفاعات علی‌الطاهر به یکی از نقاط اصلی کشمکش میان اسرائیل و حزب‌الله تبدیل شده است. منابع امنیتی لبنان پیش‌تر به رویترز گفته بودند حزب‌الله در این منطقه مرکز فرماندهی زیرزمینی و انبارهای تسلیحاتی ایجاد کرده است.

ارتفاع حدود ۶۰۰ متری این منطقه موقعیتی مناسب برای دیده‌بانی و شلیک موشک‌های کوتاه‌برد و پهپادها به شمال اسرائیل ایجاد می‌کند. اهمیت علی‌الطاهر فقط نظامی نیست؛ این منطقه در طرح‌های مورد حمایت آمریکا برای عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی، استقرار ارتش لبنان و برچیدن زیرساخت نظامی حزب‌الله نیز به یکی از نقاط اختلاف تبدیل شده است.

راس هریسون از مؤسسه خاورمیانه می‌گوید با وجود تلاش کشورهای منطقه برای ایجاد مسیرهای جایگزین، تنگه هرمز دست‌کم در کوتاه‌مدت همچنان یکی از مهم‌ترین اهرم‌های ایران باقی مانده است.

به ارزیابی او، هدف تهران اکنون بازسازی بازدارندگی و تحمیل هزینه‌ای است که احتمال دور تازه‌ای از جنگ در ماه‌های آینده را کاهش دهد. هریسون همچنین به وجود دیدگاه‌های متفاوت در ایران درباره مذاکره با آمریکا، ادامه تشدید درگیری یا حتی خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای اشاره کرده است. این ارزیابی دیدگاه یک تحلیلگر است و موضع رسمی تهران محسوب نمی‌شود.

ارتش کویت اعلام کرد سامانه‌های پدافند هوایی این کشور با حملات موشکی و پهپادی «خصمانه» مقابله کرده‌اند و این حملات را به ایران نسبت داد.

ارتش کویت گفت صدای انفجارهایی که شهروندان شنیده‌اند ناشی از عملیات رهگیری پدافند هوایی بوده و از مردم خواست دستورالعمل‌های امنیتی مقام‌ها را رعایت کنند. در گزارش الجزیره واکنشی از سوی ایران به این ادعای کویت ذکر نشده است.

در یمن، مرکز رسانه‌ای ارتش دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده این کشور اعلام کرد حوثی‌ها ۱۴ موشک بالستیک به مناطق غربی تعز و حدیده شلیک کرده و هم‌زمان از پهپادها استفاده کرده‌اند.

این مرکز مدعی شد تعدادی از پهپادها رهگیری شده‌اند و حملات تأثیری بر عملیات نیروهای مستقر در ساحل غربی نداشته است. الجزیره در این خبر ارتباط مستقیمی میان این حملات و دور تازه جنگ ایران و آمریکا گزارش نکرده است؛ بنابراین این تحول را می‌توان بیشتر نشانه‌ای از فعال‌بودن یکی دیگر از کانون‌های درگیری منطقه دانست.

با وجود تشدید درگیری، قیمت نفت در معاملات ابتدایی پنجشنبه اندکی کاهش یافت. نفت برنت با افت حدود نیم‌درصدی به ۹۵ دلار و ۲۰ سنت در هر بشکه رسید و نفت آمریکا نیز حوالی ۹۰ دلار و ۷۷ سنت معامله شد.

این کاهش در حالی رخ داده که معامله‌گران همچنان در حال سنجش خطر اختلال در عرضه منطقه‌ای ناشی از دور تازه حملات میان ایران و آمریکا هستند؛ خطری که با کاهش تردد در تنگه هرمز اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

برنی سندرز، سناتور آمریکایی، به پیشنهاد ترامپ برای تغییر نام تنگه هرمز به «تنگه ترامپ» واکنش نشان داد و رئیس‌جمهور آمریکا را به دلیل ادامه جنگ با ایران مورد انتقاد قرار داد.

سندرز افزایش قیمت سوخت در آمریکا را به جنگ نسبت داد و گفت شهروندان آمریکایی به جای تغییر نام تنگه، خواهان پایان جنگ هستند. ارقام مربوط به قیمت سوخت و ارتباط آن با جنگ در این خبر، ادعای سندرز است.

حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت، اعلام کرد در حملات اخیر آمریکا به ایران ۱۴۲ نفر زخمی شده‌اند که به گفته او ۶۱ نفر از آنها زن و ۴۴ نفر زیر ۱۸ سال بوده‌اند.

کرمانپور همچنین شمار جان‌باختگان این حملات را ۱۸ نفر اعلام کرد. به گفته او، در میان جان‌باختگان دو زن و یک کودک نیز بوده‌اند.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، از گزارش‌ها درباره تلفات غیرنظامیان در حملات آمریکا به ایران و به‌ویژه اصابت یک حمله به محل برگزاری مراسم عروسی ابراز «نگرانی عمیق» کرده است.

سخنگوی او گفت دبیرکل سازمان ملل همه حملات علیه غیرنظامیان را محکوم می‌کند و خواستار توقف فوری اقدامات نظامی شده است. گوترش هشدار داده ادامه تشدید درگیری می‌تواند برای غیرنظامیان و سراسر منطقه پیامدهای ویرانگری داشته باشد و تأکید کرده مسیرهای هوایی و دریایی نیز به‌شدت تحت تأثیر جنگ قرار گرفته‌اند.

در نخستین ساعات بامداد، ترامپ مدعی شد آمریکا «کنترل» تنگه هرمز را در دست دارد و یک سامانه ایرانی مرتبط با مین‌گذاری را منهدم کرده است. الجزیره این سخنان را به‌عنوان ادعای رئیس‌جمهور آمریکا گزارش کرده است.

هم‌زمان فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد محاصره علیه ایران ادامه دارد و ۸۶ کشتی تجاری تغییر مسیر داده شده‌اند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز هشدار داد کشورهایی که به تهران برای ایجاد سازوکارهای تازه درآمدزایی کمک کنند، با تحریم واشنگتن مواجه خواهند شد.

در سوی دیگر، محسن رضایی گفته است آمریکا به‌زودی شاهد «راهبرد جدید» ایران در جنگ خواهد بود. رویترز نیز گزارش داده ارزش ریال به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده و هر دلار از ۲.۲ میلیون ریال عبور کرده است.