سیانبیسی میگوید دیدار کوتاه روسای جمهور چین و ایران نشانهای از رویکرد حساب شده پکن نسبت به تهران، آن هم تنها چند هفته پیش از سفر برنامهریزیشده شی به واشنگتن است.
دو رهبر روز سهشنبه در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان، برای چند دقیقه با یکدیگر گفتوگو کردند. این گردهمایی، رهبران بلوک دهعضوی را کنار هم آورد و ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه و نارندرا مودی نخستوزیر هند، نیز در آن حضور داشتند.
خبرگزاری مهر نوشت که گفتوگوی شی و پزشکیان بر «روابط دوجانبه در راستای تقویت مناسبات میان تهران و پکن» متمرکز بود، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
با این حال، رویکرد پکن بر پنهان نگهداشتن این ملاقات از دید عمومی تأکید داشت.
رسانههای دولتی چین، از جمله روزنامه پرچمدار حزب کمونیست -پیپل دیلی- پوشش گستردهای به دیدارهای شی با دیگر رهبران میهمان در روز سهشنبه دادند، اما هیچ اشارهای به ملاقات او با پزشکیان نکردند. در مقابل، مودی عکسهایی از دیدار خود با رئیسجمهور ایران منتشر کرد.
هان شن لین مدیرعامل بخش چین بزرگ در گروه آسیا در این باره گفت: «شی بهصورت علنی ایران را در فاصله نگه میدارد، اما همچنان بهطور خصوصی تماس را حفظ میکند».
رهبران سازمان همکاری شانگهای در بیانیهای مشترک حملات نظامی به ایران را محکوم کردند و همزمان از حق کشورهای عضو برای توسعه هستهای غیرنظامی بر پایه پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای حمایت نشان دادند.
با وجود این، بیانیه هیچ تعهد مشخص نظامی یا اقتصادی از سوی اعضا مطرح نکرد.
بهگفته لین، پوشش داده نشدن دیدار شی و پزشکیان در صفحه نخست روزنامه دولتی، این دیدگاه را تقویت میکند که پکن در پی مدیریت دقیق ظواهر است.
چین در تلاش است تا بدون نشان دادن موضعی آشکار در حمایت از تهران، روابط راهبردی خود را با این کشور حفظ کند؛ بهویژه در آستانه دیدار برنامهریزیشده شی با ترامپ در اواخر همین ماه.- هان شن لین
اگرچه چین بزرگترین مشتری نفت تحریمی ایران بوده است، اما با آغاز جنگ عبور این محمولهها از تنگه هرمز افت شدیدی پیدا کرد؛ زیرا پکن با کاهش واردات، به استفاده از ذخایر عظیم خود روی آورده است.
در همین حال، سفارت چین در سنگاپور به درخواست اظهارنظر پاسخی نداد. همچنین هنوز مشخص نیست که پکن پس از پایان سفر شی به واشنگتن این روابط را علنیتر خواهد کرد یا خیر.
بهگفته آلفردو مونتوفار-هلو مدیرعامل شرکت انکورا چاینا ادوایزرز در پکن، احتمال دارد در پسِ این رویکرد سرد، نارضایتی وجود داشته باشد.
در حالی که پکن همواره بر خواستههای خود مبنی بر توقف درگیریها و بازگشایی تنگه هرمز پافشاری کرده، ایران تا حد زیادی در مسیری مخالف گام برداشته است. این رویکرد، نشانهای از ناخرسندی واقعی پکن از تهران است.- آلفردو مونتوفار-هلو
با این حال، مونتوفار-هلو هشدار داد که نباید از این تغییر لحن عمومی بیش از حد برداشت سیاسی و معنادار کرد؛ زیرا همین که شی جینپینگ حتی در حاشیه نشست و بهصورت غیررسمی با طرف ایرانی گفتوگو کرده، نشان میدهد پکن همچنان در را باز نگه داشته است.
رویکرد حساب شده چین درباره ایران
رویکرد محتاطانهتر چین در قبال ایران پس از آن شدت گرفت که پکن در نشست روز دوشنبه وزیران دارایی گروه ۲۰ در شهر اشویلِ ایالت کارولینای شمالی، خود را هدف غیرمستقیم فشارهای گستردهتر آمریکا دید؛ نشستی که در آن، اسکات بسنت وزیر خزانهداری ایالات متحده از سایر اعضا خواست با آنچه واشنگتن «مازاد ظرفیت تولیدی چین» و مازاد تجاری این کشور میخواند، مقابله کنند.
بسنت مستقیماً نام چین را مطرح نکرد، اما گفت که وزیران دارایی «بهطور گسترده بر ضرورت رسیدگی به چنین موضوعی توافق کردهاند.
صادرات چین باعث شد مازاد تجاری این کشور سال گذشته به رکورد ۱.۲ تریلیون دلار برسد؛ شکافی که دولتهای غربی آن را عاملی برای ایجاد اختلال در بازارهای جهانی میدانند و به یکی از اصلیترین عوامل تنش در روابط آمریکا و چین تبدیل شده است.
دن وانگ مدیر بخش چین در گروه اوراسیا (یک مؤسسه مشاوره ریسک سیاسی) در این باره گفت: «چین و آمریکا پیش از سفر شی جینپینگ در حال «به حداکثر رساندن اهرمهای فشار خود» هستند.»
او معتقد است که دیدار حاشیهای با ایران یادآوری میکند که پکن همچنان در جنگ ایران و در سراسر جنوب جهانی نفوذ دارد.
جنگ ایران احتمالاً یکی از محورهای اصلی نشست آتی ترامپ و شی جینپینگ خواهد بود و هرگونه تلاش آمریکا برای گسترش تحریمهای ثانویه علیه بانکها یا شرکتهای چینی، میتواند واکنش شدیدتر پکن را به دنبال داشته باشد.- دن وانگ
نظر شما درباره این رویکرد حسابشده پکن چیست؟