اگر ایران کابل‌های اینترنت تنگه هرمز را قطع کند، بانک‌ها، بازارهای مالی و زیرساخت‌های دیجیتال جهان با چه بحرانی روبه‌رو می‌شوند؟
ایران تهدید کرده است کابل‌های اینترنتی زیردریایی عبوری از تنگه هرمز را قطع کند؛ اقدامی که می‌تواند با ایجاد اختلال در ارتباطات جهانی، نظام بانکی بین‌المللی را تحت فشار قرار دهد. تلگراف به اظهارات حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اشاره می‌کند که خطوط ارتباطی بستر دریا را «اهداف مشروع جدید» توصیف کرده است.
قطع این کابل‌ها می‌تواند بازارهای مالی، تراکنش‌های بانکی، خدمات درمانی و اینترنت مصرف‌کنندگان را با اختلال مواجه کند.
محبی گفت:
«هفت کابل بزرگ از زیر تنگه هرمز عبور می‌کنند و تمام داده‌های اینترنتی و تجاری از طریق آن‌ها منتقل می‌شود. فقط می‌خواهیم بدانند که اهداف جدید و سلاح‌های جدیدی رونمایی خواهد شد.»
کابل‌هایی که اقتصاد جهان به آن‌ها وابسته است
رویترز می‌نویسد سپاه به‌طور مشخص به یکی از کابل‌ها اشاره کرده که حدود ۱۵ هزار و ۵۰۰ مایل، معادل نزدیک به ۲۵ هزار کیلومتر، امتداد دارد و جنوب شرق آسیا را به اروپا متصل می‌کند. این توصیف با کابل «آسیا–آفریقا–اروپا ۱» مطابقت دارد که در عمان، امارات متحده عربی و قطر به ساحل می‌رسد.
یک مقام ایرانی در تهران به روزنامه تلگراف گفته است موضوع قطع این کابل در طول جنگ چندین بار مطرح شده، اما تهران برای جلوگیری از «اعلام جنگ به تمام جهان و ایجاد دشمنان جدید» دستور حمله صادر نکرده است. با این حال، او افزود این اقدام «اگر ترامپ تنش را تشدید کند، همچنان یک گزینه خواهد بود».
متخصصان می‌گویند این تهدید از نظر فنی امکان‌پذیر است، هرچند سازوکار آن به‌درستی درک نشده است.
آلسیو پاتالانو، استاد جنگ و راهبرد در کینگز کالج لندن و متخصص امور دریایی، توضیح می‌دهد کابل‌های زیردریایی معمولاً از کوتاه‌ترین مسیر ممکن عبور می‌کنند و در صورت امکان، در آب‌های کم‌عمق قرار می‌گیرند تا دسترسی به آن‌ها و تعمیرشان آسان‌تر باشد. همین طراحی باعث می‌شود کابل‌ها از گذرگاه‌های باریک و حساس، حتی در عمق کمتر از ۱۰۰ متر، عبور کنند؛ نقاطی که کشتی‌های جهان نیز ناچارند از آن‌ها بگذرند.
پاتالانو درباره تهدید ایران گفت: «این اقدام نه‌تنها امکان‌پذیر است، بلکه مدت‌هاست که احتمال وقوع آن کاملاً روشن بوده است.»
به گفته او، غواصان مجهز می‌توانند در چنین نقاطی به بستر دریا بروند و اگر محل دقیق کابل‌ها را بدانند، آن‌ها را قطع یا تخریب کنند.
در حمله سال ۲۰۲۲ به خطوط لوله نورد استریم نیز یکی از فرضیه‌ها این بود که غواصان پیش از ترک محل، مواد منفجره‌ای روی خط لوله کار گذاشته‌اند.
او می‌گوید استفاده از زیردریایی‌های کوچک هدایت‌پذیر یا خودکار نیز این کار را آسان‌تر کرده است؛ فناوری‌هایی که کشورها به شکل‌هایی از آن‌ها از دهه ۱۹۵۰ برخوردار بوده‌اند.
قطع کابل‌های اینترنت چه پیامدی دارد؟
به گفته پاتالانو، مهاجمی با تجهیزات پیشرفته‌تر می‌تواند با هدف قرار دادن بخش‌های عمیق‌تر کابل‌ها، تعمیر آن‌ها را دشوارتر کند و زمان قطعی را افزایش دهد. بنابراین، مدت اختلال فقط به قطع کابل بستگی ندارد؛ عمق و محل حمله نیز تعیین‌کننده‌اند. در آب‌های کم‌عمق تنگه هرمز، دسترسی به کابل‌ها دشوار نیست.
کابل‌های زیردریایی در خلیج فارس
هفت کابل زیردریایی مختلف از طریق تنگه هرمز وارد خلیج فارس می‌شوند.
بر اساس اعلام اتحادیه بین‌المللی مخابرات، بیش از یک میلیون مایل کابل زیردریایی در سراسر جهان، بیش از ۹۹ درصد داده‌های بین‌المللی را منتقل می‌کنند. این کابل‌ها از کم‌نمایان‌ترین، اما حیاتی‌ترین زیرساخت‌های اقتصاد جهانی‌اند.
پاتالانو می‌گوید قطع هر هفت کابل تنگه هرمز می‌تواند به اینترنتی محدود و ناپایدار، کندی تراکنش‌های مالی و اختلال در انتقال داده‌ها در داخل ایران منجر شود. اقتصادهای دیگری که به دسترسی سریع و پیوسته به داده‌ها وابسته‌اند نیز آسیب خواهند دید.
در منطقه، مراکز بزرگ داده، زیرساخت‌های هوش مصنوعی و خدمات رایانش ابری مستقرند؛ بنابراین، شرکت‌های بزرگی مانند خدمات وب آمازون نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند. شرکت‌های چندملیتی که میان اروپا، خاورمیانه و آسیا تراکنش انجام می‌دهند، با اختلال روبه‌رو می‌شوند و ارتباطات عمومی نیز ممکن است به‌دلیل ازدحام و تغییر مسیر داده‌ها کندتر شود.
پاتالانو هشدار داد بسیاری از نظام‌های درمانی، از جمله خدمات سلامت بریتانیا، به دسترسی مطمئن و پیوسته به پایگاه‌های داده وابسته‌اند. به گفته او، بسته به محل استقرار این پایگاه‌ها، زیرساخت درمانی کشورها و همچنین تراکنش‌های مالی و اقتصاد آن‌ها ممکن است در معرض خطر قرار گیرند.
کابل آسیا-آفریقا-اروپا-۱
سامانه کابل فیبر نوری زیردریایی که آسیای جنوب شرقی را از طریق خاورمیانه به اروپا متصل می‌کند.
پاتالانو درباره احتمال کمک خارجی گفت قطعات چینی و روسی هم‌اکنون در پهپادها و سامانه‌های دیگر ایران وجود دارند و کانال‌های ارتباطی میان این سه کشور برقرار است. به گفته او، استفاده ایران از دانش فنی خارجی «محتمل» است؛ هرچند بعید می‌داند روسیه یا چین پیشرفته‌ترین فناوری‌های خود را در اختیار دیگران قرار دهند.
او در پایان تأکید کرد این تهدید جدی است، اما نباید آن را به‌صورت وضعیتی صفر و یک در نظر گرفت: «این قطعاً یک خطر جدی است، اما باید آن را کمی متفاوت صورت‌بندی کنیم. این یک کلید روشن و خاموش نیست.»
