گزارش فروش ۹۰ پرتابگر پیشرفته، از گسترش همکاری نظامی تهران و مسکو و هم‌زمان محدودیت‌های راهبردی روسیه پرده برمی‌دارد.
گزارش فروش ۹۰ پرتابگر پیشرفته‌ی موشکی روسیه به ایران، تازه‌ترین نشانه از گسترش پیوندهای دفاعی تهران و مسکو محسوب می‌شود. جزئیات منتشرشده نشان می‌دهد همکاری دو کشور از مبادله‌ی تجهیزات و مهمات فراتر رفته و به سامانه‌هایی رسیده که می‌توانند توان عملیاتی بالگردهای تهاجمی ایران را افزایش دهند.
به‌گزارش الجزیره، روسیه در سال ۲۰۲۴ با تحویل ۹۰ پرتابگر پیشرفته به ایران موافقت کرده بود. اطلاعات قرارداد روز جمعه در گزارشی از فایننشال تایمز و با استناد به اسناد یکی از تولیدکنندگان بزرگ تجهیزات دفاعی روسیه منتشر شد. الجزیره نتوانسته تحویل کامل سفارش را مستقلا تأیید کند.
پرتابگرهای مورد بحث برای حمل موشک هدایت‌شونده‌ی سبک و چندمنظوره‌ی روسیه با نام‌های LMUR و Izdeliye 305 طراحی شده‌اند. سلاح مزبور در سال ۲۰۲۲ وارد خدمت نظامی شد، توان هدف‌گیری اهداف متحرک را دارد و نیروهای روسیه به‌طور گسترده از آن در جنگ اوکراین استفاده کرده‌اند.
سامانه‌ی پرتاب برای نصب روی بالگردهای تهاجمی Mi-28 ساخته شده و ایران نیز چنین بالگردهایی را در اختیار دارد. ترکیب پرتابگرها، موشک‌های هدایت‌شونده و ناوگان بالگردی می‌تواند امکان حمله‌ی دقیق‌تر به اهداف متحرک را فراهم کند، هرچند وضعیت تحویل و عملیاتی‌شدن تجهیزات همچنان روشن نیست.
همکاری دفاعی در سایه‌ی جنگ اوکراین
روابط نظامی تهران و مسکو پس از آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ تقویت شد. ایران در جریان جنگ، مهمات، گلوله‌های توپخانه، سلاح‌های انفرادی، موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد، کلاه‌خود و جلیقه‌های ضدترکش در اختیار روسیه گذاشته است. تهران همچنین به تامین پهپاد برای مسکو متهم شده بود.
همکاری تسلیحاتی مسیری دوطرفه دارد. محمد اکرم‌نیا، سخنگوی ارتش ایران، روز شنبه اعلام کرد تهران جنگنده‌های روسی Su-35 را خریداری کرده است. گزارش مربوط به پرتابگرهای بالگردی نیز نشان می‌دهد مسکو در مقابل، تجهیزاتی با کاربرد مستقیم رزمی در اختیار ایران قرار می‌دهد.
دو کشور که با تحریم‌های گسترده‌ی غرب روبه‌رو هستند، در سال‌های اخیر دامنه‌ی مناسبات خود را گسترش داده‌اند. ایران و روسیه در ژانویه‌ی ۲۰۲۵ پیمان جامع مشارکت راهبردی را امضا کردند که تجارت، همکاری نظامی، علوم، فرهنگ و آموزش را پوشش می‌دهد. پیمان در اکتبر همان سال اجرایی شد، اما برخلاف توافق روسیه با کره‌ی شمالی، تعهد دفاع متقابل ندارد.
دیدارهای سیاسی و پیام تهران
انتشار جزئیات قرارداد یک روز پس از دیدار ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در کرملین صورت گرفت. رضایی در جریان سفر پیامی از آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، به پوتین تحویل داد. کرملین هدف دیدار را توسعه‌ی بیشتر همکاری‌های دوجانبه توصیف کرد.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، نیز در اواخر اکتبر با پوتین دیدار کرده بود. تداوم تماس‌ها در بالاترین سطوح سیاسی نشان می‌دهد همکاری دفاعی بخشی از چارچوبی گسترده‌تر برای هماهنگی راهبردی میان دو پایتخت شده است.
رضایی پس از ملاقات با پوتین گفت مذاکرات بر ترتیبات امنیتی منطقه و حمایت روسیه از پایان‌دادن به آنچه او «تجاوز» آمریکا علیه ایران خواند، متمرکز بوده است. به گفته‌ی او، مسائل مهم منطقه‌ای، دوره‌ی پس از جنگ و ترتیبات امنیتی آینده نیز در گفت‌وگوها بررسی شدند.
کرملین از بررسی روند توسعه‌ی بیشتر پیمان جامع مشارکت راهبردی خبر داد. هم‌زمانی مذاکرات با افشای قرارداد پرتابگرها، پیوند میان همکاری سیاسی و انتقال تجهیزات نظامی را برجسته می‌کند.
موازنه‌ی دشوار مسکو
مقام‌های اطلاعاتی غربی معتقدند مناسبات روسیه و ایران در جریان جنگ آمریکا در خاورمیانه عمیق‌تر شده است. ارزیابی آنان با اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تفاوت دارد. ترامپ مدعی شده بود مسکو برای کمک به ایران «کار بسیار کمی، اگر نگوییم هیچ کاری» انجام می‌دهد.
روسیه در عین حمایت از تهران، خواهان همراهی آمریکا با روایت خود درباره‌ی جنگ اوکراین است و روابط مهمی نیز با دیگر کشورهای خاورمیانه دارد. تحلیلگران فایننشال تایمز می‌گویند مسکو تلاش می‌کند کمک به ایران موجب اختلال در مناسباتش با واشینگتن یا بازیگران منطقه‌ای نشود.
هانا نوته از مرکز مطالعات منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای جیمز مارتین گفت روسیه همچنان برای میزان مشارکت خود در جنگ خطوط قرمزی دارد. طبق ارزیابی او، حمایت مسکو از ایران از نظر عملیاتی مفید بوده، اما نمی‌تواند موازنه‌ی جنگ را به‌طور بنیادی تغییر دهد.
قرارداد ۹۰ پرتابگر در چنین چارچوبی معنا پیدا می‌کند. روسیه تجهیزات مؤثر و قابل استفاده در میدان را در اختیار ایران می‌گذارد، ولی پیمان دوجانبه را به تعهد دفاع مشترک تبدیل نکرده است. مسیر کنونی از نزدیکی نظامی فزاینده حکایت دارد، بااین‌حال مسکو همچنان دامنه‌ی مداخله‌ی خود را با توجه به روابطش با آمریکا و دیگر قدرت‌های منطقه تنظیم می‌کند.
دیدگاه خود را درباره‌ی پیامدهای همکاری نظامی ایران و روسیه بنویسید.
