اوایل مارس، تنها ۹ روز از آغاز جنگ دونالد ترامپ با ایران گذشته بود که رئیسجمهور آمریکا مقابل خبرنگاران از «موفقیت نظامی» خود گفت؛ موفقیتی که به ادعای او مشابهش کمتر دیده شده بود. ترامپ گفت آمریکا «قاطعانه در حال پیروزی» است و نتیجه جنگ، پایینآمدن قیمت نفت خواهد بود.
این را نیویورکتایمزنوشته و ادامه داده: این خوشبینی فقط متعلق به ترامپ نبود. پیتر ناوارو، مشاور ارشد کاخ سفید، در مقالهای توضیح داد چرا «جنگ ایران قیمت انرژی را پایین میآورد». پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا نیز در آوریل از «پیروزی تاریخی و قاطع» سخن گفت و مدعی شد ایران برای سالها توان مؤثر رزمی خود را از دست داده است.
اما نویسنده این یادداشت (نیکلاس کریستف)معتقد است آنچه در عمل اتفاق افتاد، تقریباً در جهت عکس این وعدهها بود؛ تا جایی که به باور او، جنگ ترامپ با ایران میتواند سالها بهعنوان نمونهای از اشتباه در سیاست خارجی و استفاده از راهحل نظامی برای یک مسئله پیچیده تدریس شود.
جنگی که تمام نشد!
علی واعظ از گروه بینالمللی بحران در مقالهای در فارن افرز با عنوان «جنگ ابدی جدید» نوشته است: «واقعیت نگرانکننده این است که این درگیری حتی نزدیک پایان هم نیست.»
با این حال، دولت ترامپ همچنان فشار بر ایران را موفقیتآمیز توصیف میکند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در سپتامبر به فاکسنیوز گفت محاصره «به شکلی که تاکنون ندیدهایم» کار میکند.
نویسنده اما هزینههای طرف آمریکایی را مقابل این ادعا میگذارد. قیمت گازوئیل در برخی نقاط کالیفرنیا به گالنی ۹.۹۹ دلار رسیده؛ سقفی که بعضی پمپها توان نمایش آن را دارند. طبق برآورد پنتاگون که نویسنده آن را محافظهکارانه میداند، آمریکا تاکنون بیش از ۴۳ میلیارد دلار برای جنگ هزینه کرده است.
مارک زندی، اقتصاددان نیز برآورد کرده افزایش قیمتهای ناشی از جنگ حدود هزار دلار برای یک خانواده معمولی آمریکایی هزینه داشته است. نویسنده علاوه بر این، از مصرف ذخایر تسلیحاتی، تلفات ایرانی و آمریکایی، احتمال وقوع جنایت جنگی، آشکارشدن آسیبپذیریهای آمریکا و تضعیف اعتبار نظامی این کشور سخن میگوید.
فشار اقتصادی، ایران را تسلیم میکند؟
استدلال دولت ترامپ این است که محاصره، فشار اقتصادی شدیدی بر ایران وارد کرده و در نتیجه واشنگتن دست بالا را دارد. بخشی از این تصویر درست است: اقتصاد ایران با مشکلات عمیقی روبهروست و مردم عادی هزینه سنگینی میپردازند. براساس ارقام مطرحشده در این مقاله، هر دلار اکنون بیش از ۲.۶ میلیون ریال قیمت دارد و ارزش ریال به یکدهم سطح سال ۲۰۲۱ رسیده است.
اما سؤال اصلی اینجاست: اگر فشار بیشتر به تسلیم منجر نشود، چه؟
ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز و متخصص ایران، به نویسنده گفته است مقامهای ایرانی ممکن است به این نتیجه رسیده باشند که تنها راه بقا، «جنگیدن برای خروج از وضعیت موجود» است. به گفته او، ایران میتواند حملات علیه کشتیرانی را افزایش دهد و بهویژه در صورت حمله مجدد، زیرساختهای نفتی اطراف خلیج فارس را هدف قرار دهد.
چرا توافق دشوار شده است؟
نویسنده دستیابی به توافق را دشوار میبیند و معتقد است هر دو طرف سابقه زیادهخواهی در مذاکرات دارند. او انتخاب جرد کوشنر و استیو ویتکاف بهعنوان مذاکرهکنندگان اصلی ترامپ را نیز نقد میکند و تجربه دیپلماتیک آنها را زیر سؤال میبرد.
در سوی دیگر، مقامهای ایرانی هم از توان خود سخن گفتهاند. احمد وحیدی در اوت مدعی شد ایران آمریکا را «به زانو درآورده» و عباس عراقچی، وزیر خارجه، به برنامه «Meet the Press» گفت ایران برای دور دیگری از نبرد کاملاً آماده است؛ «حتی اگر به جنگی آخرالزمانی منجر شود.»
نویسنده در پایان این جنگ را ادامه زنجیرهای از اشتباهات سیاست آمریکا در قبال ایران میداند؛ از کودتای ۱۹۵۳ و حمایت از شاه گرفته تا جنگ عراق در ۲۰۰۳، خروج ترامپ از توافق هستهای در ۲۰۱۸ و جنگ امسال. استدلال نهایی او این است که سیاستهایی که قرار بود ایران را مهار کنند، بارها به تقویت تهران کمک کردهاند.