فرض کنید اول تابستان برای خریدهای معمول خانه یک میلیون تومان کنار گذاشتهاید. اگر قرار باشد همان خریدها را در پایان تابستان انجام دهید، دیگر یک میلیون تومان برایتان کافی نیست. قیمتها در تیر، مرداد و شهریور هر ماه بالاتر رفتهاند و حتی در شهریور، که قرار بود خبر آرامتری از تورم برسد، رشد قیمتها به ۳.۹ درصد رسیده است.
این عددی است که عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، با یک روایت متفاوت آن را بیان کرد. همتی گفته است: «تورم کاهشی شده و البته نفس کاهشی شدن روند تورم نقطهای، بسیار مهم است.» او البته همزمان تأکید کرده که تورم حدود ۴ درصد در ماه همچنان رقم بالایی است. ماجرا دقیقاً چیست؟ آیا بالاخره تورم دارد آرام میشود یا فقط یکی از عددهای آن کمی پایین آمده است؟
همتی از یک خبر خوب میگوید
به گزارش زومان، به زبان ساده، منظور همتی این است که هرچند قیمتها همچنان بالا میروند، اما مقایسه سطح قیمتهای شهریور با شهریور سال گذشته نشان میدهد که این رقم پس از یک دوره صعودی، برای نخستین بار طی ۱۵ ماه اخیر اندکی کاهش یافته است.
مرداد را در نظر بگیرید. تورم نقطهای ۸۴.۴ درصد بود؛ یعنی بهطور متوسط قیمت سبد مصرفی نسبت به مرداد سال قبل حدود ۸۴ درصد بیشتر شده بود. حالا این عدد در شهریور به ۸۳.۸ درصد رسیده است.
همتی همین تغییر کوچک را مهم میداند. به گفته او، تورم نقطهای از زمانی که روند افزایشی خود را شروع کرده بود، در شهریور برای نخستین بار اندکی پایین آمده و این اتفاق با وجود فشارهای ناشی از جنگ، تحریم، محاصره و انتظارات تورمی رخ داده است. او این کاهش را به اقدامات بانک مرکزی برای کنترل رشد نقدینگی مرتبط میداند و میگوید هدف بانک مرکزی این است که این روند ادامه پیدا کند.
اما یک نکته مهم این وسط وجود دارد. پایین آمدن تورم نقطهای به این معنی نیست که قیمتها پایین آمدهاند. هنوز هم قیمتها در حال بالا رفتن هستند؛ فقط در مقایسه با یک سال قبل، آهنگ رشد کمتر شده است.
مثل این است که یک خودرو هنوز با سرعت زیادی حرکت میکند، اما راننده فقط برای چند ثانیه پایش را کمی از روی پدال گاز برداشته باشد. جهت تغییر مهم است، اما هنوز برای گفتن اینکه خودرو متوقف شده، خیلی زود است.
شهریور برای جیب مردم چه شکلی بود؟
به طور کلی تورم را میشود از نگاههای مختلف محاسبه کرد. مثلا خود شما ممکن است بگویید هزینهتان نسبت به ماه قبل چقدر شده؟ یا آن را با ماه مشابه سال قبل مقایسه کنید. اما نکته این جاست که اگر قرار است عملکرد بانک مرکزی در شهریور ماه ارزیابی شود، بهتر است به جای نگاه کردن به تورم نقطهای، سراغ تورم ماهانه برویم؛ همان عددی که نشان میدهد قیمتها فقط در یک ماه چقدر تغییر کردهاند. اینجا تصویر کمی متفاوت میشود.
تورم ماهانه در تیر ۳.۶ درصد بود، در مرداد به ۳.۷ درصد رسید و در شهریور ۳.۹ درصد شد. یعنی در طول تابستان، سرعت افزایش قیمتها نهتنها پایین نیامده، بلکه کمی بیشتر هم شده و در این میان شهریور بالاترین تورم ماهانه تابستان را ثبت کرده است.
برای یک خانواده، ۳.۹ درصد شاید در نگاه اول فقط یک عدد باشد. اما اگر همان سبد خرید یک خانواده در ابتدای شهریور ۱۰ میلیون تومان قیمت داشته باشد، با رشد ۳.۹ درصدی، برای همان سبد در پایان ماه باید حدود ۳۹۰ هزار تومان بیشتر پرداخت شود. این فقط یک ماه است.
حالا به شش ماه اول سال نگاه کنیم. تورم ماهانه در فروردین ۷ درصد، در اردیبهشت ۸.۵ درصد و در خرداد ۷.۴ درصد بوده است. بعد از آن سرعت افزایش قیمتها پایینتر آمده، اما همچنان قابل توجه بوده است. در مجموع، سطح قیمتها در این شش ماه حدود ۴۳ درصد بالا رفته است.
یعنی اگر درآمدتان در ابتدای امسال هر چند درصد بالا رفته باشد، حدود ۴۳ درصدش را تورم از بین برده است.
هنوز برای گفتن «مهار تورم» زود است
یک راه دیگر برای فهم ماجرا این است که از خودمان بپرسیم اگر همین سرعت گرانی ادامه پیدا کند، آخر سال کجا خواهیم بود؟
در شش ماه نخست سال، میانگین ساده تورم ماهانه حدود ۶.۲ درصد بوده است. اگر فقط برای یک محاسبه فرضی تصور کنیم همین سرعت در شش ماه دوم هم تکرار شود، فشار افزایش قیمتها میتواند بسیار سنگینتر شود و تورم نقطهای را تا محدوده سهرقمی شدن پیش ببرد.
اگر به جای شش ماه نخست، متوسط تورم ماهانه ۱۲ ماه اخیر را مبنا قرار دهیم، این سرعت فرضی پایینتر میآید و برآورد پایان سال هم آرامتر میشود؛ اما همچنان با ثبت ۸۸.۷ ردصد بالاتر از رقم فعلی تورم نقطهای خواهد بود.
البته هیچیک از این برآوردها به منزله پیشبینی قطعی وضعیت تا پایان سال نیست، چرا که روند تورم میتواند تحت تاثیر عواملی چون تغییر سیاستهای اقتصادی، تحولات سیاسی، نوسانات نرخ ارز و هزینههای تولید مسیر دیگری در پیش بگیرد. با این حال، آنچه فعلا مشخص است برای سخن گفتن از «مهار تورم» احتمالا باید چند ماه دیگر منتظر ماند تا معلوم شود آیا ترمز رشد قیمتها واقعا کشیده شده یا این رویداد صرفا افتی گذرا و یکماهه بوده است؟
شما تورم را در چه سطحی حس میکنید؟ برای ما بنویسید.