گران‌ترین نقطه کره زمین برای خرید آیفون

آیفون ۱۷ پرو با ظرفیت ۲۵۶ گیگابایت که در فروشگاه‌های مبدا در ایالات متحده تنها ۱۱۸۱ دلار برچسب خورده فکر می‌کنید قیمت دلاریش در ایران چقدر است؟ داده‌های تازه پایگاه «ویژوال کپیتالیست» (Visual Capitalist) با تکیه بر اطلاعات سال ۲۰۲۶ «دویچه بانک» (Deutsche Bank)، قیمت این محصول را در ۴۱ بازار جهانی مقایسه کرده‌اند. اکنون با افزودن آمارهای ایران از بازار داخل، نقشه جهانی قیمت‌گذاری این کالا تغییر ساختاری پیدا کرده است.

ترکیه با ثبت قیمت خرده‌فروشی ۲۵۹۲ دلار، گران‌ترین نقطه کره زمین برای خرید این محصول است. این رقم ۱۴۰۰ دلار بالاتر از قیمت پرداختی در آمریکا و بیش از دو برابر قیمت آن در ارزان‌ترین بازار جهان است. برزیل با قیمت ۲۲۶۰ دلار در جایگاه دوم ایستاده است. تا پیش از ورود داده‌های ایران، مصر با ۱۸۷۲ دلار رتبه سوم را در اختیار داشت، اما اکنون محاسبات نشان می‌دهند بازار ایران با عبور از مصر، در جایگاه سومین کشور گران جهان قرار گرفته است.

شرکت سازنده، محصول یکسانی را به سراسر جهان عرضه می‌کند، اما دولت‌ها با وضع قوانین، رقم نهایی را تغییر می‌دهند. بخش بزرگی از نیمه بالای جدول گران‌ترین‌ها به کشورهای اروپایی اختصاص دارد. دلیل اصلی این جایگاه، اعمال مالیات بر ارزش افزوده است؛ درصدی که در زنجیره تامین تا لحظه فروش به کالا اضافه می‌شود. این نرخ استاندارد از ۲۷ درصد در مجارستان تا اندکی بیش از ۸ درصد در سوئیس متغیر است و فاصله طبقاتی قیمت‌ها را در قاره سبز رقم می‌زند.

در سوی دیگر این طیف، ژاپن با ثبت رقم ۱۱۲۱ دلار، ارزان‌ترین بازار جهان برای این دستگاه است؛ رقمی که حتی اندکی کمتر از ایالات متحده تمام می‌شود. دلیل این افت قیمت شفاف است: مالیات بر مصرف در ژاپن روی عدد پایین ۱۰ درصد تنظیم شده و بازار رقابتی شدیدی میان عرضه‌کنندگان وجود دارد. با این حال، تضعیف «ین»، واحد پول ملی ژاپن، در برابر دلار در سال‌های اخیر باعث شده است تا استراتژی قیمت‌گذاری دیرینه اپل تغییر کند و قیمت برخی محصولات این شرکت در این کشور افزایش یابد.

عوارض واردات، هزینه‌های قانونی و مالیات‌های مختص به تجهیزات، قیمت نهایی خرده‌فروشی‌ها را به‌شدت بالا می‌برند. نوسانات ارزی نیز نقش مستقیمی در این معادله دارند؛ به‌ویژه زمانی که ارزش پول ملی یک کشور در برابر دلار آمریکا افت می‌کند. ترکیه  و ایران بارزترین نمونه‌های این فشار است. خریدار در کشور ترکیه، علاوه بر پرداخت مالیات بر ارزش افزوده ۲۰ درصدی، باید مالیات بر مصرف ویژه و هزینه‌های رجیستری را نیز بپردازد که به جهش مهارگسیخته قیمت می‌انجامد. روند تغییر سیاست‌های وارداتی نشان می‌دهد ارزان‌ترین بازار امروز ممکن است این جایگاه را برای مدت طولانی حفظ نکند.

بررسی میدانی بازار ایران نشان می‌دهد که نسخه رجیستر شده این کالا اکنون دست کم در محدوده ۴۱۰ میلیون تومان معامله می‌شود. اگر این رقم را با دلار بازار آزاد بسنجیم، تصویر نهایی شکل می‌گیرد. با در نظر گرفتن نرخ فعلی دلار در محدوده ۱۹۰ هزار تومان، قیمت دلاری این مدل در ایران معادل ۲۱۵۸ دلار است. در حقیقت، مصرف‌کننده ایرانی برای محصولی کاملا مشابه، ۸۲ درصد هزینه بیشتری نسبت به خریدار آمریکایی می‌پردازد؛ هزینه اضافه‌ای که مستقیما نتیجه ساختار تعرفه‌ها و نوسانات بازار و اوضاع ارزی و تجاری کشور است.