خبرگزاری فرانسه میگوید در بازارهای قدیمی دبی، زعفران، زیره، پسته و بادام ایرانی همچنان غرفهها را پر کردهاند؛ گویی جنگ نتوانسته دو سوی خلیج فارس را از یکدیگر جدا کند.
ماه گذشته، امارات از توقف مراودات تجاری و مالی با تهران خبر داد و در مقابل، ایران نیز تسلط خود بر تنگه راهبردی هرمز را افزایش داده است.
تجار ایرانی دارای جایگاه باثبات در دبی بر این باورند که گسست پیوندهای چنددههای میان این مرکز مالی امارات و جنوب ایران بعید است. مرتضی اسدی مدیر فروشگاه مواد غذایی که پدرش در سال ۱۹۶۳ آن را تاسیس کرد، میگوید از زمان آغاز جنگ، دسترسی به برخی کالاهای ایرانی محدودتر شده و بهای شماری دیگر افزایش یافته است؛ با وجود این، بخش عمدهای از خوراکیهای سنتی نظیر آجیل و زرشک همچنان در بازار یافت میشود.
کالا بهتازگی میرسد. چگونه؟ نمیدانم، اما میرسد.- مرتضی اسدی
دو عمدهفروش نیز به شرط محفوظ ماندن نامشان به خبرگزاری فرانسه گفتند که همچنان از ایران کالا تهیه میکنند و بهویژه از بنادر عمان بهره میبرند.
یکی از عمدهفروشان ناشناس گفت: «دیگر نمیتوانیم از امارات صادرات داشته باشیم، اما هنوز میتوانیم بعضی کالاها را وارد کنیم.»
با برقراری دوباره پروازهایی که وقفهای کوتاه داشتند، محمولههای زعفران همچنان از مشهد در شمال شرقی ایران بهصورت هوایی به فروشگاه زعفران یاسر میرسد. استفاده از این مسیر هوایی در کنار بنادر عمان نشان میدهد که جریان ورود برخی از کالاهای ایرانی-با وجود محدودیتهای رسمی- بهطور کامل قطع نشده است.
در این میان، تجار باسابقه نیز بر استمرار شبکههایی تکیه دارند که طی چندین دهه در دو سوی خلیج فارس شکل گرفته است.
دبی میزبان جامعه بزرگی از ایرانیان با جمعیتی برآورد شده در حد چند صد هزار نفر است. جامعه ایرانی در توسعه تجاری امارت نقش داشته و دورههای گوناگون تنش با تهران را پشت سر گذاشته است.
پس از تشدید تحریمهای آمریکا علیه ایران در سال ۲۰۱۲، فعالان مستقر در دبی توانستند شرکای خود در ابوظبی را متقاعد کنند که تجارت فارغ از تحریمها باید ادامه یابد، زیرا به اقتصاد امارات کمک میکند.
مهران حقیریان پژوهشگر اندیشکده بنیاد بورس اند بازار مستقر در لندن گفت: «افراد حاضر در دبی توانستند شرکای خود در ابوظبی را متقاعد کنند که تجارت، بدون توجه به تحریمها، باید ادامه پیدا کند؛ زیرا به اقتصاد امارات کمک میکرد.»
در سال ۲۰۲۴، امارات اصلیترین مبادی ورود کالا به ایران بود و بیش از ۳۰ درصد واردات به ارزش ۲۱ میلیارد دلار را به خود اختصاص داد.
دادههای سازمان تجارت جهانی همچنین نشان میدهد امارات سومین مشتری بزرگ ایران بود و نزدیک به ۱۲ درصد صادرات کشور به ارزش بیش از ۷ میلیارد دلار را جذب کرد.
دبی یک قطب مالی مهم برای کسبوکارهای ایرانی بهشمار میرود، هرچند واشنگتن آن را یکی از گرههای کلیدی شبکههای مالی مورد استفاده برای دور زدن تحریمها معرفی کرده است.
آمریکا در چارچوب سیاست فشار اقتصادی بر ایران، اواخر اوت تدابیر تازهای را علیه شرکای تجاری تهران اعلام کرد. مدیر شعبه دبی بانک ملی ایران نیز در ذیل همین اقدامات تحریم شد.
با وجود تحریم مدیر شعبه، بانک ملی ایران همچنان در دبی از مشتریان استقبال میکند. یکی از کارکنان دو شعبه بانک در دبی با لحنی حاکی از خستگی به سابقه طولانی محدودیتها اشاره کرد و گفت: «سالهاست که تحت تحریم هستیم.»
حقیریان معتقد است اعلام تعلیق روابط با ایران از سوی ابوظبی، بخشی از تلاشها برای بازگرداندن تهران به میز مذاکره و نمایش همسویی کشور حاشیه خلیج فارس با آمریکاست. چنین تصمیمی لزوما جریانهای غیررسمی یا مبادلات میان بازیگران خصوصی را متوقف نمیکند؛ زیرا روابط خصوصی در هر دو سوی خلیج فارس ریشهای عمیق دارند و در بلندمدت، قطع پایدار روابط حتی میتواند بر اقتصاد دبی فشار وارد کند.
دشوار است که ناگهان چنین رابطهای را قطع کنید و هیچ پیامدی نبینید یا بخش بزرگی را خالی بگذارید. جایگزین کردن آن بخش بهآسانی امکانپذیر نیست.- مهران حقیریان
ارزیابی او بر دشواری جایگزینی سریع سهم بازرگانان و شبکههای ایرانی در اقتصاد دبی تأکید دارد. بااینحال، همهی چهرههای اقتصادی امارات چنین نگرانیهایی را جدی نمیدانند.
ناصر الشیخ بازرگان اماراتی و مقام ارشد پیشین دبی در کنفرانسی نگرانیها را کماهمیت جلوه داد و مدعی شد که ایران دیگر مانند چند سال پیش برای اقتصاد امارت اهمیت ندارد.
رابطه برای هر دو طرف سودمند بود، اما در زمان جنگ اولویتها تغییر میکنند. امنیت ملی در جایگاه نخست قرار دارد.- ناصر الشیخ
سخنان او نشاندهنده نگاه بخشی از محافل اماراتی به تغییر وزن اقتصادی ایران و تقدم ملاحظات امنیتی در دوران جنگ بود.
اسدی در فروشگاه خود در بر دبی اطمینان دارد که تجارت از بحران جاری جان سالم به در خواهد برد.
برای بازرگانان ایرانی بازار قدیم دبی، همین فاصله آبی کوتاه همچنان نماد پیوندی تجاری است که جنگ و تحریم نیز نتوانستهاند بهسادگی قطعش کنند.
نظر شما درباره آینده روابط تجاری ایران و دبی چیست؟