وال استریت ژورنال گزارش داد: در پی مخالفت دونالد ترامپ با پیشنهاد آتشبس تهران، تلاشهای میانجیگرانه برای جلوگیری از تشدید دوباره درگیریها و ممانعت از وقوع یک جنگ تمامعیار شتاب گرفته است.
میانجیهای حاضر در مذاکرات بر این باورند که متقاعد ساختن ایران برای تامین مهمترین خواسته ترامپ، شانس موفقیت اندکی دارد.
ترامپ کوشیده محور درگیری را بار دیگر به هدف اولیه جنگ -یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای- بازگرداند و مذاکرات را از موضوع تنگه هرمز دور کند.
ترامپ هفته گذشته در سخنرانی خود در سازمان ملل گفت: «احتمال رویارویی با ایران بهمنظور ممانعت از دستیابی تهران به سلاح هستهای در دست بررسی است.»
ایران درباره مذاکره هستهای اعلام آمادگی نکرده است
با این حال، ایران تاکنون نشانه چندانی از آمادگی خود برای مذاکره پیرامون برنامه هستهای به میانجیها ارائه نکرده است.
به گفته مقامهای کشورهای خاورمیانه که ارتباطی منظم با تهران دارند، ایران اطمینان دارد که توان تحمل محاصره بلندمدت آمریکا یا موج تازهای از حملات هوایی نیروهای این کشور را دارد.
عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران روز یکشنبه اعلام کرد تهران پذیرای مذاکره است، اما هرگونه تعرض را به همان شکل پاسخ خواهد داد.
او در برنامه Meet the Press شبکه انبیسی گفت: «ما کاملا برای ازسرگیری جنگ آمادهایم. در برابر هرگونه تعرض تازه، حتی اگر به جنگی آخرالزمانی منجر شود، محکم میایستیم. همزمان برای دیپلماسی نیز آمادهایم. انتخاب با رئیسجمهور ترامپ است».
پس از پایان نشست مجمع عمومی سازمان ملل، عراقچی این هفته را برای ادامه رایزنیها در نیویورک ماند.
ایران پس از رد پیشنهاد از سوی ترامپ هیچ مصالحهای نکرد
به گفته میانجیهای منطقهای، از زمان رد طرح آتشبس تهران از سوی ترامپ، ایران تن به هیچگونه مصالحه یا امتیازدهی نداده است.
همچنین مقامهای عرب حوزه خلیج فارس اعلام کردهاند که تهران، پیشبرد مذاکرات را به دریافت امتیازاتی از جانب واشنگتن منوط کرده است.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی نخستوزیر قطر در گفتوگویی تلویزیونی با بلومبرگ هشدار داد که حلوفصل درگیری بهمرور دشوارتر میشود.
او در توضیح پیچیدهتر شدن اوضاع، به حملات شبهنظامیان حوثی علیه عربستان سعودی اشاره کرد.
قطر به عنوان یکی از واسطههای اصلی در تبادل پیام میان آمریکا و ایران برای برقراری صلح شناخته میشود.
در همین رابطه، نخستوزیر قطر گفت: «این درگیری بسیار پیچیده است و در حال حاضر هیچ راهبرد کلان و مشخصی برای پایان دادن به آن وجود ندارد؛ مسئلهای که دقیقا خلا امروز ما به شمار میرود».
ترامپ نیز درباره موفقیت دیپلماسی تردید دارد و بنا بر گزارش روز جمعه وال استریت ژورنال، به کارکنان خود گفته که آغاز دور تازه بمباران را محتمل میداند.
او روز جمعه پیشنهاد آتشبس ایران را رد کرد. براساس این طرح تهران، قرار بود با بازگشایی تنگه هرمز و تعلیق هفتروزه محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، فرصتی برای انجام مذاکرات فراهم شود.
رویکرد آمریکا درباره تداوم محاصره دریایی
آمریکا بیش از گذشته اطمینان یافته که محاصره دریایی، فشار شدیدی بر اقتصاد ایران وارد میکند.
همزمان مقامهای آمریکایی و کشورهای خلیج فارس ادعا میکنند که میلیونها بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکند.
عمر کریم پژوهشگر امنیت خلیج فارس در دانشگاه بیرمنگام بریتانیا گفت: «ایران باور دارد ترامپ و حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای شکست خواهند خورد. بسیاری از مقامهای خاورمیانه معتقدند پس از انتخابات، ملاحظات سیاسی انتخاباتی محدودیت کمتری برای ترامپ ایجاد خواهد کرد و او آمادگی بیشتری برای توسل به زور خواهد داشت. از نگاه مقامها، احتمال پذیرش توافقی مطابق خواستههای ایران نیز کاهش مییابد.»
ایران خواهان بازگشت آمریکا به تفاهمنامهای است که ترامپ در ماه ژوئن پذیرفت. توافق مزبور قرار بود تنگه هرمز را دوباره باز کند و در نهایت مذاکرات هستهای را آغاز کند. در مقابل، بخشی از تحریمهای ایران برداشته، میلیاردها دلار از داراییهای تهران در خارج از کشور آزاد شود و محاصره آمریکا نیز همراه با اقدامات دیگری پایان یابد.
تفاهمنامه ژوئن در سطحی گسترده به سود ایران ارزیابی شد و مقامهای آمریکایی میگویند ترامپ دیگر حاضر نیست به آن بازگردد.
واشنگتن در مقابل تحریمها علیه ایران و هر کشوری را که با تهران تجارت میکند، تشدید کرده و تلاش برای متوقف کردن تردد هوایی به داخل و خارج این کشور را نیز در دستور کار قرار داده است.
بهنام بنطالبلو مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسی گفت: «سختتر شدن مواضع همه طرفها نباید تعجبآور باشد. تهران میکوشد ترامپ را از مسیر دیگری به نسخهای فشرده از توافقی بازگرداند که اوایل تابستان نقض کرد. در همین حال، به نظر میرسد واشنگتن مصمم است تحریمها را تشدید کند و محاصره را تا زمانی که نشانهای از تسلیم ببیند، ادامه دهد».
یک مقام ارشد از دولتی در خاورمیانه که در مذاکرات صلح مشارکت دارد، ادعا کرده که ایران حاضر است درباره برنامهی هستهای خود مصالحه کند.
به گفته مقام مزبور، با وجود آمادگی احتمالی برای امتیازدهی، ایران به تضمینهای صریح نیاز دارد که پس از هرگونه توافق میان واشنگتن و تهران، اسرائیل بار دیگر حمله نکند.
نظر شما درباره احتمال دستیابی ایران و آمریکا به توافق تازه چیست؟