انتخاب ترامپ در برابر ایران؛ واشنگتن از تهران چه میخواهد تا جنگ را تمام کند؟
ترامپ برای پایان جنگ با ایران دو راه دارد: بازگشایی هرمز و مهار برنامه هستهای یا پذیرش ایرانی قدرتمندتر و خطرناکتر.
دونالد ترامپ دو سال دیگر در کاخ سفید فرصت دارد و بیتردید به میراثی فکر میکند که از خود به جا خواهد گذاشت. بهترین شانس او برای ثبت یک دستاورد تاریخی، پایان دادن به جنگ ایران با نتیجهای مطلوب است؛ اما این کار به صبر و ارادهای جدی نیاز دارد تا بتواند در برابر منتقدانش در کنگره و حتی داخل کاخ سفید مقاومت کند.
والاستریت ژورنال مقاله خود را با این مقدمه آغاز کرده و مینویسد: افکار عمومی ایالات متحده به دلیل نامشخص بودن هدف جنگ، طولانی شدن آن و هزینههای انرژی، بهتدریج از این درگیری رویگردان شده است. با این حال، ترامپ هزینه سیاسی جنگ را در انتخابات میاندورهای پرداخته است.
او در ماههای آینده فرصت دارد نتیجهای به دست آورد که این هزینههای سیاسی را توجیه کند و جهان را به مکانی امنتر تبدیل سازد.
ترامپ نباید برای توافق عجله کند!
والاستریت ژورنال میگوید ترامپ پنجشنبه گام مثبتی برداشت و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور را از جایگاه مذاکرهکننده ارشد با ایران کنار گذاشت. یک روز پیش از آن، خبری درز کرده بود که از برنامه ونس برای مذاکره مستقیم با سرسختترین چهرههای ایران حکایت داشت. اما شاید ترامپ نمیخواهد معاونش پیشدستی کند؛ آن هم در شرایطی که ونس پیشتر به ایران گفته بود خواهان پایان جنگ است.
رئیسجمهور آمریکا در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت:
«ما به توافق با ایران نیاز نداریم. آن روزها دیگر گذشته است. پولشان دست ماست... و تنگهشان هم در اختیار ماست!»
والاستریت ژورنال ادعا میکند که این حرف صرفاً لفاظی نیست! در ادامه این ادعا میگوید: اکنون حجم نفت خامی که از خلیج فارس عبور میکند، از پیش از جنگ بیشتر است. موقعیت واشنگتن نیز در مقایسه با زمان آتشبس نافرجام آوریل یا تفاهمنامه ماه ژوئن که ونس مذاکره کرده بود، قویتر شده است. ترامپ و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا هفته گذشته گفتند راهبرد محاصره دریایی و اسکورت کشتیها به اندازهای مؤثر بوده که آمریکا نیازی به ازسرگیری بمبارانها ندارد.
چهارشنبه و پنجشنبه، قیمت خردهفروشی بنزین در آمریکا بهترتیب بزرگترین و دومین کاهش روزانه خود را طی ۱۸ سال گذشته ثبت کرد. اکتبر نیز یکی از بهترین ماههای تولید نفت خام عربستان در یک دهه اخیر بود.
به نوشته والاستریت ژورنال، کاهش ارزش راهبردی خود تنگه هرمز موضوعیست که در بلندمدت برای مواجهه با ایران مهم است. پیش از جنگ، ۸۳ درصد صادرات نفت خام کشورهای حاشیه خلیج فارس از این تنگه عبور میکرد. این سهم اکنون به حدود ۶۰ درصد رسیده و با توسعه خطوط لوله در کشورهای منطقه، احتمالاً باز هم کاهش خواهد یافت.
فشار اقتصادی بر تهران ادامهپذیر است؟
به گزارش والاستریت ژورنال، اقتصاد ایران زیر فشار قرار دارد. نیروی دریایی آمریکا صادرات نفت را مسدود کرده و وزارت خزانهداری این کشور نیز دیگر مسیرهای حیاتی تأمین مالی ایران را هدف گرفته است. تورم به حدود ۹۰ درصد رسیده و گزارشهایی از پرداخت نشدن دستمزدها منتشر شده است. ارزش ریال نیز به پایینترین سطح تاریخی خود سقوط کرده. با تشدید کمبودها، حکومت محدودیتهای مصرف بنزین را بهتدریج در استانهای مختلف گسترش میدهد.
