فایننشال تایمز مینویسد داروسازان ایرانی نسبت به تشدید کمبود دارو در کشور هشدار دادهاند؛ زیرا جنگ و محاصره دریایی آمریکا، توان ایران برای واردات و پرداخت هزینه داروها را با مشکلات بیشتری مواجه کرده است.
ایران با جمعیتی حدود ۹۰ میلیون نفر، بخش عمده داروهای مورد نیاز خود را در داخل تولید میکند، اما همچنان برای تأمین مواد اولیه دارویی از کشورهایی مانند هند و همچنین خرید برخی داروها و واکسنها از اروپا و دیگر مناطق، به واردات وابسته است.
با این حال، مقامهای ایرانی در هفتههای اخیر اذعان کردهاند که تأمین این منابع دشوارتر شده است.
آمریکا طی ماههای گذشته بنادر جنوبی ایران -که مسیر اصلی ورود دارو به کشور محسوب میشوند- را تحت محاصره قرار داده است.
همزمان، افزایش تعداد پروازهای بینالمللی لغوشده ـ که یکی دیگر از مسیرهای انتقال دارو محسوب میشوند ـ به دلیل تحریمهای آمریکا علیه ارائهدهندگان خدمات هوایی در کشورهای ثالث، فشار بیشتری بر زنجیره تأمین دارو وارد کرده است.
به گفته مقامهای ایرانی، چند کارخانه داروسازی نیز در اوج حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم آسیب دیدهاند.
این شرایط باعث شده تهران از ذخایر راهبردی دارو استفاده کند و به دنبال مسیرهای زمینی جایگزین برای واردات باشد.
هادی احمدی سخنگوی انجمن داروسازان ایران اعلام کرده است حدود ۶۰ دارو برای بیماریهای تهدیدکننده زندگی، از جمله داروهای مورد نیاز بیماران مبتلا به تالاسمی، با کمبود مواجه هستند.
احمدی گفت: «در طول محاصره دریایی آمریکا، هیچ ماده اولیه، دارو یا تجهیزات ضروری از طریق دریا وارد کشور نشده است.»
اثر تحریم هوایی بر انتقال دارو
وزیر بهداشت ایران، محمدرضا ظفرقندی، نیز این هفته تأیید کرد که محاصره اقتصادی، زنجیره تأمین دارو را مختل کرده است.
او گفت: «با اینکه بهصورت رسمی اعلام میکنند دارو مشمول تحریم نیست، محدودیت در انتقال ارز و ارسال محمولهها، روند تأمین دارو را مختل میکند.»
آمریکا اعلام کرده دارو از تحریمها معاف است. با این حال، تحلیلگران معتقدند تشدید محدودیتها علیه ایران در ماههای اخیر، از جمله تلاش واشنگتن برای محدودکردن سفرهای هوایی به ایران، آسیبپذیری بخش دارو را افزایش داده است.
هدف این اقدامات، طبق گفته تحلیلگران، افزایش فشار بر تهران برای بازگشایی تنگه هرمز و دستیابی به توافق درباره برنامه هستهای عنوان شده است.
یک مقام کاخ سفید بهطور مشخص درباره کمبود دارو در ایران اظهارنظر نکرد، اما گفت که محاصره دریایی آمریکا یک مانع بزرگ لجستیکی برای ایران در یافتن مسیرهای جایگزین ورود و خروج کالا ایجاد کرده است.
بانکها هم در همکاری با ایران محتاطتر شدهاند
بر اساس گزارش اندیشکده بنیاد بورس اند بازار مستقر در بریتانیا، بانکهای بینالمللی حتی در مورد تراکنشهایی که از نظر تحریمها مجاز هستند نیز بیش از گذشته نسبت به همکاری با نهادهای ایرانی احتیاط میکنند.
این اندیشکده نوشت: «اقدامات جدید، نمونه دیگری از این موضوع است که تشدید تحریمها میتواند آسیب قابلتوجهی به مردم عادی ایران وارد کند؛ این بار از طریق تأثیر بر دسترسی و توانایی خرید کالاهای پزشکی حیاتی.»
هند؛ یکی از مسیرهای اصلی تأمین دارو
هند یکی از تأمینکنندگان اصلی محصولات دارویی ایران از طریق تنگه هرمز بوده است، اما کاهش حملونقل دریایی و نبود پروازهای مستقیم میان دو کشور، این مشکل را تشدید کرده است.
انوشیروان محسنیبندپی معاون وزیر میراث فرهنگی ایران اعلام کرد که مسعود پزشکیان رئیسجمهور ایران در سفر اخیر خود به هند برای نشست بریکس، چند تن مواد اولیه دارویی را با هواپیمای شخصی خود به ایران منتقل کرده است.
یک داروساز در تهران که نخواست نامش فاش شود، گفت: «در گذشته، کمبودها بیشتر محدود به داروهای زیستی یا داروهای مربوط به بیماریهای سختدرمان بود. اما اکنون حتی مسکنهای ساده و داروهای بسیار رایج روانپزشکی هم پیدا نمیشوند.»
افزایش قیمت دارو تا ۵۰۰ درصد
یک شرکت بزرگ اروپایی تولیدکننده دارو به فایننشال تایمز گفته است که به دلیل تحریمها، هیچ محدودیتی برای عرضه داروهای خود به ایران اعمال نکرده است؛ اما از ژوئن گذشته، برای برخی داروهای خود هیچ سفارشی از سوی مقامهای ایرانی دریافت نکرده است.
یک پرستار بازنشسته که در داروخانهای در تهران منتظر دریافت دارو بود، گفت: «برای پیدا کردن داروی شیمیدرمانی همسرش مجبور شده در روزهای مختلف به چندین داروخانه در نقاط مختلف شهر مراجعه کند.»
انجمن داروسازان ایران اعلام کرده حدود ۶۰ داروی مورد استفاده برای بیماریهای خاص با کمبود مواجه شدهاند.
احمدی گفت: «هزینه مواد اولیه ناگهان پنج برابر شد. این موضوع همراه با افزایش هزینههای حملونقل و لجستیک باعث شده قیمت داروها بین ۱۵۰ تا ۵۰۰ درصد افزایش پیدا کند.»
تلاش برای تأمین واکسن آنفلوآنزا
شرکت نووارتیس، یکی از بزرگترین شرکتهای داروسازی جهان، به فایننشال تایمز اعلام کرده که تجربه گستردهای در حفظ زنجیره تأمین دارو در دوران ناآرامی و جنگ دارد و توانسته عرضه دارو به بیماران ایرانی را ادامه دهد.
مقامهای ایرانی همچنین در تلاش هستند پیش از آغاز فصل زمستان، واکسن آنفلوآنزا را به اندازه کافی وارد کنند.
مهدی پیرصالحی رئیس سازمان غذا و داروی ایران اعلام کرد که این هفته ۷۰۰ هزار دوز واکسن آنفلوآنزا از چین وارد شده و محمولههای بیشتری نیز از روسیه و اروپا در راه است.
اما یونس عرب رئیس انجمن تالاسمی ایران گفت که وضعیت بیماران تالاسمی «از مرحله بحران عبور کرده است»؛ زیرا داروهای حیاتی وارداتی، از جمله داروی Jadenu تولید شرکت سوئیسی نووارتیس دیگر در دسترس نیستند.