پرسش اصلی این است: آیا ترامپ و نیروی دریایی آمریکا میتوانند این فشار را حفظ کنند؟
اجرای محاصره دریایی و مأموریت اسکورت کشتیها فشار عملیاتی قابلتوجهی بر ارتش آمریکا وارد میکند. همزمان، ترامپ در حال اعزام سامانههای پدافند هوایی و مهمات بیشتر به خاورمیانه است. نیروهای آمریکایی از پایگاههای آسیبپذیر جابهجا شدهاند و انتظار میرود سومین گروه رزمی ناو هواپیمابر نیز اواخر این ماه به منطقه برسد. این اقدامات بیشتر به آمادهسازی برای جنگ شباهت دارد تا نیازهای یک محاصره دریایی.
البته ایران هم در این معادله حق انتخاب دارد و تاکنون حاضر به پذیرش امتیاز نشده است. تهران خواهان پایان محاصره و تحریمها، آزادسازی میلیاردها دلار دارایی مسدودشده در خارج از کشور و دریافت این امتیازها پیش از آغاز مذاکرات هستهای است. در همین حال، عوامل ترور ایران نیز اهداف آمریکایی، از جمله مقامهای دولتی این کشور را دنبال میکنند.
مارکو روبیو هفته گذشته درباره مذاکرات گفت: «پیشرفت چندانی نداشتهایم»، زیرا خواستههای ایران «افراطی، مضحک و واقعاً غیرواقعبینانه» است. او سهشنبه نیز افزود: «آنها محمولههای عظیم پول نقد میخواهند... ما قرار نیست پولی پرداخت کنیم.» این همان معنایی است که پایان جنگ در شرایط فعلی میتواند داشته باشد.
بمباران دوباره ایران راهحل نیست
هرچه زمان میگذرد، ممکن است یکی از وسوسههای ترامپ این باشد که برای چند روز دیگر ایران را بمباران کند تا شاید به توافق بهتری برسد. اما بعید است این روش نتیجه بدهد. تعیین یک بازه زمانی کوتاه برای حمله، به حکومت ایران این پیام را میدهد که کافی است چند روز در پناهگاهها بماند، به زیرساختهای انرژی کشورهای خلیج فارس حمله کند و در نهایت مدعی پیروزی شود.
والاستریتژورنال راه بهتر را تمرکز بر اهداف مشخص میداند. دیوید پترائوس، ژنرال بازنشسته و رئیس پیشین سازمان سیا، هفته گذشته در همین روزنامه چارچوب مناسبی برای پایان دادن به جنگ با یک پیروزی راهبردی ارائه کرد: خارج کردن اورانیوم غنیشده ایران، جلوگیری از هرگونه غنیسازی در آینده و بازگشایی تنگه هرمز، بدون آنکه ایران بتواند برای عبور کشتیها عوارض بگیرد یا اجازه عبور صادر کند.
اجرای این اهداف ممکن است به عملیاتی در کوه پیکاکس برای دسترسی به ذخایر هستهای محبوسشده نیاز داشته باشد. چنین مأموریتهایی پرخطرند، اما لزوماً به معنای ورود به جنگی بیپایان نیستند.
میراث ریاستجمهوری ترامپ در گرو نتیجه جنگ
ترامپ در کنگره نیز با مخالفت روبهرو خواهد شد. دموکراتها تلاش میکنند بودجه جنگ را قطع کنند. رئیسجمهور ابزار وتو را در اختیار دارد، اما باید بهتر از گذشته برای مردم آمریکا توضیح دهد که چرا این جنگ ادامه دارد و قرار است به کجا برسد.
این توضیح به چیزی بیش از چند پیام کوتاه در شبکههای اجتماعی نیاز دارد. ترامپ تاکنون در بیان اهداف جنگ، راهبرد خود و تعریف پیروزی ثبات نداشته است. اگر میخواهد فشار بر ایران را ادامه دهد، اکنون باید موضعش را شفافتر بیان کند.
با وجود اشتباهاتی که ممکن است در اداره جنگ مرتکب شده باشد، والاستریتژورنال مینویسد: ما معتقدیم ترامپ به دلایل درستی وارد این درگیری شد. هدف او از بین بردن تهدید ایرانِ مجهز به سلاح هستهای و کمک به شکلگیری نظم منطقهای تازهای در خاورمیانه است؛ نظمی که بر تجارت و رونق اقتصادی تمرکز داشته باشد!
اکنون این جنگ به مسئلهای تعیینکننده برای میراث ریاستجمهوری ترامپ تبدیل شده است. او یا باید از این درگیری با ایرانی مهارشده و محروم از برنامه هستهای خارج شود؛ در شرایطی که آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز نیز تثبیت شده باشد. یا ممکن است ایران از جنگ قدرتمندتر بیرون بیاید و به تهدیدی بزرگتر برای منطقه و آمریکا تبدیل شود.
انتخاب با رئیسجمهور آمریکاست.